Year 2018, Volume 7, Issue 2, Pages 432 - 492 2018-12-21

1914 Tarihli Bitlis İsyanının Osmanlı Arşiv Belgelerindeki Yansımaları-Cezalar, Mükâfatlar

Mehmet DEMİRTAŞ [1]

111 553

1914 yılının ilk aylarında İttihat ve Terakki yönetimine karşı Bitlis’te bir ayaklanma meydana gelmişti. Ayaklanmanın liderleri, Hizan bölgesinin tanınmış dini şahsiyetleri olan Molla Selim, Seyyid Ali ve Şeyh Şahabeddin idi. Bölgede, halktan ve ulemadan ciddi bir destek görmeyen bu olay fazla uzun sürmeden bastırılmış ve failleri hakkında resmi işlem yapılmıştır. Osmanlı arşiv belgelerinde isyanın gelişimi ve sonuçları ile ilgili çeşitli kayıtlar yer almaktadır. Bu kayıtlardan anlaşıldığı kadarıyla başta isyanın liderleri durumundakiler olmak üzere idam edilen çok sayıda kişi olduğu gibi isyanla bağlantısı tespit edilen diğer şahıslar da çeşitli cezalara çarptırılmıştır. Bunun yanında isyan esnasında devletin yanında yer alarak hizmetleri görülenlerin de çeşitli şekillerde taltif edildikleri ve ödüllendirildikleri görülmektedir. Bu makalede Başbakanlık Osmanlı Arşivinde yer alan belgeler esas alınarak söz konusu isyan ceza-mükâfat boyutuyla ele alınmaya ve isyanın belgelerdeki yansımaları incelenmeye çalışılmıştır.

Bitlis Ayaklanması, Arşiv Belgeleri, Molla Selim, Ceza, Mükâfat
  • BOA. BEO. SYS-4302/322595.
  • BOA. BEO SYS 4328/324576-2-1.
  • BOA. BEO. MTV-4300/322459.
  • BOA. BEO. SYS-4281/321065.
  • BOA. BEO. SYS-4290/321738.
  • BOA. BEO. SYS-4294/322017.
  • BOA. BEO. SYS-4295/322103.
  • BOA. BEO. SYS-4299/322374.
  • BOA. BEO. SYS-4299/322378.
  • BOA. BEO. SYS-4299/322380.
  • BOA. BEO. SYS-4301/322534.
  • BOA. BEO. SYS-4302/322595.
  • BOA. BEO. SYS-4306/322885.
  • BOA. BEO. SYS-4307/322978.
  • BOA. BEO. SYS-4312/323346.
  • BOA. BEO. SYS-4315/323602.
  • BOA. BEO. SYS-4323/324157.
  • BOA. BEO. SYS-4328/324576.
  • BOA. DH. EUM. 2 Şb-2/46.
  • BOA. DH. EUM. 2. Şb-1/28.
  • BOA. DH. EUM. 2. Şb-2/31.
  • BOA. DH. EUM. EMN-114/36.
  • BOA. DH. EUM. EMN-114/61.
  • BOA. DH. EUM. EMN-85/9.
  • BOA. DH. EUM. EMN-88/7.
  • BOA. DH. EUM. EMN-97/47.
  • BOA. DH. EUM. MH-91/10.
  • BOA. DH. İD-185/47.
  • BOA. DH. KMS-21/55.
  • BOA. DH. KMS-27/32.
  • BOA. DH. MB. HPS-961/47.
  • BOA. DH. ŞFR-21/44.
  • BOA. DH. ŞFR-39/122.
  • BOA. DH. ŞFR-39/180.
  • BOA. DH. ŞFR-39/208.
  • BOA. DH. ŞFR-39/7.
  • BOA. DH. ŞFR-40/104.
  • BOA. DH. ŞFR-40/179.
  • BOA. DH. ŞFR-40/31-32.
  • BOA. DH. ŞFR-40/40/18.
  • BOA. DH. ŞFR-40/78.
  • BOA. DH. ŞFR-41/46.
  • BOA. DH. ŞFR-42/102.
  • BOA. DH. ŞFR-42/194.
  • BOA. DH. ŞFR-42/72.
  • BOA. DH. ŞFR-43/130.
  • BOA. DH. ŞFR-47/190.
  • Abak, Tibet, “Rus Arşiv Belgelerinde Bitlis İsyanı (1914)”, Toplumsal Tarih Dergisi, Sayı 208, Nisan 2011.
  • Aydoğan, Erdal, “Yeni Belgeler Işığında Bitlis Vukuatı”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı 49, Erzurum 2013, s. 309-322.
  • Celil, Celile, “1914 Bitlis Kürt Ayaklanması”, s. 2, 3, çev. Yaşar Abdülselamoğlu, www.bitlisname.com, 13.05.2015.
  • Demirtaş, Mehmet, “Tanin, Peyam ve Sabah Gazeteleri Örneğinde 1914 Tarihli Bitlis Ayaklanmasının Dönemin Gazetelerindeki Yansımaları”, CBÜ (Celal Bayar Üniversitesi) Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 3, Eylül 2015, s. 179-198.
  • Kurubaş, Erol, Kürt Sorununun Uluslararası Boyutu ve Türkiye-I, Sevr-Lozan Sürecinden 1950’lere, Nobel Yayınları İstanbul 2004.
  • Reynolds, Michael A., “The Mullah Selim Uprising and Emperial Rusian Designs en Anatolia” Türk Dünyasına Bakışlar (Prof. Dr. Mehmet Saray’a Armağan), İstanbul 2003, s. 550, 551,
  • Ünal, Fatih, “Rusların Kürt Aşiretlerini Osmanlı Devletine Karşı Kullanma Çabaları”, Karadeniz Araştırmaları Dergisi, Cilt 5, Sayı 17, Bahar 2008, s. 133-152.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Araştırma Makaleleri
Authors

Orcid: 0000-0002-3859-9798
Author: Mehmet DEMİRTAŞ (Primary Author)
Institution: BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date: December 21, 2018

Bibtex @research article { bitlissos486875, journal = {Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {2147-5962}, eissn = {2147-5598}, address = {Bitlis Eren University}, year = {2018}, volume = {7}, pages = {432 - 492}, doi = {}, title = {1914 Tarihli Bitlis İsyanının Osmanlı Arşiv Belgelerindeki Yansımaları-Cezalar, Mükâfatlar}, key = {cite}, author = {DEMİRTAŞ, Mehmet} }
APA DEMİRTAŞ, M . (2018). 1914 Tarihli Bitlis İsyanının Osmanlı Arşiv Belgelerindeki Yansımaları-Cezalar, Mükâfatlar. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7 (2), 432-492. Retrieved from http://dergipark.org.tr/bitlissos/issue/41200/486875
MLA DEMİRTAŞ, M . "1914 Tarihli Bitlis İsyanının Osmanlı Arşiv Belgelerindeki Yansımaları-Cezalar, Mükâfatlar". Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7 (2018): 432-492 <http://dergipark.org.tr/bitlissos/issue/41200/486875>
Chicago DEMİRTAŞ, M . "1914 Tarihli Bitlis İsyanının Osmanlı Arşiv Belgelerindeki Yansımaları-Cezalar, Mükâfatlar". Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7 (2018): 432-492
RIS TY - JOUR T1 - 1914 Tarihli Bitlis İsyanının Osmanlı Arşiv Belgelerindeki Yansımaları-Cezalar, Mükâfatlar AU - Mehmet DEMİRTAŞ Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 432 EP - 492 VL - 7 IS - 2 SN - 2147-5962-2147-5598 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 1914 Tarihli Bitlis İsyanının Osmanlı Arşiv Belgelerindeki Yansımaları-Cezalar, Mükâfatlar %A Mehmet DEMİRTAŞ %T 1914 Tarihli Bitlis İsyanının Osmanlı Arşiv Belgelerindeki Yansımaları-Cezalar, Mükâfatlar %D 2018 %J Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 2147-5962-2147-5598 %V 7 %N 2 %R %U
ISNAD DEMİRTAŞ, Mehmet . "1914 Tarihli Bitlis İsyanının Osmanlı Arşiv Belgelerindeki Yansımaları-Cezalar, Mükâfatlar". Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7 / 2 (December 2018): 432-492.
AMA DEMİRTAŞ M . 1914 Tarihli Bitlis İsyanının Osmanlı Arşiv Belgelerindeki Yansımaları-Cezalar, Mükâfatlar. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2018; 7(2): 432-492.
Vancouver DEMİRTAŞ M . 1914 Tarihli Bitlis İsyanının Osmanlı Arşiv Belgelerindeki Yansımaları-Cezalar, Mükâfatlar. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2018; 7(2): 492-432.