Year 2018, Volume 5, Issue 18, Pages 420 - 441 2018-12-23

ОЦЕНКА КАДИ И НАИБОВ В ПРОВИНЦИЯХ АНАТОЛИ И РУМЕЛИ В ПЕРИОД ПРАВЛЕНИЯ III МУРАДА
Evaluation of the Qadi (Muslim Judges) and the Naibs (interrogators) in the states of Anatolia and Rumelia in the period of Murad III
III. Murad Döneminde Anadolu ve Rumeli Eyaletlerindeki Kadı ve Naiplerin Değerlendirilmesi

Savaş Yılmaz [1]

44 195

Главным сущностью административного механизма Османского Государство было справедливое управление. Тот факт, что Османиды с момента основания государства взяли на себя лозунг справедливости, свидетельствует об этом. Тот факт что в первые годы переходного периода с бейликского (провинциального) правительства на государственный механизм управления, назначение кадиев и беков в провинции,  доказывает какое значение имело понятие справедливости в Османском Государстве. В существовании военных судей в армии доказывает на сколько сильно было влияние правового порядка и справедливости в армии, которая являлась одной из основ государства. Кади отправляемые в провинции были в полной мере информированными своими обязанностями и требованиями закона. Определение этих требований исходя из законов доказывает на сколько в османском государстве опиралась на право и было важным для управления государством. Несмотря на это во времена правления III Мурада  от кади и наибов было очень много жалоб в верхние инстанции государства. Как бы наибы и кади не подчинялись центральному правительству их контроль так же велась верхними правовыми органами, и это подчеркивает на сколько эти органы были важны для государства. Со второй половины XVI века старый кодекс права был изменен и это повлияло на назначению кади и наибов.  Так как, назначенные наибы и кади не были на высоком уровне, не имели высокого образования, так же нуждались  в материальном обеспечении. А это послужило коррупции. После всего этого от наибов и кади было очень много жалоб. Все жалобы отмечались в тетрадях государственной канцелярии. В канцелярии сохранились так же выписки о проблемах кади и наибов, споры между ними. В исследовании опираются на эти государственные тетради и на фактах отраженных в них.  

The triangulation point of the administrative mechanism of the Ottoman Empire was composed of justice.  The fact that The Ottoman Principality had taken the slogan of justice since the foundation years was an indication of this.In the first years of the transition from the principal period to the state, sending qadi and princes to the provinces revealed how much importance was given to justice. The establishment of the Kazasker Office (Ministry of Justice) in the Ottoman Empire, which had a systematic state organization, showed that the carrier columns of the state were built on justice. The trainings and the inspections of the qadis, who were equipped with wide powers and sent to the country (in the rural), and the rules they should follow in their duties were determined by the central administration.The determination of these rules by law and meticulously showed that the Ottoman State paid attention to fair governance and justice.Nevertheless, during the period of Murat III the people had presented a large number of petitions and complaints to the  imperial council (the council in Ottoman Empire) about some qadis and naibs.In this case, the central administration had to take some measures because of the petitions given by the ehl-i örf (seyfiye class: military-administrative officials) and ehl-i şer (ilmiyye class: government officals responsible for religion, justice, jurisprudence and medrese education) about the injustices of the qadis and the naibs in the provinces. Although the qadis and the naibs had been controlled by the central administration, the petitions and complaints of the people had been decisive in the inspection and the superintendence. Therefore, the Ottoman Empire trusted the people and saw them as an element of the control system.In the second half of the 19th century, with the disruption of the ancient law and the appointments of the qadis and the naibs without paying attention to the merit, the graduation of qadi candidates from medrese (Moslem seminary) without having a good education, their  living in economic problems and running the courts with bribery led to questioning of the qadis and the naibs decisions by the people. For this reason, numerous applications were made by the people to the imperial council (during this period).

Osmanlı Devleti’nin idarî mekanizmasının nirengi noktasını adaletle yönetim oluşturmuştu. Osmanoğulları’nın kuruluş yıllarından beri adalet mefkûresini şiar edinmesi bunun göstergesiydi. Beylikten devlete geçiş süresinin yaşandığı ilk yıllarda taşraya kadı ile beyin gönderilmesi adalete ne kadar önem verildiğini de ortaya koymaktaydı. Sistemli bir devlet teşkilatına sahip olan Osmanlı Devleti’nde kazaskerlik makamının kurulması adeta devletin taşıyıcı kolanlarının adalet üzerine inşa edildiğini göstermektedir. Geniş yetkilerle donatılarak taşraya gönderilen kadılar, eğitimlerinden teftişlerine ve görevlerinde uymaları gereken kurallar manzumesine kadar merkezi yönetimce belirlenirdi. Bu kuralların kanunla titizlikle belirlenmesinde Osmanlı Devleti’nin adaletle yönetime ve adalete vermiş olduğu önemi göstermektedir. Buna rağmen III. Murat döneminde reâyâ ve berâyâ Divân-ı Hümâyun’a bazı kadı ve naipler hakkında çok sayıda arz-i haller sunmuşlardı. Bu bağlamda kadı ve naiplerin taşrada haksızlıkları hakkında ehl-i örf ile ehl-i şer’den dahi arzların sunulmuş olması, merkezî yönetim tarafından bazı tedbirlerin alınmasını gerektirmişti. Kadı ve naiplerin denetimini her ne kadar merkezî yönetim yapsa da reâyâ ve berâyânın arzları/şikâyetleri denetim ve teftişte belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda Osmanlı Devleti, reâyâ ve berâyâya güvenip onları denetim sisteminin bir unsuru olarak görmüştür. XVI. yüzyılın ikinci yarısında kanûn-ı kadîmin bozulması ile liyakata dikkat edilmeden kadılık ve naiplik makamına atamaların yapılması, kadı adaylarının medreselerde iyi eğitim almadan mezun olmaları, bunların ekonomik sorunlar içerisinde yaşamaları ile rüşvet ve iltimasla davalara bakmaları; reâyâ ve berâyâ tarafından kadı ve naip kararlarının sorgulanmasına sebep olmuştur. Bu sebepten Divân-ı Hümâyûna, reâyâ ve berâyâ tarafından sayısız müracaatlar yapılmıştır. Bu müracaatların içeriğinin belirlenmesinde mühimme defterleri önemli bir yere sahip olduğu için makalenin yazımında belirleyici olmuştur. Bununla beraber kadı ve naiplerin görevlerini yaparken karşılaştıkları sorunlar ile kadı ve naipler arasında yaşanan sorunların neler olduğu, Divân-ı Hümâyûn’da tutulan mühimme defterlerindeki hükümlere bakılarak izah edilmiştir.

  • YILMAZ, S., III. Murat Döneminde Divân-ı Hümâyûn Gündeminde Osmanlı Köyü ve Köylüsü, Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara, 2017. YILMAZ, S., Divân-ı Hümâyûnda Alınan Kararların Şeriyye Sicillerine Yansımalarına Örnekler, Erciyes Üniversitesi Bilimname Dergisi, sy. 34 (2017): 533-554. YILMAZ, S., ‘’III. Murat Döneminde Anadolu ve Rumeli’deki Eyaletlerden Örnekler Işığında Reaya Arasındaki Sorunların Divân-ı Hümâyuna Yansımaları Üzerine Değerlendirmeler’’, Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, sy. 17 (2018): 260-276.
Primary Language tr
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0002-6979-6495
Author: Savaş Yılmaz

Dates

Publication Date: December 23, 2018

Bibtex @research article { atdd510387, journal = {Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi}, issn = {2148-2292}, eissn = {2148-2292}, address = {Hakan YILMAZ}, year = {2018}, volume = {5}, pages = {420 - 441}, doi = {}, title = {III. Murad Döneminde Anadolu ve Rumeli Eyaletlerindeki Kadı ve Naiplerin Değerlendirilmesi}, key = {cite}, author = {Yılmaz, Savaş} }
APA Yılmaz, S . (2018). III. Murad Döneminde Anadolu ve Rumeli Eyaletlerindeki Kadı ve Naiplerin Değerlendirilmesi. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 5 (18), 420-441. Retrieved from http://dergipark.org.tr/atdd/issue/42204/510387
MLA Yılmaz, S . "III. Murad Döneminde Anadolu ve Rumeli Eyaletlerindeki Kadı ve Naiplerin Değerlendirilmesi". Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 5 (2018): 420-441 <http://dergipark.org.tr/atdd/issue/42204/510387>
Chicago Yılmaz, S . "III. Murad Döneminde Anadolu ve Rumeli Eyaletlerindeki Kadı ve Naiplerin Değerlendirilmesi". Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 5 (2018): 420-441
RIS TY - JOUR T1 - III. Murad Döneminde Anadolu ve Rumeli Eyaletlerindeki Kadı ve Naiplerin Değerlendirilmesi AU - Savaş Yılmaz Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 420 EP - 441 VL - 5 IS - 18 SN - 2148-2292-2148-2292 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Academic Journal of History and Idea III. Murad Döneminde Anadolu ve Rumeli Eyaletlerindeki Kadı ve Naiplerin Değerlendirilmesi %A Savaş Yılmaz %T III. Murad Döneminde Anadolu ve Rumeli Eyaletlerindeki Kadı ve Naiplerin Değerlendirilmesi %D 2018 %J Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi %P 2148-2292-2148-2292 %V 5 %N 18 %R %U
ISNAD Yılmaz, Savaş . "III. Murad Döneminde Anadolu ve Rumeli Eyaletlerindeki Kadı ve Naiplerin Değerlendirilmesi". Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 5 / 18 (December 2018): 420-441.
AMA Yılmaz S . III. Murad Döneminde Anadolu ve Rumeli Eyaletlerindeki Kadı ve Naiplerin Değerlendirilmesi. ATDD. 2018; 5(18): 420-441.
Vancouver Yılmaz S . III. Murad Döneminde Anadolu ve Rumeli Eyaletlerindeki Kadı ve Naiplerin Değerlendirilmesi. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi. 2018; 5(18): 441-420.