TY  - JOUR
T1  - Süpermarketlerdeki Satış Teşvik Uygulamalarının Tüketici Davranışlarına Etkisi: Adıyaman İli Örneği
TT  - The Effects of Sales Promotions on Consumer Behavior: The Case of Adiyaman
AU  - Aslan, Ramazan
AU  - Karataş, Nursel
PY  - 2025
DA  - December
Y2  - 2025
DO  - 10.52791/aksarayiibd.1736038
JF  - Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi
JO  - ASÜ İİBF Dergisi
PB  - Aksaray University
WT  - DergiPark
SN  - 2687-3427
SP  - 231
EP  - 246
VL  - 17
IS  - 4
LA  - tr
AB  - Satış teşviki, pazarlama alanında sıkça incelenen ve bilimsel araştırmalara konu olan önemli kavramlardan biridir. Artan rekabet ortamıyla beraber pazarlamacıların sık sık başvurdukları satış teşvik uygulamaları hem pazarlamacılar açısından hem de tüketiciler açısından bir takım avantaj ve dezavantajları da beraberinde getirmektedir. Bu araştırma, pazarlamacıların, tüketicilerin satış teşvik uygulamalarına karşı geliştirdikleri davranışsal tepkilerin ortaya konulup kullanacakları satış teşvik uygulamalarının etkinliğini arttırmak için geliştirecekleri stratejilere katkıda bulunmak açısından önem kazanmaktadır. Süpermarketlerde uygulanan fiyat indirimi, armağan dağıtımı ve avantajlı paket uygulamalarının hangilerinin tüketicilerin davranışlarında etkili olduğu ve bu uygulamaların katılımcıların davranışsal tepkilerindeki etkisini belirlenmesi amacıyla Adıyaman il merkezinde süpermarketlerden alışveriş yapan tüketiciler üzerinde bir anket çalışması yapılmıştır. Araştırma tanımlayıcı ve ilişkisel türdedir ve kolayda örneklem yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen verilerle çok değişkenli istatistiksel analizler yapılmış ve yapılan çalışma sonucunda başta fiyat indirimi olmak üzere her üç teşvikin de özellikle satın alma hızını arttırmada başarılı olduğu sonucuna varılmıştır.
KW  - Tüketici
KW  - Satış Teşviki
KW  - Süpermarket
N2  - Sales promotion is an important concept in the field of marketing and has been widely studied in academic research. With the increasing competitive environment, sales incentive practices that marketers frequently use bring with them a number of advantages and disadvantages for both marketers and consumers. This research is important in terms of contributing to the strategies that marketers will develop to reveal the behavioral reactions of consumers to sales incentive practices and to increase the effectiveness of the sales incentive practices they will use. A survey was conducted on consumers shopping at supermarkets in Adıyaman city center in order to determine which of the applications price discount, gift distribution and advantageous package applied in supermarkets are effective on consumers' behavior and the effect of these applications on the behavioral reactions of the participants. The research is descriptive and correlational and convenience sampling method was used. Multivariate statistical analyzes were conducted with the data obtained, and as a result of the study, it was concluded that all three incentives, especially the price discount, were successful in increasing the purchasing speed.
CR  - Akçi, Y. (2014). Tüketici davranışları. M. Paksoy ve M. Kara (Ed.), Satın alma karar süreci modeli içinde (ss. 47–63). İstanbul: Lisans Yayıncılık.
CR  - Akın, Ö. (2007). Üniversite öğrencilerinin süpermarketlerde uygulanan satış tutundurma etkinliklerine karşı davranışsal tepkilerine yönelik bir araştırma. [Yüksek Lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
CR  - Alvarez, B. A., & Vázquez Casielles, R. (2005). Consumer evaluations of sales promotion: The effect on brand choice. European Journal of Marketing, 39(1/2), 54–70. https://doi.org/10.1108/03090560510572016
CR  - Argan, M. (2019). Tüketici davranışları. Emre Ozan Aksöz (Ed.), Tüketici davranışı kavramı ve disiplinlerarası yaklaşım içinde (2-30). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
CR  - A101. (2023, 08 Eylül). Hakkımızda. A101. https://www.a101.com.tr/hakkimizda
CR  - Berman, B. & Evans, J. R. (2001). Retail management a strategic approach. Prentice Hall.
CR  - Birleşik Mağazalar A.Ş. (2023, 09 Eylül). Hakkımızda. BİM. https://www.bim.com.tr/Categories/108/hakkimizda.aspx
CR  - Bozacı, İ., Karakaya, E. & Güler, Y. B. (2017). Pazarlama'da ilkeler (Örnekler ve yönetsel yaklaşım). Beta Yayınları.
CR  - Böge, E. (1992). Pazarlama. Mithat Üner (Ed.), Tüketici davranışı ve karar verme içinde (16-47). Ankara: Gazi Yayınları.
CR  - Büyükdağ, N., Soysal, A. N. & Kitapcı, O. (2020). The effect of specific discount pattern in terms of price promotions on perceived price attractiveness and purchase intention: An experimental research. Journal of Retailing and Consumer Services, 55, 102112. doi:10.1016/j.jretconser.2020.102112
CR  - Çelik, Ç. (2021). Alışveriş merkezlerinde uygulanan satış tutundurma faaliyetlerinin tüketici satın alma niyetine etkisi: İzmir ili örneği. [Yüksek Lisans tezi, Hacı Bayram Veli Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
CR  - Demirel, D. (2006). Tüketici davranışları açısından satış promosyonlarının tüketicilerin marka tercihi üzerindeki etkileri ve kozmetik sektöründe bir uygulama. [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=207607
CR  - Erbaşlar, G. (2014). Pazarlama yönetimi. Nobel Yayıncılık.
CR  - Göksel, A. B. & Baytekin, E. P. (2007). Temel pazarlama bilgileri. Ege Üniversitesi Basımevi.
CR  - Grewal, D., Krishnan, R., Baker, J., & Borin, N. A. (1998). The effect of store name, brand name and price discounts on consumers’ evaluations and purchase intentions. Journal of Retailing, 74(3), 331–352. https://doi.org/10.1016/S0022-4359(99)80099-2
CR  - Gülçubuk, Y.D. (2007). Tüketicilere yönelik satış geliştirmenin artan önemi, uygulanabilirliği ve izlenecek stratejilerin işletmeler açısından değerlendirilmesi. Ege Akademik Bakış Dergisi, 7(1), 55-77.
CR  - Hardesty, D. M., & Bearden, W. O. (2003). Consumer evaluations of different promotion types and price presentations: The moderating role of promotional benefit level. Journal of Retailing, 79(1), 17–25. https://doi.org/10.1016/S0022-4359(03)00004-6sciencedirect.com+11
CR  - Hatipoğlu, S. (2021). Online alışverişte hedonik motivasyon, satış promosyonları, web sitesi kalitesi ve durumsal faktörlerin anlık satın alma davranışına etkisi. [Yüksek lisans tezi, Sıtkı Koçman Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://acikbilim.yok.gov.tr/bitstream/handle/20.500.12812/310694/yokAcikBilim_10058625.pdf?sequence=-1
Hatiboğlu, Z. (1993). Temel pazarlama. Beta Yayınları.
CR  - Huang, X. (2024). Research on consumer behavior theory of green food purchase decision: Process analysis and exploration of influencing factors. Pakistan Journal of Life and Social Sciences, 22(2), 13505–13514.
İslamoğlu, A. H. (2003). Tüketici davranışları. Beta Yayınları.
CR  - İslamoğlu, A.H. & Altunışık, R. (2017). Tüketici davranışları. Beta Yayınları.
CR  - Jashari, F., & Rrustemi, V. (2017). The impact of social media on consumer behavior–case study Kosovo. Journal of Knowledge Management, Economics and Information Technology, 7(1), 1-21.
CR  - Jashari, F., & Rrustemi, V. (2025). Understanding the decision-making process in consumer buying behaviour: An insight. Journal of Knowledge Management, Economics and Information Technology, 7(1), 1–21. https://doi.org/10.2139/ssrn.388937561
CR  - Kara, M., & Kuru, D. (2013). Satış geliştirme faaliyetlerinin satın alma kararına etkisi: Hizmet sektöründe bir uygulama. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(12), 149–190. https://doi.org/10.14520/adyusbd.310
CR  - Koç, E. (2016). Tüketici davranışları ve pazarlama stratejileri. Seçkin Yayınları.
CR  - Koç, Ö. (2009). Süpermarketlerde uygulanan tutundurma çabaları ve etkinlik düzeylerinin ölçümüne yönelik bir araştırma. [Yüksek Lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
CR  - Kotler, P. (2000). Pazarlama yönetimi (N. Muallimoğlu, Çev.). Beta Yayınları.
CR  - Kotler, P. (2011). A'dan Z’ye pazarlama. (A. Kalem Bakkal, Çev.). İstanbul: MediaCat Yayınları.
CR  - Kotler, P. & Keller, K.L. (2012). Marketing management. Pearson Education Inc.
CR  - Li, Z., & Li, X. (2022). The influence mechanism of free gift promotion on purchase intention of gifts: A moderated mediation model. Frontiers in Psychology, 13, 955819. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.955819
CR  - Levy, M. & Weitz, A.B. (2004). Retailing management. McGraw-Hill.
CR  - Luca, C. (2025). Consumer behavior and purchasing decisions. ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/389357235
CR  - Migros Kurumsal. (2023, 09 Eylül). Migros Kurumsal. https://www.migroskurumsal.com/yatirimci-iliskileri/kurumsal#migros-a-bakis
CR  - Mikro Yazılım. (2024, 01 Ocak). Perakende ve perakendecilik nedir? Çeşitleri nelerdir? https://www.mikro.com.tr/perakendecilik-nedir/
CR  - Mishra, M., Kushwaha, R., & Gupta, N. (2024). Impact of sales promotion on consumer buying behavior in the apparel industry. Cogent Business & Management, 11(1). https://doi.org/10.1080/23311975.2024.2310552
Mucuk, İ. (2017). Pazarlama ilkeleri. Türkmen Kitabevi.
CR  - Nagaraja, R., & Girish, S. (2020). Consumer buying decision process in Indian organized retail industry – Characterization of male and female respondents. International Journal of Management , 11(3), 394–404.
CR  - Okumuş, A. (2020). Profosyonel satış yönetimi. http://auzefkitap.istanbul.edu.tr/kitap/isletme_au/profsatisyon.pdf, adresinden 18 Eylül 2023 tarihinde erişilmiştir.
CR  - Oluç, M. (2006). Temel pazarlama kavramları. Beta Yayınları.
CR  - Orhan, E., & Yıldırım, F. (2022). Özel gün indirimlerinin satış tutundurma ve tüketici satın alma karar sürecine etkisi üzerine bir araştırma. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(43), 96-110. doi: 10.46928/iticusbe.983847
CR  - Oyman, M. (2004). Tüketicilerin satış tutundurma etkinliklerine yönelik tutumları ve yarar algılamaları. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 55–75.
CR  - Özdemir, Ş. (2019). Tüketici davranışlarının analizi. Ö. Torlak ve M. Özmen (Ed.), Pazarlama ilkeleri içinde (ss. 44–61). Anadolu Üniversitesi Yayınları.
CR  - Öztürk, A. (2017). Pazarlama ilkeleri. Gazi Kitabevi.
CR  - Öztürk, B.E. (2015). Tüketici davranışları. Ekin Yayınevi.
CR  - Öztürk, S.A. (1993). Tüketicilere yönelik satış tutundurma faaliyetleri ve planlama süreci: tüketim malları üreten işletmelerde bir araştırma. [Doktora tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
CR  - Pradono, N. S., & Sumastuti, E. (2025). Building brand image through price: An effective strategy to enhance purchasing decisions. EconBank: Journal of Economics and Banking, 7(1), 53–66. https://doi.org/10.35829/econbank.v7i1.492
CR  - Pratiwi, E. R., & Ananda, S. T. (2024). Consumer behavior in making purchasing decisions on the on-time guarantee program. International Journal Administration, Business & Organization, 5(5), 24–35. https://doi.org/10.61242/ijabo.24.428
CR  - Sarıyer, N. (2017). Pazarlama iletişimi araçları. Eğitim Yayınevi.
CR  - Solomon, W.R. (2016). Consumer behavior: Buying, having, and being. Pearson Education.
CR  - Stoica, D., Bichescu, C. I., & Stoica, M. (2024). Insights into food buying decision. The Journal of Accounting and Management, 14(2), 72–82. https://doi.org/10.35219/eai15840409423
CR  - Stremersch, S., Cabooter, E., & Guitart, I. A. (2025). Customer insights for innovation: A framework and research agenda for marketing. Journal of the Academy of Marketing Science, 53, 29–51. https://doi.org/10.1007/s11747-024-01051-8
CR  - Şok Marketler. (2023, 09 Eylül). Tarihçemiz. Kurumsal ŞOK. https://kurumsal.sokmarket.com.tr/tarihcemiz
Tek, Ö. B. (1984). Perakende pazarlama yönetimi. Üçel Yayıncılık.
CR  - Tığlı, M., & Akyazgan, M. A. (2003). Özellikli (lüks) tüketim ürünlerinde enderlik prensibi ve bir uygulama. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 21–37.
CR  - Uraz, Ç. (1978). Temel pazarlama bilgileri. Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Yayını.
Varinli, İ. (2006). Perakendeciliğe giriş. Anadolu Üniversitesi Yayını.
CR  - Yılmaz, A. (2012). Özel Alışveriş sitelerinde uygulanan satış geliştirme aktivitelerinin tüketicilerin satın alma davranışları üzerine etkileri. [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
CR  - Yükselen, C. (2001). Pazarlama ilkeler-yöntemler. Detay Yayınları.
UR  - https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.1736038
L1  - https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/5028240
ER  -