TY  - JOUR
T1  - E7 ÜLKELERİNDE FİNANSAL GELİŞME VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ (2000–2021)
TT  - THE RELATIONSHIP BETWEEN FINANCIAL DEVELOPMENT AND ECONOMIC GROWTH IN E7 COUNTRIES: PANEL DATA ANALYSIS (2000–2021)
AU  - Karakuş, Mustafa
PY  - 2025
DA  - October
Y2  - 2025
JF  - Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi
JO  - JTSSR
PB  - Hasan Kalyoncu University
WT  - DergiPark
SN  - 2548-009X
SP  - 107
EP  - 119
VL  - 10
IS  - 2
LA  - tr
AB  - Finansal gelişme ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki, modern iktisat literatüründe teorik ve ampirik açıdan en çok tartışılan konulardan biridir ve sürdürülebilir kalkınmanın temel belirleyicilerinden biri olarak kabul edilmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde finansal sistemin etkinliği, büyüme performansının yönünü ve gücünü belirleyen kritik bir faktördür. Bu çalışma; 2000–2021 döneminde, E7 ülkelerinde (Brezilya, Çin, Endonezya, Meksika, Rusya, Türkiye ve Hindistan) finansal gelişmenin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini panel veri analiziyle incelemektedir. Analizlerde, havuzlanmış modelin sınırlılıkları nedeniyle tesadüfi etkiler modeli tercih edilmiş ve heteroskedasite, otokorelasyon ile birimler arası bağımlılığı gidermek amacıyla Driscoll-Kraay (1998) dirençli tahminciler uygulanmıştır. Çalışma bulguları, finansal gelişmenin büyümeyi pozitif ve anlamlı biçimde etkilediğini ortaya koymaktadır. Kontrol değişkeni olarak kullanılan işsizlik oranı ise negatif ve anlamlı bulunarak işgücü piyasasındaki verimsizliklerin büyümeyi sınırladığını göstermektedir. Sonuç olarak, elde edilen bulgular finansal gelişmenin E7 ülkelerinde büyümenin temel belirleyicilerinden biri olduğunu ve işgücü piyasası koşullarının da bu süreçte kritik rol oynadığını ortaya koymaktadır.
KW  - Finansal Gelişme
KW  - Ekonomik Büyüme
KW  - Panel Veri Analizi
KW  - E7 Ülkeleri
N2  - The relationship between financial development and economic growth is one of the most debated topics in modern economic literature, both theoretically and empirically, and is recognized as a fundamental determinant of sustainable development. In particular, the efficiency of the financial system is a critical factor shaping the direction and strength of growth performance in developing countries. This study examines the impact of financial development on economic growth in E7 countries (Brazil, China, Indonesia, Mexico, Russia, Türkiye, and India) during the period 2000–2021 using panel data analysis. Due to the limitations of the pooled model, the random effects model was employed, and Driscoll-Kraay (1998) robust estimators were applied to address heteroskedasticity, autocorrelation, and cross-sectional dependence. The findings reveal that financial development positively and significantly influences growth. The unemployment rate, included as a control variable, was found to be negative and significant, indicating that inefficiencies in labor markets constrain growth. Overall, the results demonstrate that financial development is a key determinant of growth in E7 countries, while labor market conditions also play a critical role in this process.
CR  - Abeka, M. J., Andoh, E., Gatsi, J. G., & Kawor, S. (2021). Financial development and economic growth nexus in SSA economies: The moderating role of telecommunication development. Cogent Economics & Finance, 9(1), 1862395. https://doi.org/10.1080/23322039.2020.1862395
CR  - Ahlin, C., & Pang, J. (2008). Are financial development and corruption control substitutes in promoting growth? Journal of Development Economics, 86(2), 414–433. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2007.07.002
CR  - Ahmad, M., Majeed, A., Khan, M. A., Sohaib, M., & Shehzad, K. (2021). Digital financial inclusion and economic growth: Provincial data analysis of China. China Economic Journal, 14(3), 291–310. https://doi.org/10.1080/17538963.2021.1882064
CR  - Akinwande, T. S., Turuc, F., Seraj, M., & Özdeşer, H. (2025). The link between gender inequality, financial development, and economic growth in Nigeria: A spectral Granger causality approach. Sustainable Development, 33(2), 2429–2439. https://doi.org/10.1002/sd.3252
CR  - An, Z. (2021). Okun’s Law, Development, and Demographics. IMF Working Paper 2021/270. International Monetary Fund.
CR  - Anwar, S., & Cooray, A. (2012). Financial development, political rights, civil liberties and economic growth: Evidence from South Asia. Economic Modelling, 29(3), 974–981. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2012.02.009
CR  - Armutcuoglu Tekin, H., & Ural, M. (2019). Finansal Gelişme ve Ekonomik Performans İlişkisi: OECD Ülkeleri İçin Bir Analiz. OPUS International Journal of Society Researches, 11(18), 43-77. https://doi.org/10.26466/opus.535427
CR  - Aslan, N., & Ataklı Yavuz, R. (2023). Yenilenebilir enerji, finansal gelişme ve iktisadi büyüme ilişkisi: Panel veri analizinden kanıtlar. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(1), 77–91. https://doi.org/10.38120/banusad.1296494
CR  - Asteriou, D., & Spanos, K. (2019). The relationship between financial development and economic growth during the recent crisis: Evidence from the EU. Finance Research Letters, 28, 238–245. https://doi.org/10.1016/j.frl.2018.05.011
CR  - Ataklı Yavuz, R., & Bektaş, S. (2023). Finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi: İki aşamalı sistem GMM tahmincisinden kanıtlar. Journal of Life Economics, 10(4), 341–351. https://doi.org/10.15637/jlecon.2198
CR  - Atgür, M. (2019). Finansal gelişme, ticari açıklık ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 33(2), 553–572. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/683305
CR  - Atılgan, D., & İspir, T. (2022). Yatay kesit bağımlılığı altında finansal gelişme ve ekonomik büyüme: D-8 ülkeleri örneği. Uluslararası Ekonomi ve Siyaset Bilimleri Akademik Araştırmalar Dergisi, 6(15), 14–22. https://doi.org/10.58202/joecopol.1162399
CR  - Azmeh, C., & Al-Raeei, M. (2025). Financial development, research in finance, and economic growth. Cogent Economics & Finance, 13(1), 2448220. https://doi.org/10.1080/23322039.2024.2448220
CR  - Baltagi, B. H., & Wu, P. X. (1999). Unequally spaced panel data regressions with AR(1) disturbances. Econometric Theory, 15(6), 814–823. https://doi.org/10.1017/S0266466699156020
CR  - Ben Jedidia, K., Boujelbène, T., & Kamel, H. (2014). Financial development and economic growth: New evidence from Tunisia. Journal of Policy Modeling, 36(5), 883–898. 
https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2014.08.002
CR  - Blanchard, O. J. (2006). European Unemployment: The Evolution of Facts and Ideas. Economic Policy, 21(45), 5–59.
CR  - Brown, M. B., & Forsythe, A. B. (1974). Robust tests for the equality of variances. Journal of the American Statistical Association, 69(346), 364–367. https://doi.org/10.2307/2285659
CR  - Breusch, T.S. ve Pagan, A.R. (1980), The Lagrange Multiplier Test and Its Applications to Model Spesification in Econometrics, The Review of Economic Studies, 47(1): 239-253.
CR  - Calderón, C., & Liu, L. (2003). The direction of causality between financial development and economic growth. Journal of Development Economics, 72(1), 321–334. https://doi.org/10.1016/S0304-3878(03)00079-8
CR  - Cheng, C.-Y., Chien, M.-S., & Lee, C.-C. (2021). ICT diffusion, financial development, and economic growth: An international cross-country analysis. Economic Modelling, 94, 662–675. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2020.02.008
CR  - Christopoulos, D. K., & Tsionas, E. G. (2004). Financial development and economic growth: Evidence from panel unit root and cointegration tests. Journal of Development Economics, 73(1), 55–74. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2003.03.002
CR  - Çeştepe, H., & Ergun Tatar, H. (2022). Finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi: Kırılgan Beşli ülkeleri için asimetrik panel nedensellik analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1), 542–560. https://doi.org/10.30798/makuiibf.913434
CR  - De Gregorio, J., & Guidotti, P. E. (1995). Financial development and economic growth. World Development, 23(3), 433–448. https://doi.org/10.1016/0305-750X(94)00132-I
CR  - Demetriades, P. O., & Law, S. H. (2006). Finance, institutions and economic development. International Journal of Finance & Economics, 11(3), 245–260. https://doi.org/10.1002/ijfe.296
CR  - Driscoll, J. C., & A. C. Kraay. (1998). Consistent Covariance Matrix Estimation with Spatially Dependent Panel Data.” Review of Economics and Statistics 80 (4) MIT Press Journals: 549–559. https://doi.org/10.1162/003465398557825
CR  - Durbin, J., & Watson, G. S. (1951). Testing for serial correlation in least squares regression. II. Biometrika, 38(1/2), 159–178. https://doi.org/10.2307/2332325
CR  - Eroğlu, İ., & Yeter, F. (2021). Finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye için nedensellik analizi. Journal of Emerging Economies and Policy, 6(2), 272–286. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/joeep/issue/60720/955139 
 
Ertürkmen, G. (2023). Finansal gelişmişlik ve ekonomik büyümenin eğitim harcamaları üzerindeki etkisinin ARDL sınır testi yaklaşımı ile incelenmesi: Türkiye için ampirik bir analiz. Social Sciences Research Journal, 12(12), 1410–1419.
CR  - Ertürkmen, G., & Konuk, T. (2025). The impact of financial development on unemployment: panel data analysis for BRICS-T Countries. Uluslararası İktisadi ve İdari Akademik Araştırmalar Dergisi, 5(1), 45-53. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijerdergisi/issue/90397/1618276
CR  - Fendoğlu, E. (2021). Türkiye’de finansal gelişme ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Fourier testlerden kanıtlar. Uygulamalı Ekonomi ve Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 19–34. https://doi.org/10.46959/jeess.993931
Goldsmith, R. W. (1969). Financial structure and development. Yale University Press.
CR  - Güzel, İ., & Oluç, İ. (2021). Ekonomik büyüme ile finansal gelişme ilişkisinin ek değişkenlerle analizi: Türkiye örneği. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 12(1), 57–74. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ayd/issue/62792/841795
CR  - Hassan, M. K., & Yu, J. S. (2007). Financial development and economic growth: New evidence from panel data (Working Paper No. 2007-WP-10). Networks Financial Institute. Erişim adresi: http://ssrn.com/abstract=985889
CR  - Helhel, Y. (2017). E7 ülkelerinde finansal gelişme ve ekonomik büyüme arasında nedensellik analizi. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 54(628), 9–25.
CR  - International Monetary Fund. (2025). Financial development index (FDI) dataset. IMF Data. Erişim adresi: https://data.imf.org/en/datasets/IMF.MCM:FDI
CR  - Jung, W. S. (1986). Financial development and economic growth: International evidence. Economic Development and Cultural Change, 34(2), 333–346. https://doi.org/10.1086/451531
CR  - Kar, M., Nazlıoğlu, Ş., & Ağır, H. (2011). Financial development and economic growth nexus in the MENA countries: Bootstrap panel Granger causality analysis. Economic Modelling, 28(1–2), 685–693. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2010.05.015
CR  - Karataş, A. R., & Ergül, M. (2023). Türkiye’de ekonomik büyüme, finansal gelişme ve ticari açıklık: Genişletilmiş ARDL ile kanıtlar. Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 5(Özel Sayı), 222–236. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/neusbf/issue/81358/1383700
CR  - Khan, M. S., & Senhadji, A. S. (2000). Financial development and economic growth: An overview. IMF Working Paper No. 00/209. https://doi.org/10.5089/9781451874747.001
CR  - Konuk, T. (2025). Arge harcamalarının ekonomik büyüme üzerine etkisi: BRICS-T ülkeleri için panel very analizi. Dicle Akademi Dergisi, 5(1), 109-118. https://doi.org/10.61964/dade.1635720
CR  - Kuş, N., & Bölükoğlu, A. (2022). Finansal gelişme ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye örneği. Fiscaoeconomia, 6(2), 362–401. https://doi.org/10.25295/fsecon.1062138
CR  - Law, S. H., Tan, H. B., & Azman-Saini, W. N. W. (2014). Financial Development and Income Inequality at Different Levels of Institutional Quality. Emerging Markets Finance and Trade, 50(sup1), 21–33. https://doi.org/10.2753/REE1540-496X5001S102
CR  - Levene, H. (1960). Robust tests for equality of variances. In I. Olkin (Ed.), Contributions to Probability and Statistics: Essays in Honor of Harold Hotelling. Stanford University Press. 278–292.
CR  - Levine, R. (2005). Finance and growth: Theory and evidence. In P. Aghion & S. Durlauf (Eds.), Handbook of Economic Growth (Vol. 1A, pp. 865–934). Elsevier. https://doi.org/10.1016/S1574-0684(05)01012-9
CR  - Magazzino, C., Gattone, T., & Horky, F. (2025). Economic and financial development as determinants of crypto adoption. International Review of Financial Analysis, 103, 104217. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2025.104217
CR  - Makhdom, M. A., Zohor, A. K., & Ebadi, H. (2022). Finansal gelişmişlik düzeyinin ekonomik büyüme üzerine etkisi: BRICS ülkeleri ile Türkiye incelemesi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 57(4), 3418–3433. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.22.12.1985
CR  - McKinnon, R. I. (1973). Money and capital in economic development. Brookings Institution Press.
CR  - Menyah, K., Nazlioglu, S., & Wolde-Rufael, Y. (2014). Financial development, trade openness and economic growth in African countries: New insights from a panel causality approach. Economic Modelling, 37, 386–394. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2013.11.044
CR  - Mike, F., & Alper, A. E. (2021). Kırılgan ekonomilerde finansal gelişme düzeyinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi. Business and Economics Research Journal, 12(1), 49–64. https://doi.org/10.20409/berj.2021.310
CR  - Nguyen, H. M., Le, Q. T. T., Ho, C. M., Nguyen, T. C., & Vo, D. H. (2022). Does financial development matter for economic growth in the emerging markets? Borsa Istanbul Review, 22(4), 688–698. https://doi.org/10.1016/j.bir.2021.10.004
CR  - Nur, T. (2021). Finansal Açıklık, Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Üzerine Eşbütünleşme ve Nedensellik Analizi. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 6(3), 627-645. https://doi.org/10.30784/epfad.823635
CR  - Osei, M. J., & Kim, J. (2020). Foreign direct investment and economic growth: Is more financial development better? Economic Modelling, 93, 154–161. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2020.07.009
CR  - Özen Atabey, A., & Şerbetçi, A. (2023). Demokratik gelişme, finansal gelişme ve iktisadi büyüme ilişkisi: AB ülkeleri için dinamik panel veri analizi. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 8(22), 900–918. https://doi.org/10.25204/iktisad.1315758
CR  - Patrick, H. T. (1966). Financial development and economic growth in underdeveloped countries. Economic Development and Cultural Change, 14(2), 174–189. https://doi.org/10.1086/450153
CR  - Ram, R. (1999). Financial development and economic growth: Additional evidence. Journal of Development Studies, 35(4), 164–174. https://doi.org/10.1080/00220389908422585
CR  - Robinson, J. (1952). The Generalization of the General Theory [Essay]. In The Rate of Interest and Other Essays, 67-142. MacMillan.
CR  - Rousseau, P. L., & Wachtel, P. (2011). What is happening to the impact of financial deepening on economic growth? Economic Inquiry, 49(1), 276–288. https://doi.org/10.1111/j.1465-7295.2009.00197.x
CR  - Saeed, U. F., Kamil, R., & Wiredu, I. (2025). The roles of ICT and governance quality in the finance-growth nexus of developing countries: A dynamic GMM approach. Cogent Economics & Finance, 13(1), 2448228. https://doi.org/10.1080/23322039.2024.2448228
CR  - Schumpeter, J. A. (1911). The Theory of Economic Development: An Inquiry into Profits, Capital, Credit, Interest, and the Business Cycle. Harvard University Press.
CR  - Shaw, E. S. (1973). Financial deepening in economic development. Oxford University Press.
CR  - Sofuoğlu, E. (2022). Finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi: D-8 ülkelerinden kanıtlar. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (61), 453–469. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1021743
CR  - Šonje, V. (2000). Financial development and economic growth. Croatian Economic Survey, 4, 207–246.
CR  - Taşseven, Ö., & Yılmaz, N. (2022). Finansal gelişme göstergeleri ile ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 23(1), 105–125. https://doi.org/10.31671/doujournal.1008152
CR  - Tatoğlu, Y.F. (2020). İleri panel veri analizi: Stata uygulamalı. Beta Yayınları.
CR  - Tekin, D., Şimşek, İ., & Dışkaya, S. (2024). Finansal gelişme ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin araştırılması: Türkiye ve G7 ülkeleri üzerine bir değerlendirme. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 7(1), 46–57. https://doi.org/10.32951/mufider.1432778
CR  - Ustaoğlu, E. (2021). Yabancı yatırım, finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17(3), 681–710. https://doi.org/10.17130/ijmeb.840733
CR  - Valickova, P., Havranek, T., & Horvath, R. (2015), Financial Development and Economic Growth: A Meta-Analysis. Journal of Economic Surveys 29(3), 506-526. Erişim adresi: http://meta-analysis.cz/finance_growth
CR  - World Bank. (2025). GDP per capita (current US$) [Gösterge]. World Bank Open Data. Erişim adresi: https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD
CR  - Xu, Z. (2007). Financial development, investment, and economic growth. Economic Inquiry, 38(2), 331–344. https://doi.org/10.1111/j.1465-7295.2000.tb00021.x
UR  - https://dergipark.org.tr/en/pub/tursbad/issue//1782409
L1  - https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/5234595
ER  -