Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

FERHAT İLYAS ve GUÑGA ŞİİR

Yıl 2019, Sayı: 67, 257 - 268, 01.06.2019

Öz

Uzun bir geçmişe sahip olan çağdaş Uygur edebiyatı 20. yüzyılın
başlarında çok hareketli bir dönem geçirir. Yenileşme hareketleri ve dönemin
siyasi olayları edebiyatın şekillenmesinde önemli rol oynar. Bu
değişiklikler, yüzyılın başlarına kadar klasik edebiyatın etkisinde varlığını
sürdüren şiirde de kendini gösterir. 1980’li yıllarda çağdaş Uygur
şiirinde “Yéñiçe Şiir” veya “Guñga Şiir” adıyla yeni bir şiir tarzı görülmeye
başlanır. Genç şairler arasından yayılan “Yéñiçe şiir” akımı çeşitli
tartışmalara yol açmıştır. Başlangıçta bu tür şiirler “Tutuq Şiir”, “Tépişmaqliq
Şéir”, “Guñga Şéir”, “Simvolluq Şéir” adlarıyla anılmıştır. Ancak
“guñga şéir” daha yaygın olarak kullanılmıştır. Anlam kapalılığına
dayanan bu şiir anlayışı şiirlerin kelime kadrosunu da farklılaştırmıştır.
Guñga şiirlerde gramatikal değişiklikler de görülmektedir. “Guñga şiir”
yazan şairlere göre şiir bir dil sanatıdır. Bu nedenle özgürce değişiklikler
yapmak şiirin gereklerindendir. Genel olarak bakıldığında guñga
şiir, sembolik ve sürrealist şiirlerle benzerlik göstermektedir. Ahmetcan
Osman ile başlayan bu şiir akımı Ferhat İlyas ve Vahitcan Osman ile
sürdürülmektedir.

Kaynakça

  • Bahavudun, M. vd. (2002). Çaġatay tiliniñ izahliq luġiti. Ürümçi: Şincañ XelqNeşriyati.
  • İmam, H.A. vd. (2011). Uyġur tiliniñ izahliq lüġiti. (Qisqartilmiş) 2. Baskı. Ürümçi:Şincañ Xelq Neşriyati.
  • İnayet, A. (1997). Çağdaş Uygur şiiri. Tük Dünyası İncelemeleri Dergisi, II, 191-205.
  • Karaman, A. (2016). Avazliq Oqya & Ḳiriḳ Bir Yürek’te fiil+(I) p + art fiil yapıları.Ankara: Gazi.
  • Sincon, D. (1997). Uyġurçe-İngilizçe luġeti. Ürümçi: Şincañ Xelq Neşriyati.
  • Uyġur tiliniñ izahliq luġiti (1999). Ürümçi: Şincañ Xelq Neşriyati.

FERHAT ILYAS AND GUÑGA POETRY

Yıl 2019, Sayı: 67, 257 - 268, 01.06.2019

Öz

Having a long history, the Modern Uighur Literature had a very active

period at the beginnings of the 20th century. Renovation movements

and political events of the era had an important role in the formation of literature. These alterations stood out in poetry continuing its existence

under the influence of the classical literature until the beginnings of the

century. During 1980s, a new poetic style named as “Yéñiçe poetry” or

“Guñga poetry” was started to be seen in the Modern Uighur poetry.

The Yéñiçe poetry movement spreading among young poets led to various

discussions. At the beginning, such kind of poems were named as

“Tutuq poem”, “Tépişmaqliq poem”, “Guñga poem”, and “Symbolist

poem”. “However, “Guñga poem” was used more frequently. This understanding

of poetry based on ambiguity has differentiated the word

framework of the poems. Grammatical changes are also seen in “Guñga”

poems. According to the poets writing “Guñga poem”, poetry is an

art of language. For this reason, making changes freely is among the

requirements of poetry. As generally considered, the “Guñga Poem”

shows similarities with symbolic and surrealistic poems. Beginning

with Ahmetcan Osman, this poetry movement is carried on with Ferhat

Ilyas and Vahitcan Osman.

Kaynakça

  • Bahavudun, M. vd. (2002). Çaġatay tiliniñ izahliq luġiti. Ürümçi: Şincañ XelqNeşriyati.
  • İmam, H.A. vd. (2011). Uyġur tiliniñ izahliq lüġiti. (Qisqartilmiş) 2. Baskı. Ürümçi:Şincañ Xelq Neşriyati.
  • İnayet, A. (1997). Çağdaş Uygur şiiri. Tük Dünyası İncelemeleri Dergisi, II, 191-205.
  • Karaman, A. (2016). Avazliq Oqya & Ḳiriḳ Bir Yürek’te fiil+(I) p + art fiil yapıları.Ankara: Gazi.
  • Sincon, D. (1997). Uyġurçe-İngilizçe luġeti. Ürümçi: Şincañ Xelq Neşriyati.
  • Uyġur tiliniñ izahliq luġiti (1999). Ürümçi: Şincañ Xelq Neşriyati.
Toplam 6 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Ahmet Karaman

Yayımlanma Tarihi 1 Haziran 2019
Yayımlandığı Sayı Yıl 2019 Sayı: 67

Kaynak Göster

APA Karaman, A. (2019). FERHAT İLYAS ve GUÑGA ŞİİR. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten(67), 257-268.