Year 2015, Volume 3, Issue 5, Pages 50 - 63 2015-06-30

Din Sosyolojisinde Dini Davranış Kuramları

Murat Kobya [1]

371 3251

Dini davranış kavramı, din sosyolojisi bakımından sosyal davranışın özel bir türünü ifade etmektedir. Bu sosyal davranış, ya doğrudan dini bir davranıştır (dini ayinler vb.); ya da dini form ve muhtevalarla şekillenmiştir. Sosyolojide, pozitivist sosyoloji tasavvuruyla yorumlayıcı sosyoloji tasavvuru arasında derin farklılıklar vardır. Birincisi, bireyin eylemini belirleyen yapı ve sistemleri vurgulayan makro teoriler üretirken; ikincisi, yapı ve sistemleri inşa eden insan faili vurgulayan teorilere vücut vermektedir. Eylem(faillik)-yapı düalizminin dini davranış teorileri bakımından önemli sonuçları mevcuttur. Yapısal kuramlar dini, büyük ölçekli toplumsal değişimlerin bir sonucu olarak görme eğilimindedirler ve dinin toplumun ihtiyaçları konusunda sahip olduğu önemi vurgulamaktadırlar. İnsani failliği vurgulayan kuramlarda ise amaç, aktörün eylemini yorumlayarak anlamaktır. Bu kuramlara göre din, toplumun sürekli olma ihtiyacı ile değil, bireyin anlam arayışı ihtiyacı ile ilgili olup; çizgisel bir tarihi gelişmenin, toplumsal bir bilincin veya sistemin dengeye yönelik eğiliminin değil, belli bir tarihi bağlamda yaşamış muayyen bireylerin ürünüdür. Bu teoriler, bireylerin dini eyleme ilişkin gerekçelerini vurgulamaya da önem vermektedirler. İnsanların niçin dindar olduklarını, belirli dini davranışları neden sergilediklerini ve dine niçin ihtiyaç duyduklarını inceleyen kuramları dört başlıkta incelemek mümkündür. Bunlar: Yoksunluk, sosyalleşme, rasyonel seçim ve anlam arayışı kuramlarıdır.

Eylem, Yapı, Dini Davranış, Yorumlayıcı Sosyoloji, Pozitivist Sosyoloji
  • Akyüz, Niyazi ve İhsan Çapcıoğlu. “Sistematik Din Sosyolojisi”: Max Weber”. Ana Başlıklarıyla Din Sosyolojisi. Niyazi Akyüz ve İhsan Çapcıoğlu (Ed.). Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık, 2008, ss.93-99.
  • Argyle, Michael ve Benjamin Beit Hallahmi. “Dini Davranış Teorileri”. Ali Kuşat, Mehmet Korkmaz ve İsmail Güllü (çev.). Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. Sayı.16, 2004/1, ss.247-280.
  • Aron, Raymond. Sosyolojik Düşüncenin Evreleri. Korkmaz Alemdar (çev.). 1. Baskı. İstanbul: Kırmızı Yayınları, 2006.
  • Arslantürk, Zeki. “Din Sosyolojisinin Konusu”. Din Sosyolojisi El Kitabı. Niyazi Akyüz ve İhsan Çapcıoğlu (Ed.). 1. Basım. Ankara: Grafiker Yayınları, 2012, ss.11-35.
  • Arslantürk, Zeki ve M. Tayfun Amman. Sosyoloji. 4. Baskı. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 2001.
  • Berger, Peter L. Kutsal Şemsiye. Ali Coşkun (çev.). 3. Basım. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2005.
  • Cipriani, Roberto. Din sosyolojisi Tarih ve Teoriler. Ali Coşkun (hzl.). 1. Basım. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2011.
  • Furseth, Inger ve Pal Repstad. Din Sosyolojisine Giriş Klasik ve Çağdaş Kuramlar. İhsan Çapcıoğlu ve Halil Aydınalp (çev.). 1. Basım. Ankara: Birleşik Yayınevi, 2011.
  • Giddens, Anthony. Kapitalizm ve Modern Sosyal Teori. Ümit Tatlıcan (çev.). 1. Basım. İstanbul: İletişim Yayınları, 2009.
  • Günay, Ünver. Din Sosyolojisi. İstanbul: İnsan Yayınları, 1998.
  • Johnson, Paul E. “Dini Davranış”. Habil Şentürk (çev.). Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 1985, ss.25-29.
  • Kehrer, Günter. “Din Sosyolojisi”. M. Emin Köktaş (çev.). Din Sosyolojisi. Yasin Aktay ve M. Emin Köktaş (drl.). 3. Basım. Ankara: Vadi Yayınları, 2007, ss.21-118.
  • Kızılçelik, Sezgin. Sosyoloji Teorileri II. 2. Basım. Konya: Yunus Emre Limited Şirketi, 1994.
  • Kobya, Murat. Sosyal Bilimler ve Dini İlimlerde Davranış Kuramları. 1. Basım. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2012.
  • Kobya, Murat. “Sosyal Bilimler ve Dini İlimlerde Davranış Tasavvuru”. Toplum Bilimleri Dergisi. C.6, Sayı:12 (Temmuz-Aralık 2012), ss.179-196.
  • Layder, Derek. Sosyal Teoriye Giriş. Ümit Tatlıcan (çev.). 1. Basım. İstanbul: Küre Yayınları, 2006
  • Luckmann, Thomas. Görünmeyen Din. Ali Coşkun ve Fuat Aydın (çev.). İstanbul: Rağbet Yayınları, 2003.
  • Marx, Karl ve Friedrik Engels . “Din ve Sosyolojisi”. Mevlüde Ayyıldız (çev.). Din Sosyolojisi. Yasin Aktay ve M. Emin Köktaş (drl.). 3. Basım. Ankara: Vadi Yayınları, 2007, ss.121-131.
  • Poloma, Margaret M. Çağdaş Sosyoloji Kuramları. Hayriye Erbaş (çev.). 4. Basım. Ankara: Palme Yayıncılık, 2011.
  • Slattery, Martin. Sosyoloji’de Temel Fikirler. Ümit Tatlıcan ve Gülhan Demiriz (hzl.). Sentez Yayıncılık, 2008.
  • Swingewood, Alan. Sosyolojik Düşüncenin Kısa Tarihi. Osman Akınhay (çev.). 1. Basım, Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 1998.
  • Wallace, Ruth A. ve Alison Wolf. Çağdaş Sosyoloji Kuramları. Leyla Elburuz ve M. Rami Ayas (çev.). 1. Basım. İzmir: Punto Yayıncılık, 2004.
  • Weber, Max. Din Sosyolojisi. Latif Boyacı (çev.). 1. Basım. İstanbul: Yarın Yayınları, 2012.
  • Weber, Max. Sosyolojinin Temel Kavramları. Medeni Beyaztaş (çev.). 6. Basım. İstanbul: Bakış Yayınları, 2007.
Journal Section Articles
Authors

Author: Murat Kobya
Institution: ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date: June 30, 2015

Bibtex @research article { abuifd285187, journal = {Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {}, eissn = {2148-0494}, address = {Abant İzzet Baysal University}, year = {2015}, volume = {3}, pages = {50 - 63}, doi = {}, title = {Din Sosyolojisinde Dini Davranış Kuramları}, key = {cite}, author = {Kobya, Murat} }
APA Kobya, M . (2015). Din Sosyolojisinde Dini Davranış Kuramları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 3 (5), 50-63. Retrieved from http://dergipark.org.tr/abuifd/issue/25451/285187
MLA Kobya, M . "Din Sosyolojisinde Dini Davranış Kuramları". Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3 (2015): 50-63 <http://dergipark.org.tr/abuifd/issue/25451/285187>
Chicago Kobya, M . "Din Sosyolojisinde Dini Davranış Kuramları". Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3 (2015): 50-63
RIS TY - JOUR T1 - Din Sosyolojisinde Dini Davranış Kuramları AU - Murat Kobya Y1 - 2015 PY - 2015 N1 - DO - T2 - Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 50 EP - 63 VL - 3 IS - 5 SN - -2148-0494 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi Din Sosyolojisinde Dini Davranış Kuramları %A Murat Kobya %T Din Sosyolojisinde Dini Davranış Kuramları %D 2015 %J Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi %P -2148-0494 %V 3 %N 5 %R %U
ISNAD Kobya, Murat . "Din Sosyolojisinde Dini Davranış Kuramları". Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3 / 5 (June 2015): 50-63.
AMA Kobya M . Din Sosyolojisinde Dini Davranış Kuramları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2015; 3(5): 50-63.
Vancouver Kobya M . Din Sosyolojisinde Dini Davranış Kuramları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2015; 3(5): 63-50.