@article{article_1441373, title={Dîvân-ı Hümâyûnun Fetih Hedefleri Çerçevesinde Balkanlar ve Macaristan’da İslamî Mevcudiyet}, journal={SÜREK Alevilik - Bektaşilik ve Kültür Araştırmaları Dergisi}, pages={19–33}, year={2023}, url={https://izlik.org/JA34CG65WU}, author={Çapraz, Hüseyin Şevket Çağatay}, keywords={Ottomans, Islam, Hungary, Balkans}, abstract={Kent veya cemaatlere (aşiret, kilise) özgü özyönetim anlayışı Osmanlı İmparatorluğu’nda bilinmeyen bir olgu değildir. Mezkûr düzenin çeşitli biçimlerine Balkan Yarımadası ve Macaristan’da rastlamak mümkün olup, bu teşkilatlanmaya condominium denilmektedir. Osmanlı fetihleriyle birlikte Tarihî Macar Krallığı “Orta Macaristan”, Habsburg hükmündeki Macar Krallığı ve Erdel Hükümdarlığı olmak üzere üç parçaya ayrılmıştır. Fetihlerle birlikte yörede doğal bir Osmanlı teşkilatlanması da başlamıştır. Ancak ülkedeki yerleşim yerlerinin temsil ettiği özerklik, Balkanlar’daki herhangi bir düzeyle kıyaslanamayacak ölçüde gelişmiştir. Feodal yapılanmanın getirdiği bağımsız kent yönetimleri, tabiatlarını Osmanlı dairesinde kısmen de olsa muhafaza edebilmişlerdir. Zira Dîvân-ı Hümâyûn, kontrolünün alt kademesini bu yapı üzerine inşa etmiştir. Öte taraftan havalide kesintisiz bir askerî sorumluluğa sahip İstanbul idaresi zamanla toplumsal yaşamın giderek küçülen bir kısmını organize etmekle yetinmek istemiştir. Bu vasıtayla Balkanlar’da Osmanlı merkezî devlet anlayışı muhafaza edilebilirken, Macaristan’daki toprak idaresinde Türkler ve Macarlar arasında bir “güç paylaşımı” kendiliğinden zuhur etmiştir.
Bu kapsamda çalışmada, 1354-1683 yılları arasında kalan evre çerçeve alınarak, Balkanlar ile Macaristan’da İslam inancının yer edinme ihtimallerine değinilmiştir. İmparatorluğun bölge milletleri üzerindeki siyasi ve askerî nüfuzunu tespit edebilmek esas yöntem olarak benimsenmiştir. Böylece Osmanlı Devleti’nin mevzubahis coğrafyalardaki milletlerin günlük hayatında ne denli vücut bulabildiği, buna mukabil ahalinin Türk yönetimine yaklaşımı ve ortaya çıkan “yan yana yaşama” durumu yansıtılmaya çalışılmıştır.}, number={1}