Year 2016, Volume 5, Issue 2, Pages 247 - 272 2016-06-16

Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi

Mine KİZİR [1] , Ahmet YIKMIŞ [2]

390 917

Öz: Bu çalışma, 2005-2015 yılları arasında, bilimsel dayanaklı bir uygulama olan Bilgisayar Destekli Öğretim (BDÖ) ile Otizim Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocuklara sosyal beceri öğretmeyi hedefleyen araştırmaların analiz edilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi veri tabanı üzerinden EBSCO-Host, ERİC, PsycINFO,  Academic Search Complete ve Google elektronik veri tabanları üzerinden taranarak ulaşılabilen 13 araştırmayı kapsamaktadır. Ulaşılan çalışmalar, OSB’si olan, 5-12, 12-17 ve 17 yaş ve üstü aralığındaki 401 katılımcı ile yürütülmüştür. Araştırmaların OSB’li bireylere sosyal beceri öğretiminde BDÖ’nün etkililiğini belirlemek amacıyla uygulamalar yapmış oldukları görülmektedir. Araştırmaların bazılarında aynı yazılım programları kullanılırken bazılarında ise farklı türde yazılım programlarının kullanıldığı belirlenmiştir. Araştırmalarda; “Mind Reading”, “Collobrative Virtual Learning Environment (CVLE) – 3D Emphaty System”,  “FaceSay™”, “Juniour Detective Training Program”, “MS Powerpoint ve Adobe Photoshop 5.0”, “Let!s Face It”, “The Educational Software” ve “Virtual Reality Social Cognition Training” yazılım programları kullanılmıştır. Yapılan tüm uygulamaların, araştırmalarda hedeflenen sosyal becerileri edindirmede etkili oldukları bulgusuna ulaşılmıştır. 

bilgisayar destekli öğretim, otizm spektrum bozukluğu, asperger sendromu, sosyal beceri, sosyal beceri öğretimi
  • Alkan, C. (1998). Eğitim teknolojisi. Ankara: Anı Yayıncılık
  • American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (dsm-v): amerikan psikiyatri birliği, dsm 5 tanı ölçütleri başvuru el kitabı. E. Köroğlu (Çev.). Ankara: Boylam Psikiyatri Enstitüsü Hekimler Yayın Birliği.
  • Avcıoğlu, H. (2012). Zihinsel yetersizliği olan çocuklara sosyal beceri kazandırmada işbirliğine dayalı öğrenme ve drama yöntemlerinin etkililiği. Eğitim ve Bilim, 37(163).
  • Bayram, S. (2006). Bilgisayar destekli özel eğitim. 2. İstanbul Otizm Eğitimi Günleri.
  • Beaumont, R., & Sofronoff, K. (2008). A Multi‐component social skills intervention for children with asperger syndrome: the junior detective training program. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 49(7), 743-753.
  • Cheng, Y., Chiang, H. C., Ye, J., & Cheng, L. H. (2010). Enhancing empathy instruction using a collaborative virtual learning environment for children with autistic spectrum conditions. Computers & Education, 55(4), 1449-1458.
  • Cheng, Y., & Ye, J. (2010). Exploring the social competence of students with autism spectrum conditions in a collaborative virtual learning environment–the pilot study. Computers & Education, 54(4), 1068-1077.
  • Demirel, Ö., Seferoğlu, S.S. ve Yağcı, E. (2003). Öğretim teknolojileri ve materyal geliştirme (4. Basım). Ankara: Pegem Yayıncılık
  • Doğan, T. (2003). Öğretmen ve eğitim yöneticilerine rehber. Ankara: Seçkin Yayıncılık
  • Doğan, İ. ve Akdemir, Ö. (2015). Özel eğitimde bilgisayar destekli öğretim: üç durum çalışması. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi/Journal of Higher Education and Science. Cilt/Volume 5, Sayı/Number 2, Ağustos/August 2015; Sayfa/Pages 165-177
  • Faja, S., Aylward, E., Bernier, R., & Dawson, G. (2007). Becoming a face expert: a computerized face-training program for high-functioning ındividuals with autism spectrum disorders. Developmental Neuropsychology, 33(1), 1-24.
  • Golan, O., & Baron-Cohen, S. (2006). Systemizing empathy: Teaching adults with asperger syndrome or high-functioning autism to recognize complex emotions using ınteractive multimedia. Development and Psychopathology,18(02), 591-617.
  • Halis, İ. (2001). Öğretim Teknolojileri ve materyal geliştirme. Konya: Mikro Yayınları
  • Hetzroni, O. E., & Tannous, J. (2004). Effects of a computer-based ıntervention program on the communicative functions of children with autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 34(2), 95-113.
  • Hopkins, I. M., Gower, M. W., Perez, T. A., Smith, D. S., Amthor, F. R., Wimsatt, F. C., & Biasini, F. J. (2011). Avatar assistant: Improving social skills in students with an asd through a computer-based ıntervention. Journal of Autism and Developmental Disorders, 41(11), 1543-1555.
  • Kandalaft, M. R., Didehbani, N., Krawczyk, D. C., Allen, T. T., & Chapman, S. B. (2013). Virtual reality social cognition training for young adults with high-functioning autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 43(1), 34-44.
  • Karasu, N. (2009). Otizmden etkilenmiş bireylerde sosyal ve iletişim becerilerini arttıran yöntemlerin delile dayalı yöntem olarak belirlenmesi: Bir meta-analiz örneği. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(3).
  • Kırcaali-İftar, G. (2007). Otizm spektrum bozukluğu. İstanbul: Daktylos Yayınları
  • Lacava, P. G., Golan, O., Baron-Cohen, S., & Myles, B. S. (2007). Using assistive technology to teach emotion recognition to students with asperger syndrome a pilot study. Remedial and Special Education, 28(3), 174-181.
  • Lacava, P. G., Rankin, A., Mahlios, E., Cook, K., & Simpson, R. L. (2010). A Single case design evaluation of a software and tutor ıntervention addressing emotion recognition and social ınteraction in four boys with ASD. Autism: The International Journal of Research and Practice, 14(3), 161-178.
  • Lozano Martínez, J., Ballesta Pagán, J., & Alcaraz García, S. (2011). Software for teaching emotions to students with Autism Spectrum Disorder. Scientific Journal of Media Litreracy. Comunicar, 36. XVIII
  • MEB. (2013). Çocuk gelişimi ve eğitimi. Psiko-Motor Gelişim. Ankara
  • National Autism Center (2009). National standarts report In S.M. Wilczynski (Eds.).
  • Rice, L. M., Wall, C. A., Fogel, A., & Shic, F. (2015). Computer-assisted face processing ınstruction ımproves emotion recognition, mentalizing, and social skills in students with ASD. Journal of autism and developmental disorders, 1-11.
  • Simpson, A., Langone, J., & Ayres, K. M. (2004). Embedded video and computer based ınstruction to ımprove social skills for students with autism. Education and Training in Developmental Disabilities, 240-252.
  • Sucuoğlu, B., Diken, İ.H., Demir, Ş., Ünlü, E. ve Şen, A. (2010). Özel eğitim terimler sözlüğü. Ankara: Maya Akademi
  • Tanaka, J. W., Wolf, J. M., Klaiman, C., Koenig, K., Cockburn, J., Herlihy, L., Brown, C., Stahl, S., Kaiser, M.D., & Schultz, R. T. (2010). Using computerized games to teach face recognition skills to children with Autism Spectrum Disorder: The Let’s Face It! program. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 51(8), 944-952.
  • Tekin-Ersan, D. (2015). Problem çözme eğitiminin otizm spektrum bozukluğu olan çocuk annelerinin problem çözme becerileri ve bazı psikolojik değişkenler üzerindeki etkisi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Yayımlanmamış Doktora Tezi.
  • Thomeer, M. L., Smith, R. A., Lopata, C., Volker, M. A., Lipinski, A. M., Rodgers, J. D., McDonald, C.A., & Lee, G. K. (2015). Randomized controlled trial of Mind Reading and in vivo rehearsal for high-functioning children with ASD. Journal of autism and developmental disorders, 1-13.
  • Toper-Korkmaz, Ö. (2012). Basmakalıp (stereotipik) davranışların azaltılmasında yeni bir strateji: tepkiyi yarıda kesme ve yönlendirme. Özel Eğitim Dergisi, 13(1).
  • Vuran, S. ve Sönmez, M. (2008). Sosyal geçerlik kavramı ve Türkiye’de özel eğitim alanında yürütülen lisansüstü tezlerde sosyal geçerliğin değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, 9(1), 55-65.
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (6. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık
Journal Section Makaleler / Articles
Authors

Author: Mine KİZİR

Author: Ahmet YIKMIŞ

Dates

Publication Date: June 16, 2016

Bibtex @ { buefad258087, journal = {Bartın University Journal of Faculty of Education}, issn = {}, eissn = {1308-7177}, address = {Bartin University}, year = {2016}, volume = {5}, pages = {247 - 272}, doi = {10.14686/buefad.v5i2.5000164182}, title = {Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi}, key = {cite}, author = {KİZİR, Mine and YIKMIŞ, Ahmet} }
APA KİZİR, M , YIKMIŞ, A . (2016). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi. Bartın University Journal of Faculty of Education, 5 (2), 247-272. DOI: 10.14686/buefad.v5i2.5000164182
MLA KİZİR, M , YIKMIŞ, A . "Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi". Bartın University Journal of Faculty of Education 5 (2016): 247-272 <http://dergipark.org.tr/buefad/issue/24349/258087>
Chicago KİZİR, M , YIKMIŞ, A . "Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi". Bartın University Journal of Faculty of Education 5 (2016): 247-272
RIS TY - JOUR T1 - Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi AU - Mine KİZİR , Ahmet YIKMIŞ Y1 - 2016 PY - 2016 N1 - doi: 10.14686/buefad.v5i2.5000164182 DO - 10.14686/buefad.v5i2.5000164182 T2 - Bartın University Journal of Faculty of Education JF - Journal JO - JOR SP - 247 EP - 272 VL - 5 IS - 2 SN - -1308-7177 M3 - doi: 10.14686/buefad.v5i2.5000164182 UR - https://doi.org/10.14686/buefad.v5i2.5000164182 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Bartın University Journal of Faculty of Education Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi %A Mine KİZİR , Ahmet YIKMIŞ %T Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi %D 2016 %J Bartın University Journal of Faculty of Education %P -1308-7177 %V 5 %N 2 %R doi: 10.14686/buefad.v5i2.5000164182 %U 10.14686/buefad.v5i2.5000164182
ISNAD KİZİR, Mine , YIKMIŞ, Ahmet . "Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi". Bartın University Journal of Faculty of Education 5 / 2 (June 2016): 247-272. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i2.5000164182
AMA KİZİR M , YIKMIŞ A . Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi. Bartın University Journal of Faculty of Education. 2016; 5(2): 247-272.
Vancouver KİZİR M , YIKMIŞ A . Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi. Bartın University Journal of Faculty of Education. 2016; 5(2): 272-247.