Year 2019, Volume 6, Issue 4, Pages 532 - 539 2019-04-30

FİLİBELİ AHMET HİLMİ’NİN MATERYALİZM ELEŞTİRİSİ

Necmiye KANAŞ [1]

1 9

Bir ülkenin bir düşünce akımıyla tanışması onu savunan ve eleştiren fikir adamları arasında geçen fikri tartışmaların seyrine bağlıdır. Osmanlı Devleti’nin son dönemleri de materyalizm açısından böyle bir sürece tanıklık etmiştir. Toplumun geri kalmışlığına çare olarak ise Batı’nın geçtiği yolları aynen takip etmek gerektiğini düşünen materyalist düşünürler ülkenin düşünce çevrelerinde bu akımın yayılmasına neden olmuştur. Bu tutumu özgünlüğe aykırı ve taklitçi bir yaklaşım olarak nitelendiren II. Meşrutiyet Dönemi’nin önemli düşünürlerinden Şehbenderzade Filibeli Ahmet Hilmi ise bu akıma sert bir şekilde karşı çıkmış ve onu çürütmeye çalışmıştır.

Materyalizmi milli ve dini değerlere aykırı olması nedeniyle net bir şekilde dışlayan Filibeli Ahmet Hilmi, materyalizmle bilimin eş anlamlı kullanılmasına karşı çıkmıştır. Materyalizmle kendi kökeni arasında tercihe zorlanan bir toplumun ise gerçekte dini ve milliyetini reddetmekle ilme düşman olmak arasında da bir tercih yapma zorunda kalacağını savunur. Bilime ya da ilime ulaşmak için dini reddetmek gibi bir zorunluluğun olmadığı düşüncesinden yola çıkan Filibeli, hayatının önemli bir kısmını materyalizmin savlarını çürütmeye adamıştır.

Bu çalışmanın amacı, düşünceleri ve eleştirileriyle materyalizm karşıtlığının günümüzde geldiği konum üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu düşünülen Filibeli Ahmet Hilmi’nin konuyla ilgili görüşlerini araştırmacılar için tek bir başlık altında toplamaktır.

Materyalizm, Filibeli Ahmet Hilmi, Spiritüalizm
  • Akgün, M. (1988), Materyalizmin Türkiye’ye Girişi ve İlk Etkileri, Ankara: Başbakanlık Basımevi.
  • Bektaş, E. “II. Meşrutiyet Dönemi Entelektüel Hayatının Önemli Bir Siması: Şehbenderzade Filibeli Ahmet Hilmi”, Hacettepe Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2015.
  • Bolay, S. H. (1979), Türkiye’de Ruhçu ve Maddeci Görüşün Mücadelesi, İstanbul: Polat Matbaası.
  • Bulğen, M. (2016), “Osmanlı Yeni İlm-i Kelamında Materyalizm Eleştirileri, Bilimname.
  • Cevizci, A. (2013), Felsefe Sözlüğü, İstanbul: Paradigma Yayınları.
  • Doğan, C. (2013), “Filibeli Ahmet Hilmi’nin Geç Dönem Osmanlı Materyalistlerine Cevapları”, Kutadgu Bilig Felsefe-Bilim Araştırmaları Dergisi, Sayı: 24.
  • Filibeli Ahmet Hilmi, (1913-1914), Hangi Meslek-i Felsefeyi Kabul Etmeliyiz?, İstanbul: Matbaa-i İslamiyye-i Hikmet.
  • Filibeli Ahmet Hilmi, (1962), Taklitle Medeniyet Olmaz, İstanbul: Bedir Yayınevi.
  • Kara, İ. (2012), Türkiye’de İslamcılık Düşüncesi, İstanbul: Dergah Yayınları.
  • Koçak, A. (2009), Hikmet Yazıları, İstanbul: İnsan Yayınları.
  • Lacey, A. R. (1996), A Dictionary of Philosophy, New York: Routledge.
  • Runes, D. (1942), The Dictionary of Philosophy, New York: Philosophical Library.
  • Topaloğlu, F. (2014), “Filibeli Ahmet Hilmi Efendi ve Son Dönem Osmanlı Düşüncesine Bir Bakış”, Osmanlı Bilim ve Düşünce Tarihi Sempozyumu, Ankara: Gümüşhane Üniversitesi Yayınevi.
  • Ulaş, S. E. (2002), Felsefe Sözlüğü, Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Makaleler
Authors

Orcid: 0000-0002-2485-1278
Author: Necmiye KANAŞ (Primary Author)
Institution: YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Bibtex @research article { asead556431, journal = {Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, eissn = {2148-9963}, address = {İrfan TÜRKOĞLU}, year = {2019}, volume = {6}, pages = {532 - 539}, doi = {}, title = {FİLİBELİ AHMET HİLMİ’NİN MATERYALİZM ELEŞTİRİSİ}, key = {cite}, author = {KANAŞ, Necmiye} }
APA KANAŞ, N . (2019). FİLİBELİ AHMET HİLMİ’NİN MATERYALİZM ELEŞTİRİSİ. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6 (4), 532-539. Retrieved from http://dergipark.org.tr/asead/issue/44866/556431
MLA KANAŞ, N . "FİLİBELİ AHMET HİLMİ’NİN MATERYALİZM ELEŞTİRİSİ". Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi 6 (2019): 532-539 <http://dergipark.org.tr/asead/issue/44866/556431>
Chicago KANAŞ, N . "FİLİBELİ AHMET HİLMİ’NİN MATERYALİZM ELEŞTİRİSİ". Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi 6 (2019): 532-539
RIS TY - JOUR T1 - FİLİBELİ AHMET HİLMİ’NİN MATERYALİZM ELEŞTİRİSİ AU - Necmiye KANAŞ Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 532 EP - 539 VL - 6 IS - 4 SN - -2148-9963 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi FİLİBELİ AHMET HİLMİ’NİN MATERYALİZM ELEŞTİRİSİ %A Necmiye KANAŞ %T FİLİBELİ AHMET HİLMİ’NİN MATERYALİZM ELEŞTİRİSİ %D 2019 %J Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi %P -2148-9963 %V 6 %N 4 %R %U
ISNAD KANAŞ, Necmiye . "FİLİBELİ AHMET HİLMİ’NİN MATERYALİZM ELEŞTİRİSİ". Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi 6 / 4 (April 2019): 532-539.