Year 2018, Volume 4, Issue 2, Pages 150 - 165 2018-12-31

Filistin ve Kudüs Meselesine Genel Bir Bakış (XIX. Yüzyıl Ortasından XX. Yüzyıl Ortalarına Kadar)

Hasan Karaköse [1]

102 230

             Makalenin konusu son iki asırda Filistin ve Kudüs’ün genel olarak sosyal ve siyâsî  durumudur. Özellikle yirminci yüzyılda Orta Doğu’nun petrol ve Filistin olmak üzere iki önemli sancılı meselesi vardır. Son zamanlarda Kudüs Türkiye gündeminden hemen hemen hiç düşmemektedir. Bu bağlamda makalenin amacı Filistin ve Kudüs dosyasını bir daha hatırlatmaktır.

      İlk defa  Filistin’de  İbrahim Paşa zamanında  katolik ve protestan misyoner okulların açılmasıyla Avrupa tarzı kültür hareketleri başgösterdi. Yahûdilerin Filistin için örgütlü olarak çalışmalarını 1861 tarihine kadar götürebiliriz. Bu  tarihte İngiltere ve  Fransa’da  kurdukları cemiyetlerle, Yahûdîleri koruma ve Filistin’i Yahudi ülkesi yapabilme faaliyetlerine başlamışlar ve fikirde kalan bu hareketlerini 1882 tarihlerinden itibaren iki yolla eyleme  dönüştürmüşlerdir.  Birincisi   Filistin’e göçler ve yerleşme çabalarıdır. İkinci sebep ise   1877-18778 Osmanlı Rus Savaşı (93 Harbi)’ndan  sonra, siyonistlerin Filistin’i yurt yapma düşüncesi ile uluslararası düzeyde girişimlerde bulunmalarıdır. Yahudilerin bu girişimlerine tepki olarak, Osmanlı devlet erkanı  Filistin’e yapılacak Yahûdî göçünün var olan  düzeni  bozacağını düşünmüş ve Padişah İkinci Abdülhamid  ve  diğer devlet ricali Filistin topraklarında Yahûdî yerleşimine  karşı  engel olma siyasetini uygulamışlardır. Filistin meselesinde İttihad Terakkî Fırkası ilk zamanlar ılımlı tavır sergilemiş fakat daha sonraları onlar da Sultan Abdülhamid’in Filistin siyasetini benimsemiş ve Yahûdî göçünü engellemeye çalışmışlardır. Birinci Dünya Savaşı ve İkinci Dünya Savaşı sonrası gelişen siyasi olaylar, Osmanlı hükûmetlerinin haklılığını ortaya koymuştur. Günümüzde bölgede insanlık dramı  yaşanmakta olup, bunun tek sorumlusu büyük güçler ve İsrail’dir.

Filistin, Kudüs, Osmanlı Devleti, Sultan Abdülhamid, İsrail
  • Aaronsohn, Alexander(2003) Türk Ordusuyla Filistin’de, Çev: Necmettin Alkan, İstanbul: Selis Kitaplar
  • Armaoğlu, Fahir (Trsz.) 20. Yüzyıl Siyasî Tarihi, İstanbul: Alkım Yayınevi Aselî, Kamil Cemil(2002), Osmanlı Dönemi ve Sonrası Kudüs, İstanbul: Diyanet İslam Ansiklopedisi, c.26, s. 334, 336-337
  • Avcı, Casim (2002), Fethedilişinden Haçlı İstilasına Kadar Kudüs, İstanbul: Diyanet İslam Ansiklopedisi, c.26, s. 327
  • Bayur, Yusuf Hikmet(1991), Türk İnkılabı Tarihi, c. 3,. Kısım, IV. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları
  • Biren, Mehmet Tevfik(1993), II. Abdülhamid, Meşrûtiyet ve Mütareke Devri Hatıraları, c.1, İstanbul: Arma Yayınları
  • Buzpınar, Tufan( 2011),Filistin’e Yahûdî Göçü Meselesi (1878-1908), Devr--i Hamid, Sultan İkinci Abdülhamid, c.5, Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yayınları, s.191-203
  • Çelik, Mehmed (1993), Filistin, Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi, c. 13, İstanbul: Çağ Yayınları, s.137-138
  • Darkot, Besim(1988), Filistin, İslam Ansiklopedisi, c.4. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, s.637-638
  • Demirkent, Işın (2002), Haçlılar Dönemi Kudüs, İstanbul: Diyanet İslam Ansiklopedisi, c.26, s. 331-332, 334-335
  • Dolu, Alaaddin (2016), Osmanlı Kroniklerinde Kudüs Algısı, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 25/1,2016, Sayfa 22
  • Dursun Davud ( 995), Ortadoğu Neresi, İstanbul: İnsan Yayınları
  • Ediz, İsmail (2015), Birinci Dünya Savaşı Sonrasında Filistin’de Toplum ve Siyaset (1919-1922), Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, c. 2, Sayı , 2, s.144-141,148
  • Emir (Erkilet), Hüseyin Hüsnü (2002), Yıldırım, Ankara: Genel Kurmay Başkanlığı Yayınları Harman, Ömer Faruk (2002), Kudüs, İstanbul: Diyanet İslam Ansiklopedisi, c.26, s.324- 325
  • Habertürk Gazetesi 15. Mayıs. 2018 Hürriyet Gazetesi 06.12.1917
  • İslam Konferansı Teşkilatı Kudüs Komitesi Kararları (1988), Cidde: İslam Konferansı Teşkilatı Yayını
  • Karal, Enver Ziya (2011), Osmanlı Tarihi , c. 9, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayını
  • Karaman, M. Lutfullah (1996), Filistin, Diyanet İslam Ansiklopedisi, c.13, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayını, s.89-91
  • Karaköse, Hasan (2018), Orta Doğu’da Osmanlı İngiliz Mücadelesi (1876-1918 Yılları Arası), Ankara: Nobel Yayınları
  • Kasalak , Kadir (2016), İngilizlerin Filistin Politikası ve Filistin Mandası, Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2016/3,Sayı, 25,s.66-67
  • Köse, Feyz, Betül (2015), Osmanlı Dönemi Kudüs’ünde İdârî ve Sosyal Yapı, Belgü, Sayı,1, 2015, s.181
  • Kürkçüoğlu Ömer (1982), Osmanlı Devleti’ne Karşı Arap Bağımsızlık Hareketi (1908- 1918), Ankara: AÜSB. Fakültesi Yayını
  • Nedim, Şükrü Mahmud ( 1995), Filistin Savaşı (1914-1918), Çev. Abdullah Es, Ankara:Genelkurmay Başkanlığı Yayını Nedşe, Refik Şakir (2014), Sultan İkinci Abdülhamid ve Filistin, Çev. Necmeddin Gevri, İstanbul: Eşik Yayınları
  • Öke, Mim Kemal (1993), Son Dönem Osmanlı İmparatorluğu, Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi, c.12, İstanbul: Çağ Yayınları, s.222-224
  • Öke, Mim Kemal (2006), Osmanlı İmparatorluğu, Siyonizm ve Filistin Sorunu (1880-1914), Marife, Yıl , 6, Sayı ,1, s.263-264
  • Turan, Ömer (2003), Medeniyetlerin Çatıştığı Nokta Ortadoğu, İstanbul: Acar Matbaacılık
  • Türk, Fahri (2007), Yahûdî Devleti’nin Demografik Temelleri, Birinci Dünya Savaşı’na Kadar Osmanlı Devleti’nin Filistin Siyaseti, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt, 9, Sayı, 2, s. 71, 73,78-81
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0003-1853-8266
Author: Hasan Karaköse (Primary Author)
Institution: KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date: December 31, 2018

Bibtex @research article { aeusbed475402, journal = {Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {2149-0767}, address = {Ahi Evran University}, year = {2018}, volume = {4}, pages = {150 - 165}, doi = {10.31592/aeusbed.475402}, title = {Filistin ve Kudüs Meselesine Genel Bir Bakış (XIX. Yüzyıl Ortasından XX. Yüzyıl Ortalarına Kadar)}, key = {cite}, author = {Karaköse, Hasan} }
APA Karaköse, H . (2018). Filistin ve Kudüs Meselesine Genel Bir Bakış (XIX. Yüzyıl Ortasından XX. Yüzyıl Ortalarına Kadar). Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4 (2), 150-165. DOI: 10.31592/aeusbed.475402
MLA Karaköse, H . "Filistin ve Kudüs Meselesine Genel Bir Bakış (XIX. Yüzyıl Ortasından XX. Yüzyıl Ortalarına Kadar)". Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 4 (2018): 150-165 <http://dergipark.org.tr/aeusbed/issue/42007/475402>
Chicago Karaköse, H . "Filistin ve Kudüs Meselesine Genel Bir Bakış (XIX. Yüzyıl Ortasından XX. Yüzyıl Ortalarına Kadar)". Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 4 (2018): 150-165
RIS TY - JOUR T1 - Filistin ve Kudüs Meselesine Genel Bir Bakış (XIX. Yüzyıl Ortasından XX. Yüzyıl Ortalarına Kadar) AU - Hasan Karaköse Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.31592/aeusbed.475402 DO - 10.31592/aeusbed.475402 T2 - Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 150 EP - 165 VL - 4 IS - 2 SN - 2149-0767- M3 - doi: 10.31592/aeusbed.475402 UR - https://doi.org/10.31592/aeusbed.475402 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Filistin ve Kudüs Meselesine Genel Bir Bakış (XIX. Yüzyıl Ortasından XX. Yüzyıl Ortalarına Kadar) %A Hasan Karaköse %T Filistin ve Kudüs Meselesine Genel Bir Bakış (XIX. Yüzyıl Ortasından XX. Yüzyıl Ortalarına Kadar) %D 2018 %J Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 2149-0767- %V 4 %N 2 %R doi: 10.31592/aeusbed.475402 %U 10.31592/aeusbed.475402
ISNAD Karaköse, Hasan . "Filistin ve Kudüs Meselesine Genel Bir Bakış (XIX. Yüzyıl Ortasından XX. Yüzyıl Ortalarına Kadar)". Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 4 / 2 (December 2019): 150-165. https://doi.org/10.31592/aeusbed.475402
AMA Karaköse H . Filistin ve Kudüs Meselesine Genel Bir Bakış (XIX. Yüzyıl Ortasından XX. Yüzyıl Ortalarına Kadar). Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2018; 4(2): 150-165.
Vancouver Karaköse H . Filistin ve Kudüs Meselesine Genel Bir Bakış (XIX. Yüzyıl Ortasından XX. Yüzyıl Ortalarına Kadar). Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2018; 4(2): 165-150.