Year 2018, Volume 1, Issue 1, Pages 47 - 73 2018-05-30

DRAMA CEMAAT-İ İSLAMİYE KURUMU VE MÜBADELEYE HAZIRLIK FAALİYETLERİ

Nuri ADIYEKE [1]

106 595

Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkan topraklarından çekilişinden sonra azınlık toplumu haline gelen Müslüman-Türk cemaatleri birçok yerde ‘Cemaat-i İslamiye’ kurumlarını oluşturmuşlardır. Bir konfederasyon şeklinde olmayıp yerel olarak çalışan bu kuruluşlar bulundukları yerlerde Müslüman cemaatin yönetiminde çok önemli görevler üstlenmişlerdir. Cemaat-i İslamiye kurumları Balkanlar’da birçok kentte mübadele sürecinde de önemli roller üstlenmişlerdir. Bu çalışmada Drama Cemaat-i İslamiye kurumunun yapısı, görevleri ve sosyal faaliyetleri incelenmiştir. Kurum son olarak Müslüman cemaati mübadeleye hazırlamış ve göçün en az hasarla gerçekleşmesine katkı sunmuştur.

Cemaat-i İslami Kurumu, Drama, mübadele, Balkanlar
  • I-Vakıflar İstanbul Bölge Müdürlüğü Arşivi:Drama Cemaat-i İslamiyesi Karar Defteri, Defter no:726.Mübadil Cemaat-i İslamiyeye Aid Vakıf Defterleri ve Evrakı Kataloğu, Defter no: 41. Yunanistan’da mübadeleye tabi mahalle Cemaat-i İslamiye idareleriyle müessesat-ı hayriyye ve vakfiyelerine aid olub Yunan hükümet-i mülkiye ve askeriyesi, belediyesi dairesi, müessesat-ı gayr-ı Müslim ahali zimmetlerinde kalmış Muhtelit Mübadele Komisyonu’nun mübadil Türk veya Rum müessesat-ı hayriyesine ve evkafına aid alacakların tahsiline dair 26 Temmuz sene 1929 tarih ve 45 numaralı kararı üzerine tanzim kılınmış olan matlubatı müşir defterdir. Matlubat Defteri, Defter no: Numarasız.Yunanistan'ın Mübadeleye Tabi Mahalleri Cemaat-i İslamiye Heyetleri Tarafından Yapılan Evkaf-ı İslamiye Tasfiye Talepnameleri Bataklık, Orman, Yaylak, Kışlak Gibi Emval-i Gayri Menkuleyi Gösterir Defter, (1928-1929), Defter no: Numarasız.
  • II- Araştırma ve İnceleme Eserler:Adıyeke Ayşe Nükhet, “Mübadeleye Dair Gizli Kalmış Bir Arşiv”, Toplumsal Tarih, sayı 76, Yıl: 2000, ss.17-20.Adıyeke Ayşe Nükhet, Yunanistan Sınırları İçinde Cemaat Örgütlenmeleri: Cemaat-i İslamiyeler (1913-1998), SAEMK Yayını, Ankara, 2001; Adıyeke Ayşe Nükhet, Islamic Community Brotherhood Administrations ın Greece: “Cemaat-i Islamiye 1913-1998”, SAEMK Yayını, Ankara, 2002.Adıyeke A. Nükhet - Adıyeke Nuri, “Taşınabilir Kültür Varlıklarından Mübadele Sırasında Göç Eden Makedonya ve Selanik Arşivleri”, 2. Balkanlarda Sosyal Bilimler Kongresi, 30 Mayıs-6 Haziran 2010 Prizren, (Balkanlardan 21. Yüzyılı Okumak: Geçmişin İzinden Geleceğe), Bildiriler Kitabı, c.1, (Edit: A. Vecihi Can, vd.), ss. 95-108.Adıyeke Nuri, “Mübadele Öncesi Yunanistan’daki Müslüman-Türk Azınlığa İlişkin Çok Önemli Bir Kaynak: Mecmû’â-yı Kavânîn-i Yunâniye”, Çağdaş Türkiye Araştırmaları Dergisi, c.VII, sayı 16-17 (2008-Bahar Güz), 2010, ss.227-236.Ali Tevfik, Memalik-i Osmaniyye Coğrafyası, c.III, İstanbul, 1315.Arı Kemal, Büyük Mübadele Türkiye’ye Zorunlu Göç (1923-1925), Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1995.Arslan İsmail, “Selanik’in Gölgesinde Bir Sancak Merkezi: Drama (1864-1913)”, Mübadil Kentler-Yunanistan, (Edit: Müfide Pekin), Lozan Mübadilleri Vakfı Yayını, İstanbul, 2012, ss.10-30.Kayapınar Levent, “Selanik Vilayeti ve Evlad-ı Fatihan”, Mübadil Kentler-Yunanistan, (Edit: Müfide Pekin), Lozan Mübadilleri Vakfı Yayını, İstanbul, 2012, ss.47-106.Köseoğlu Mehmet, Mübadelenin İki Ucu (Drama Sancağı Sarışaban Mübadilleri Mencenos’tan Karadağ ve Üçhanlar’a), Samsun, 2013.Mecmua-yı Kavanin-i Yunaniye, (Yayınlayan: Hristaki Karagöz), Yeni Asır Matbaası, Selanik, 1921.Pekin Müfide - Turan Çimen, Mübadele Bibliyografyası: Lozan Nüfus Mübadelesi İle İlgili Yayınlar ve Yayınlanmamış Çalışmalar, Lozan Mübadilleri Vakfı Yayını, İstanbul, 2002. Taneli Baha, Dedelerimin Yaşadığı Şehir Drama, İzmir, 2011.Yıldırım Onur, Diplomasi ve Göç (Türk-Yunan Mübadelesinin Öteki Yüzü), Bilgi Üniversitesi Yayını, İstanbul, 2006.
Primary Language tr
Subjects Social
Published Date Bahar
Journal Section Articles
Authors

Author: Nuri ADIYEKE
Institution: Dokuz Eylul University, Turkey
Country: Turkey


RIS TY - JOUR T1 - DRAMA CEMAAT-İ İSLAMİYE KURUMU VE MÜBADELEYE HAZIRLIK FAALİYETLERİ AU - Nuri ADIYEKE Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.32953/abad.410627 DO - 10.32953/abad.410627 T2 - Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 47 EP - 73 VL - 1 IS - 1 SN - 2618-6004-2636-8188 M3 - doi: 10.32953/abad.410627 UR - https://doi.org/10.32953/abad.410627 Y2 - 2018 ER -