TY  - JOUR
T1  - Osmanlı Kadısı/Müderrisi Maruf b. Ahmed’in İmâmiyye Şîasına Eleştirileri
TT  - The Ottoman Qadi Maroof b.Ahmad’s Critique to Imamiyya
AU  - Arıkan, Adem
PY  - 2008
DA  - December
DO  - 10.5281/zenodo.3343980
JF  - Marife Dini Araştırmalar Dergisi
JO  - Marife
PB  - Yediveren Kitap
WT  - DergiPark
SN  - 2630-5550
SP  - 331
EP  - 348
VL  - 8
IS  - 3
LA  - tr
AB  - XVI. asırda Safevî Kızılbaş halifeleri, İran’dan Anadolu’ya Şiî itikâdı ile ilgili kitaplar getirerek bu kitapların halk arasında okunmasını sağlamış, bu itikâdı yay-maya çalışmışlardır. İbnü’l-Mutahhar el-Hillî’nin kitapları Safevî Devleti’nde Şîa’nın kurumsallaşmasında ve propagandasında başlıca müracat kaynaklarındandır. el-Hillî, Minhâcü’l-Kerâme isimli eserinde İmâmet konusunu ele almış ve İmâmiyye Mezhebi’ne uymanın gerekliliğini savunmuştur. Sünnî yazar Ma’rûf b. Ahmed genel olarak Râfıza’ya, özelde ise el-Hillî’nin bu eserine karşı Kitabü’l-Berâhîni’n-Nevâkız Delâlâti’r-Revâfız adıyla bir reddiye yazmıştır. Müellifin dönemin siyasi olaylarına yaptığı atıflar, çeşitli vesilelerle aktardığı kendi gözlemleri önem arzetmektedir.
KW  - Osmanlı
KW  - Kadı
KW  - Maruf B. Ahmed
KW  - İmamiyye
KW  - Eleştiri
N2  - In 16th century the Caliphs of Safawi Kizilbas brought some books about Shiite beliefs from Iran to Anatolia in order to spread them among people. Works by Ibn al-Mutahhar al-Hilli was the main references for the purpose of institutionalisation of Shiite and for the propaganda of Safawi Empire. al-Hilli focuses on the subject of Imama in his a well-known book, Minhaj al-Karama, claming that to be supporter of Shiite is necessary. Ma’ruf b. Ahmad, a Sunni scholar response to al-Hilli with his distinguished book Kitab al-Barâhîn an-Navâqiz Delâlât ar-Ravâfiz. His references to political events and his observations on social life in that time are importance.
CR  - Abdullah Efendî, Riyâzü’l-Ulemâ ve Hiyâzü’l-Fudalâ, Kum, 1401.
CR  - Aka, İsmail, “X. Yüzyıldan XX. Yüzyıla Kadar Şiîlik”, Milletlerarası Tarihte ve Günümüzde Şiîlik Sempozyumu, İSAV (İlmî Neşriyat), İstanbul 1993.
CR  - Akyol, Taha, Osmanlı’da ve İran’da Mezhep ve Devlet, İstanbul 1999.
CR  - el-Âmilî, Muhammed b. Hasan el-Hur, Emelü’l-Âmil, Bağdat 1385.
CR  - Arıkan, Adem, İbnü’l-Mutahhar el-Hillî’nin “Keşfü’l-Murâd fî Şerhi Tecrîdi’l-İ’tikâd” Adlı Eserine Göre Dînî ve Siyâsî Görüşleri, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, İstanbul 2004.
CR  - el-Bahrânî, Yusuf b. Ahmed, Lü’lüü’l-Bahreyn, Nşr. Muhammed Sâdık Bahrülulum, Beyrut, 1406/1986.
CR  - Baltacı, Cahit, Osmanlı Medreseleri (XV-XVI. Asırlar), İstanbul 1976.
CR  - Bartold, W., İslam Medeniyeti Tarihi, (izah ve düzeltmeler: M. Fuad Köprülü) 5. bs., Ankara:Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1940.
CR  - Bursalı Mehmet Tahir Efendi, Osmanlı Müellifleri, (sad. A. Fikri Yavuz, İsmail Özen) İstanbul; Meral yay. ts.
CR  - Caferiyan, Resul, “Pezûheşî der Bârei İntikâli Kitabhây-i Kuheni Şiî ez Serzeminhây-ı Arabî be İran der Âğâz-i Devre-i Safavî”, Makâlât-ı Târihî, IV, Kum 1374, ss. 91-109.
CR  - Çakır, Enver, XVI. Yüzyılda Haleb Sancağı (1516-1566), Elazığ 2003.
CR  - Çelebi, İlyas, “Hızır”, DİA, XVII, 406-409.
CR  - Dalkıran, Sayın, İbn Kemal ve Düşünce Tarihimiz, İstanbul 1997.
CR  - Dalkıran, Sayın, Ahmed Feyzi Çorûmî’nin el-Feyz’r-Rabbânî’si Işığında Osmanlı Devleti’nde Ehl-i Sünnet’in Şi’î Akîdesine Tenkidleri, İstanbul 2000.
CR  - Dizer, Muammer, Takiyüddin, Ankara; Kültür Bakanlığı yay. 1990.
CR  - Ekinci, Mustafa, Anadolu Aleviliği’nin Tarihsel Arka Planı, İstanbul 2002.
CR  - el-Emîn, Muhsin, A’yânü’ş-Şîa, Beyrut 1403/1983.
CR  - Fischer, Michael M.J., Iran from Religious Dispute to Revolution, Harvard University Press 1980.
CR  - el-Gazzî, Kamil el-Bâlî el-Halebî, Kitâbü Nehri’z-Zeheb fî Târîhi Haleb, Haleb 1412/1991.
CR  - Gökbilgin, M. Tayyib, “Süleyman I”, İslâm Ansiklopedisi, XI, İstanbul, Milli Eğitim Basımevi, 1979, s. 99-155.
CR  - Gökbilgin, M. Tayyib, “Ali Paşa, Semiz”, İslâm Ansiklopedisi, I, 341-342.
CR  - Gölpınarlı, Abdülbâkıy, Tarih Boyunca İslam Mezhepleri ve Şiîlik, İstanbul 1987.
CR  - el-Hansârî, Ravzâtü’l-Cennât, Tahran, t.y.
CR  - el-Hasan, Ahmed Yusuf, Takiyüddin ve’l-Hendesetü’l-Arabiyye, Haleb 1407/1987.
CR  - el-Hillî, Cemalüddin Hasan b. Yusuf İbnü'l-Mutahhar, Nehcü’l-Hak ve Keşfü’s-Sıdk (Nşr. Aynullah el-Hasenî el-Urmevî), Kum 1407.
CR  - el-Hûî, Ebü'l-Kâsım el-Musevî, Mu’cemu Ricâli’l-Hadîs, 4.b., Beyrut 1403/1985.
CR  - İbnü’l-Hanbelî, Radiyyüddin Ahmed b. İbrahim, Dürrü’l-Habeb fî A’yâni Haleb, nşr. Mahmuh el-Fâhûrî, Yahya Zekeriyya Abbara, Dımaşk 1973.
CR  - İbn Kemal Paşa, “Risâletun fî Tekfîri’r-Ravâfid (Kızılbâş)”, Hamsu Resâil fî’l-Firak ve’l-Mezâhib, tahkik: Seyyid Bahçivan, Dâru’s-Selâm (Kahire) 2005, ss. 195-201.
CR  - İbn Teymiyye, Takıyyüddin Ahmed b. Abdülhalim, Minhâcü’s-Sünne, (nşr. Muhammed Reşad Salim), 1.b., Riyad; Müessesetü Kurtuba, 1406.
CR  - Kahraman, Hüseyin, “İtikâdî Düşünce ve Mezhep Mensubiyetinin Hadislerin Değerlendirilmesine Etkisi”, Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 14, Sayı: 2, 2005 s. 133-163.
CR  - Kılıç, Remzi, XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Osmanlı İran Siyasi Antlaşmaları, İstanbul 2001.
CR  - Kütükoğlu, Bekir, Osmanlı-İran Siyasî Münasebetleri 1, (1578-1590), İstanbul 1962.
CR  - el-Murtaza, Ebü'l-Kâsım Alemülhüda Ali b. Hüseyin eş-Şerîf, el-İntisâr, (nşr. Muhammed Rıza), Beyrut 1405/1985.
CR  - Nev’îzade Atâî, Hadâikü’l-Hakâik fi Tekmileti’ş-Şekâik (Şekâık-ı Numaniyye ve Zeyilleri) nşr. Abdulkerim Özcan, İstanbul 1989.
CR  - Newman, Andrew J., Society and culture in the early modern Midlle East : studies on Iran in the Safavid period, Leiden : E.J. Brill, 2003.
CR  - Onat, Hasan, “Kızılbaşlık Farklılaşması Üzerine”, İslamiyat, VI (2003), sayı. III, 111-126. Bkz. http://www.hasanonat.com/ayrinti.php?sayfa=2&no=11 .
CR  - Öz, Mustafa, “Hillî, İbnü’l-Mutahhar”, DİA, XVIII, 37-38.
CR  - Refik, Ahmet, “Osmanlı Devrinde Rafizilik ve Bektaşilik”, Darulfunun Edebiyat Fakültesi Mecmuası, IX, sayı: 2, İstanbul 1932, s. 21-59.
CR  - Roemer, H. R., “The Safavid Period”, The Cambridge History of Iran, VI (The Timurid and Safavid Periods). ed. Peter Jackson and Laurence Lockhart, Cambridge: Cambridge University Press, 1986, ss. 189-350.
CR  - Rumlu, Hasan, Ahsenü’t-Tevârîh, nşr. Abdülhüseyn Nevaî, Tahran 1357/1979.
CR  - es-Sadr, Hasan, Tekmiletü Emeli’l-Âmil, (nşr. Ahmed el-Hüseynî, Kum 1406.
CR  - Schmidtke, Sabine, The Theology of al-Allama al-Hilli, Berlin 1991.
CR  - es-Seyyid, Kemal, Nuşûu ve Sukûtu’d-Devleti’s-Safeviyye, Kum 1426/2005.
CR  - Seyyid Muhammed es-Seyyid, “Kansu Gavrî”, DİA, XXIV, s. 314-6.
CR  - Sümer, Faruk, Safevî Devletinin Kuruluşu ve Gelişmesinde Anadolu Türklerinin Rolü, 2.bs., Ankara:Türk Tarih Kurumu, 1999.
CR  - eş-Şâbî, Ali, eş-Şîa fi’l-İrân, (y.y.) 1400/1980.
CR  - Şeriati, Ali, Ali Şiası Safevi Şiası, 2.b., (trc. Feyzullah Artinli), İstanbul 1990.
CR  - Şeşen, Ramazan, “Meşhur Osmanlı Astronomu Takiyüddin er-Râsıd’ın Soyu Üzerine” Erdem; Atatürk Kültür Merkezi Dergisi, c. IV, sayı: 10, 1988, 165-173.
CR  - et-Tabbâh el-Halebî, Muhammed Ragıb b. Mahmûd b. Haşim Ragıb, İ'lâmü'n-Nübelâ bi-Târîhi Haleb eş-Şehbâ', Haleb: el-Matbaatü'l-İlmiyye, 1344/1926.
CR  - et-Tahrânî, Muhammed Muhsin Aga Bozorg, ez-Zeria ila tasânîfi’ş-Şîa, Beyrut 1983.
CR  - Teber, Ömer Faruk, XVI. Yüzyılda Kızılbaşlık Farklılaşması, (yayınlanmamış doktora) Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Ebstitüsü, Ankara 2005.
CR  - Tedmürî, Ömer Abdusselam, Mevsûatü Ulemâ’il-Müslimîn fî Tarîhi Lübnan’il-İslâmî (6.-10. h. asırlar), (2. kısım), Beyrut 1411/1990.
CR  - Uyar, Mazlum, Şiî Ulemanın Otoritesinin Temelleri, İstanbul: Kaknüs Yayınları, 2004.
CR  - Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Osmanlı Tarihi, Ankara 1968.
CR  - Ünver, A. Süheyl, İstanbul Risaleleri, İstanbul 1996.
UR  - https://doi.org/10.5281/zenodo.3343980
L1  - https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2223922
ER  -