TY - JOUR T1 - Habitusu, Kültürel ve Sembolik Sermayesiyle Eleştirmen-Yazar ve Çevirmen: Nurullah ATAÇ TT - A Critic-Writer and Translator with his Habitus, Cultural and Symbolic Capital: Nurullah ATAÇ AU - Albiz, Ümmügülsüm PY - 2022 DA - June DO - 10.32704/erdem.2022.82.001 JF - Erdem PB - Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı WT - DergiPark SN - 1010-867X SP - 1 EP - 24 VL - 0 IS - 82 LA - tr AB - Cumhuriyet döneminin önemli yazar, çevirmen ve eleştirmenlerindenbiri olan Nurullah Ataç, mevcut çalışmada tüm yönleriylearaştırılmaktadır. Çalışma kapsamında Nurullah Ataç’ın özellikleçevirmen kimliği üzerinde durmak amaçlanmaktadır. Ataç’ınçevirmenliğini besleyen yazar ve eleştirmen kimliklerini de analizetmek, çevirmenliğini anlamak açısından oldukça önemlidir. PierreBourdieu’nün habitus ve sermaye kuramı kapsamında Ataç’ıneleştirmen, yazar, çevirmen kimlikleri incelenmektedir. Zira birbirinegörünmez bir bağ ile bağlı olan bu kimlikler, Ataç’ın habitusu, kültürelve sembolik (simgesel) sermayesi ile görünür bir hâl almaktadır.Her ne kadar habitus, bireye özgü özellikleri ifşâ ediyor ise kültürelsermaye ve bununla bağıntılı olarak sembolik sermaye de bireyegöre değişken özellikler taşımaktadır. Bu nosyonların her bireydeaynı ve eşit düzeyde olmasını beklemek mümkün değildir. Mevcutnosyonların oluşumunu sağlayan arka alandaki başat faktörler, bireye,ailesine ve yaşam çevresine göre değişken nitelikler taşıdığı için, herbirey bu kavramlar açısından ayrı bir değerlendirmeye tabii tutulmakdurumundadır.Bourdieu’nün sosyal alan kuramında çok önemli bir konumasahip olan habitus kavramı, kökende Aristoteles’in eğitimlekazanılmış, bireyin davranış ve tutumlarını içeren heksis kavramınadayanmaktadır. Bourdieu habitus kuramını, heksis kavramınınözü ile beslemektedir ama tam bir kuramsal alt yapıyı kendisioluşturmaktadır ve Aristoteles’ten aldığı kavramın içeriğinigenişletmektedir. Habitus, bireyin sosyalleşmeye başlamasıylabireysel özelliklerinin alandan ve çevreden beslenmesi ile oluşanesnek, değişken, aktarılabilir eğilimlerdir. Sermaye kuramı ise KarlMarx’ın iktisat temelli oluşturduğu, bireylerin sosyal düzlemdebirbirleri ile olan konumlarının tespit edilmesinde işe yarayan sermayekavramından alınmıştır. Bireyin sermayesini ekonomik, kültürel vesembolik bağlamda analiz etmek mümkündür. Sermaye kavramları,çoğu zaman birbirine dönüşerek birbirini beslemektedir. Ekonomiksermayenin kültürel sermayeye, kültürel sermayenin ise kimi zamanekonomik sermayeye dönüşümü muhtemeldir. En nihayetinde isebu sermayelerin herhangi birisi sembolik sermayeye dönüşmektedir.Kişinin geçmişten kazandıklarının kişisel özelliklerine yansımasıve dış görünüşünden konuşmasına kadar edindiği her şey, semboliksermayenin içeriğini oluşturmaktadır. Bu yüzden sembolik sermaye,en çok habitusla bağlantılı olmakla birlikte kültürel sermaye ile deilişkilendirilebilir.Ataç’ın bilhassa çevirmen ve yazar kimliklerini, bu sosyoloji kuramıkapsamında incelemek, onun habitus özelliklerini, kültürel vesembolik sermayesini, analiz etmek için önemli veriler sağlamaktadır.Ataç’ın habitusunun doğduğu andan itibaren ailesi içinde şekillenmeyebaşlaması, aile bireylerinin entelektüel birikimlerinin olması,babası Ata Bey’in ekonomik sermayesinin imkânlarını kullanarakNurullah Ataç’ın önce kültürel sermaye daha sonra ekonomiksermaye edinmesini sağlaması, çalışma açısından önemli analizverileri oluşturmaktadır. Ataç’ın habitusunun, kültürel ve semboliksermayesinin çevirmenliği ve yazarlığı üzerinde bıraktığı etkiler, buteorik yaklaşımların ışığında incelenmektedir. KW - Çevirmen KW - yazar KW - habitus KW - kültürel sermaye KW - sembolik sermaye KW - Nurullah Ataç N2 - In this study, Nurullah Ataç, one of the important writers, translatorsand critics of the Republican era, is the subject of research withall his aspects. When focusing especially on his translator identity,it is also necessary to analyze Nurullah Ataç’s author and criticidentities, which feed his translatorship. Within the scope of PierreBourdieu’s theory of Habitus and Capital, Ataç’s identity as a critic,writer and translator is examined. Because these identities, which areconnected to each other by an invisible bond, become visible withAtaç’s habitus, cultural and symbolic capital. Although habitus showsindividual characteristics, cultural capital and associated symboliccapital also have variable characteristics according to the individual.It is not possible to expect these notions to be the same and equalin every individual. As the dominant factors in the background thatprovide the formation of existing notions have variable characteristicsaccording to the individual, family and millieu, each individual has tobe evaluated separately in terms of these concepts.The concept of habitus, which has a very important place in Bourdieu’stheory of social field, is based on Aristotle’s concept of hexis,which was acquired through education and includes the behaviorsand attitudes of the individual. Bourdieu feeds the habitus theorywith the essence of the concept of hexis, but he creates a completetheoretical background and expands the content of the concept takenfrom Aristotle. Habitus is a flexible, changeable and transferabletendency that occurs when the individual starts to socialize and his/ her individual characteristics are nourished from the field and theenvironment. On the other hand, the theory of capital, is taken fromthe concept of capital, which is used in determining the positions ofindividuals, economically based by Karl Marx, with each other inthe social plane. It is possible to analyze the individual’s capital ineconomic, cultural and symbolic contexts. Concepts of capital mostlyfeed each other by transforming into each other. The transformation ofeconomic capital into cultural capital, and sometimes, cultural capitalinto economic capital is possible. Ultimately, any of these capitals aretransformed into symbolic capital.Examining Ataç’s especially the translator and author identitieswithin the scope of this theory of sociology provides important data toanalyze his habitus characteristics, cultural and symbolic capital. Thefact that Ataç’s habitus started to take shape within his family fromthe moment he was born, his family members have an intellectualaccumulation, and Nurullah Ataç, by using the opportunities of hisfather Ata’s economic capital, firstly obtained cultural capital andthen economic capital, constitute important analysis data for thisstudy. The impacts of Ataç’s habitus, cultural and symbolic capitalon his translation and authorship are examined in the light of thesetheoretical approaches. CR - Akbal, Oktay (2011). “Ataç’ı Anarken”, içinde Nurullah Ataç, Editörler Mustafa Şerif Onaran, İbrahim Çelik, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, Anma ve Armağan Kitapları Dizisi 28, Ankara. CR - Ataç, Nurullah (2011). “Ben” içinde Nurullah Ataç, Editörler Mustafa Şerif Onaran, İbrahim Çelik, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, Anma ve Armağan Kitapları Dizisi 28, Ankara. CR - Ataç, Nurullah (1947). “Dil Devrimi”, Memleket, 26. IX.1947,ATAÇ, Söyleşiler, Dizdaroğlu, Hikmet (1962), Ataç, Ataç Üzerine- Hikmet Dizdaroğlu; Nurullah Ataç Bibliyografyası- Sami N. Özerdim, Ankara Üniversitesi Basımevi, TDK Yayınları. CR - Ataç, Nurullah (1947). “Söz Arasında”, Ulus,13.XI. 1947, ATAÇ, Söyleşiler içinde Dizdaroğlu, Hikmet (1962), Ataç, Ataç Üzerine- Hikmet Dizdaroğlu; Söyleşiler- Nurullah Ataç; Nurullah Ataç Bibliyografyası- Sami N. Özerdim, Ankara Üniversitesi Basımevi, TDK Yayınları. CR - Arı, Sevinç (2014). Çeviri Sosyolojisi, Aylak Adam Kültür Sanat Yayıncılık,1. Basım, İstanbul. CR - Bourdieu, Pierre (1983). “Ökonomisches Kapital, kulturelles Kapital, soziales Kapital”, In:Reinhard Kreckel (Hg). Soziale Ungleichheiten (Soziale Welt Sonderband 2), Göttingen,s. 183-198. CR - Bourdieu, Pierre (1986). “The Forms of Capital” Pp. 241-258 in Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education”, edited by J. G. Richardson. New York: Greenwood Press. CR - Calhoun, Craig (2016). Bourdieu Sosyolojisinin Ana Hatları, Ocak ve Zanaat, Pierre Bourdieu Derlemesi, Derleyeneler Güney Çeğin, Emrah Göker, Alım Arlı, Ümit Tatlıcan, İletişim Yayınları, 4. Baskı, İstanbul. CR - Dizdaroğlu, Hikmet (1962). Ataç, Ataç Üzerine- Hikmet Dizdaroğlu; Söyleşiler- Nurullah Ataç; Nurullah Ataç Bibliyografyası- Sami N. Özerdim, Ankara Üniversitesi Basımevi, TDK Yayınları. CR - Huan, Xiaowei (2019). “Understanding Bourdieu-Cultural Capital and Habitus”, Review of European Studies; Vol. 11, No. 3; 2019 ISSN 1918-7173 E-ISSN 1918-7181 Published by Canadian Center of Science and Education, URL: https://doi.org/10.5539/res.v11n3p45. CR - İnanç, Remzi (2011). “Günün Yirmi Dört Saati Edebiyatçı: Ataç”, içinde Nurullah Ataç, Editörler Mustafa Şerif Onaran, İbrahim Çelik, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, Anma ve Armağan Kitapları Dizisi 28, Ankara. CR - İnce, Ülker (2019). Çeviri Bilinci, Çevirenler, Çeviremeyenler, Çeviriverenler, Tekin Yayınevi, 1. Baskı, Ekim, İstanbul. CR - Jourdain, Anne- Nauliın, Sidonie (2020). Pierre Bourdieu’nün Kuramı ve Sosyolojik Kullanımları, Çeviren Öykü Elitez, 2. Baskı, İletişim Yayınları. CR - Jurt, Joseph (2010). Die Habitus-Theorie von Pierre Bourdieu, LiTheS Nr. 3 (Juli 2010), http://lithes.uni-graz.at/lithes/10_03.html. CR - Lekesiz, Ömer (2011). “Ataç: Yerli Eleştiride Özel Bir Öznelci” içinde Nurullah Ataç, Editörler Mustafa Şerif Onaran, İbrahim Çelik, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, Anma ve Armağan Kitapları Dizisi 28, Ankara, s.289-293. CR - Onaran, Mustafa Şerif (2011). “Ataç’ın Önemi”, içinde Nurullah Ataç, Editörler Mustafa Şerif Onaran, İbrahim Çelik, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, Anma ve Armağan Kitapları Dizisi 28, Ankara. CR - Palabıyık, Adem (2011). “Pierre Bourdieu Sosyolojisinde “Habitus”, “Sermaye” ve “Alan” Üzerine”, Liberal Düşünce Dergisi, Yıl 16, Sayı 61- 62, Kış-Bahar 2011, s. 121 – 141. CR - Papilloud, Christian (2003). Bourdieu lesen, Einführung in eine Soziologie des Unterschieds mit einem Nachwort von Loich Wacquant, transcript Verlag, Bielefeld. CR - Selmanpakoğlu, Selman (2019). Nurullah Ataç, Atatürkçü Düşünce, Düşün Dergi Eki, Yıl 25 Sayı 145,Ocak-Mart 2019. CR - Ulçugür, Saadet (1964). Nurullah Ataç Hayatı, Sanatı, Eseri, Türk Klasikleri, Varlık Yayınları, Sayı: 1083, Ekin Basımevi, İstanbul. CR - Yanıklar, Cengiz (2010). “Kültürel Sermaye, Eğitim ve Toplumsal Tabakalaşma: Pierre Bourdieu’nün Yeniden Üretim Kuramına Eleştirel Bakış”, Sosyoloji Dergisi, Sayı 22, Sayfalar 121-138. CR - Yavuz, Hilmi (2011).“Ataç: ‘İzlenimci Eleştiri’ mi ‘Parçalı Söz’ mü?” içinde Nurullah Ataç, Editörler Mustafa Şerif Onaran, İbrahim Çelik, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, Anma ve Armağan Kitapları Dizisi 28, Ankara, s.285-287 CR - Yücel, Tahsin (2011). “Kimdir Ataç?” içinde Nurullah Ataç, Editörler Mustafa Şerif Onaran, İbrahim Çelik, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, Anma ve Armağan Kitapları Dizisi 28, Ankara, s.73-75. UR - https://doi.org/10.32704/erdem.2022.82.001 L1 - https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2514316 ER -