Year 2018, Volume , Issue 61, Pages 349 - 360 2018-12-25

ŞAHNÂME’DE AKLIN ELEŞTİRİSİ/Criticism Of Wisdom in Shahnameh

Serpil YILDIRIM [1]

56 220

Bu makale açıklama inceleme metodundan istifade ederek, öne çıkan en önemli özelliği akılcılık olan İran medeniyetinin altın çağına damgasını vuran Firdevsi’ye ilişkin olup, onun varisi olduğu eski İran kültüründe aklın zirve yapmış olmasının ya da seçtiği şii mezhebinde akla verilen önemin, akılcılığı ve bilgeliği şahsi yeteneğine bağlı olan bu Tuslu bilgeyi, aklın sevilmeyen menfi yönlerine dikkat çekmekten alıkoyamadığını gözler önüne sermektedir. Bu yüzden genel kanının aksine, Şahnâme’de sadece aklın övgüsü yer almayıp aklın yerilen yönlerine ve aklın afetlerine de yer verilmiştir.

Bu makalenin bulguları, ازو شادمانی و زوست غمیست و زویت فزونی و هم

زو کمیست Şahnâme’nin mukaddime beyti olan bu beytin anlam ve okunuşundaki ibhamı kaldırıp, Firdevsî perspektifinden aklın afetlerini tanıma husu-sunda ilgililerin dikkatini çekecektir.

Yazar, Şahnâmecilerin araştırmalarındaki bulgulara göz attıktan sonra zikri geçen beyit için bu makalenin önermiş olduğu anlam, okunuş ve aynı zamanda “Şahnâme’de aklın eleştirisi” gibi konuların daha önce hiç çalışılmamış olduğuna vurgu yapmaktadır.

Ferdowsi was a wise man from Tus and his reason and wisdom was based on his personal skills and he left his mark on the golden age of the Ira-nian civilization, the most important feature of which was rationalism. By using the explanation-analysis method, this article demonstrates that Fer-dowsi did not hesitate to reveal the negative aspects of wisdom, notwithstan-ding the advent of wisdom in the ancient Iranian civilization to which he was a heir or the importance given to wisdom in Shiism. Despite the prevalent vi-ew, the ills and negative aspects of wisdom are also included in Shahnameh rather that a mere praise of wisdom.

The findings of this article will draw attention to the ills of wisdom from the perspective of Ferdowsi by clearing the ambiguity in the reading and meaning of the following lines:

ازو شادمانی و زوست غمیست و زویت فزونی و هم زو کمیست

By reviewing the findings of other Shahnameh researchers, the author stresses that the reading and meaning proposed herein for the above lines and criticism of wisdom in Shahnameh are topic that have not hitherto been studied.

Firdevsî, Şahnâme, Aklın Eleştirisi, Mutlak Akıl, Sınırlı Akıl
  • Âzer Farnbag peser-i Ferruhzad u Âzer Bad peser-i Ommid (1381) ketab-i sevvom Dinkerd, tercüme-i Feridun Fazilet, Tahran, ferhang-i Dehhoda. Amedî, Ali bin Muhammed (1380) Ğereru’l Hikem u Dereru’l-Kelam, şerh u ter-cüme-i Haşim Resulî Mehlatî, cild-i devvom, çap-i çeharrom, Tahran, defter-i neşr-i ferhang-i İslamî. Uşîderî, Cihangîr (1371) Danişnâme-i Mezdîsna, Tahran, merkez. Burhan, Muhammedhüseyin b. Halef (1362) Burhan-i Kati, be ihtimam-i Muham-med Mu’în, çap-i pencom, Tahran, emir-i kebir. Bozorgmehr, Mahindokht (1361) Tercüme-i ketab-i şeşom Dinkerd, payan name-i doktora danişkede-i edebiyyat danişgah-i tahran. Purdavud, İbrahim (1384) Gatha, çap-i devvom, Tahran, esatir. Tezeffuli, Ahmed (1385) Minovi-yi hıred, be kuşeş-i Jale Amuzgar, çap-i çehor-rom, Tahran, tus. Camasb çe destur-i Menuçehr çe Camasb asana (1382) Metunha-yi pehlevi, peju-heş-i Se’îd-i Uryan, Tahran, sazman-i miras-i ferhang-i kişver. Dadegî, Farnbag (1385) Bundahiş, çap-i devvom, Tahran, tus. Firdevsî, Ebu’l Kasım (1386) Şahname-i Firdevsî, be kuşeş-i Celal-i Halikî-yi mut-lak u digeran, cild-i heşt, Tahran, merkez-i dairetu’l-mearif-i bozorg-i İslami. Kelînî, Muhammed b. Yakub (1372) Usul-i Kafi, tercüme u şerh-i Muhammed Ba-kır, cild-i yekom, çap-i devvom, bi ca, usve Masse, Henrie (1350) Firdevsi u hamase-i milli, tercüme-i Mehdi Ruşen Zamir, Tebriz, danişgah-i Tebriz. Metînî, Celâl ( 1383) “Zeval- hıred gerayi” hesti, dovre-i devvom, sal-i pencom, şomare-i hicdeh, s. 38-58. Muhammed, Muhammedî Rey Şehrî, (1378) Hıredgerayi der kur’an u hedis, ter-cüme-i Mehdi Mehrizi, Kum, daru’l-hedis. MacKenzie, David Neil (1383) Ferhang-i kuçek-i zaban-i pehlevi, tercüme-i Meh-şid Mir Fehrayi, çap-i sevvom, Tahran, pejuheşgah-i ulum-i insani u mutâle’ât-i ferhangi. Naci, Muhammed Rıza (1386) Ferhang u Temeddun-i İslami der Kalemrov-i Sa-maniyan, Tahran, emir-i kemir.
Primary Language tr
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0002-9566-7232
Author: Serpil YILDIRIM (Primary Author)
Institution: YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ, İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date: December 25, 2018

Bibtex @research article { atauniefd502096, journal = {Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {}, eissn = {2602-2788}, address = {Ataturk University}, year = {2018}, volume = {}, pages = {349 - 360}, doi = {}, title = {ŞAHNÂME’DE AKLIN ELEŞTİRİSİ/Criticism Of Wisdom in Shahnameh}, key = {cite}, author = {YILDIRIM, Serpil} }
APA YILDIRIM, S . (2018). ŞAHNÂME’DE AKLIN ELEŞTİRİSİ/Criticism Of Wisdom in Shahnameh. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (61), 349-360. Retrieved from http://dergipark.org.tr/atauniefd/issue/41551/502096
MLA YILDIRIM, S . "ŞAHNÂME’DE AKLIN ELEŞTİRİSİ/Criticism Of Wisdom in Shahnameh". Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (2018): 349-360 <http://dergipark.org.tr/atauniefd/issue/41551/502096>
Chicago YILDIRIM, S . "ŞAHNÂME’DE AKLIN ELEŞTİRİSİ/Criticism Of Wisdom in Shahnameh". Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (2018): 349-360
RIS TY - JOUR T1 - ŞAHNÂME’DE AKLIN ELEŞTİRİSİ/Criticism Of Wisdom in Shahnameh AU - Serpil YILDIRIM Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 349 EP - 360 VL - IS - 61 SN - -2602-2788 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi ŞAHNÂME’DE AKLIN ELEŞTİRİSİ/Criticism Of Wisdom in Shahnameh %A Serpil YILDIRIM %T ŞAHNÂME’DE AKLIN ELEŞTİRİSİ/Criticism Of Wisdom in Shahnameh %D 2018 %J Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi %P -2602-2788 %V %N 61 %R %U
ISNAD YILDIRIM, Serpil . "ŞAHNÂME’DE AKLIN ELEŞTİRİSİ/Criticism Of Wisdom in Shahnameh". Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi / 61 (December 2018): 349-360.
AMA YILDIRIM S . ŞAHNÂME’DE AKLIN ELEŞTİRİSİ/Criticism Of Wisdom in Shahnameh. EFDER. 2018; (61): 349-360.
Vancouver YILDIRIM S . ŞAHNÂME’DE AKLIN ELEŞTİRİSİ/Criticism Of Wisdom in Shahnameh. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2018; (61): 360-349.