TY  - JOUR
T1  - “Ulusal Güvenlik Riski” Olarak Sokak Köpekleri: Muhafazakâr Haber Medyasının Hayvan Hakları Düzenlemesine İlişkin Tartışmalarının Kültürel Teori Zemininde İncelenmesi
TT  - Stray Dogs as Objects of National Security Risk: An Examination of Conservative News Media’s Advocacy for Animal Rights Regulation Within the Framework of Cultural Theory
AU  - Yağan, Uğur
PY  - 2026
DA  - May
Y2  - 2026
DO  - 10.24955/ilef.1786081
JF  - Ankara Üniversitesi İlef Dergisi
PB  - Ankara University
WT  - DergiPark
SN  - 2148-7219
SP  - 150
EP  - 188
VL  - 13
IS  - 1
LA  - tr
AB  - Bu çalışmanın amacı, Riskin Kültürel Teorisi’nin öncüllerinden yola çıkarak 2024 yılında Hayvanları Koruma Kanunu’nda yapılan değişiklik bağlamında Türkiye’de muhafazakâr haber medyasında sunulan toplumsal risklerin gerekçelendirildiği kültürel alanı ortaya çıkarmak ve sunulan müstesna risk kavrayışının muhtemel politik sonuçlarına dikkat çekmektir. Kamusal müdahale gerektiren riskler göreli olarak başka risklerin daha az önemsenmesini dolayısıyla iktidar açısından olası riskler arasında bir hiyerarşi kurarak toplumun sınırlarının belirlenmesini, bazı durumlarda bu sınırların esnetilmesini mümkün kılar. Risk sınıflandırma tercihleri gerçek kaygılara dayanabileceği gibi makbul yurttaşların kaygıları etrafında siyasal rant yaratmanın aracına dönüşebilir. Bu çalışma, hayvan hakları etrafında tanımlanan risklerin yarattığı toplumsal sınıflandırma biçimine, bu sınıflandırma biçiminin dayandığı kültürel arka plana ve özgün sınıflandırma biçiminin demokratik siyaset açısından ortaya çıkardığı problemlere odaklanıyor. Araştırmanın amaçları doğrultusunda 2024 yılında, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun, sokakta yaşayan hayvanlar aleyhine tadil edilmesine uzanan süreçte kanun değişikliğinin en fazla tartışıldığı Yeni Şafak, Sabah ve Türkiye gazetelerinde yer alan, sokak hayvanlarını risk unsuru olarak sunan ve yasal değişikliği savunan haber ve yorumlar tematik analize tabi tutulmuştur. Çalışmanın sonunda ortaya çıkan tablo, sokak hayvanlarına dönük risk algısının muhafazakâr Türk kültürü ve Batı kültürü arasında bir gerilime indirgenerek “saldırgan sokak köpekleri” argümanının sokak hayvanlarının yanı sıra toplumun seküler kesimlerini hedefe alan bir metafor işlevi üstlenmesidir. Sokak hayvanlarının yaşam hakkını savunan grupların itirazları “devlet-millet bütünlüğü” bağlamında topluma ve kültüre yabancılıkla damgalanırken, toplumsal risklerin kamusal olarak tartışılması engellenerek gündelik problemleri bile çözümsüz bırakan düşünsel bir kısırlık egemen olur.
KW  - Muhafazakarlık
KW  - Risk
KW  - Kültürel Teori
KW  - Hayvanları Koruma Kanunu
KW  - Sokak Köpekleri
N2  - The purpose of this study, drawing from the premises of the Cultural Theory of Risk, is to uncover the cultural landscape in which social risks are justified by conservative news media in Türkiye, focusing on the 2024 amendments to the country’s Animal Rights Law. The study also aims to highlight the potential political consequences of the idiosyncratic perception of risk presented by the media in that context. Risks that require public intervention render other risks relatively less important. Consequently, from the perspective of the ruling power, establishing a hierarchy among potential risks makes it possible to define and, in certain cases, revise the boundaries of society. While choices regarding risk classification may be based on genuine concerns, they can also transform into a tool for generating political capital from anxieties around the “acceptable citizen.” This study focuses on the form of social classification created by the risks presented around animal rights, the cultural background on which this classification rests, and the problems that this form of classification poses for democratic politics. In line with the study’s objectives, a thematic analysis was conducted on news articles and commentaries that presented stray animals as a risk and advocated for a legal amendment to address that risk. This material was gathered from three newspapers, Yeni Şafak, Sabah, and Türkiye, where the need to take legislative action against stray animals was most heavily discussed during the period leading up to the 2024 amendment to Animal Protection Law No. 5199. The picture that emerges at the conclusion of the study is that in these discussions, the perception of risk regarding stray animals is reduced to a tension between conservative Turkish culture and Western culture. Consequently, the “aggressive stray dogs” argument functions as a metaphor targeting not only stray animals but also the secular segments of society. When the objections of groups defending stray animals’ right to life are stigmatized as foreign to the society and culture within the context of “state-nation integrity,” public discussion of social risks becomes impossible, resulting in an intellectual stagnation that leaves even everyday problems unresolved.
CR  - Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü. 2025. Adalet İstatistikleri 2025. Ankara. Erişim tarihi 24 Şubat 2026. https://adlisicil.adalet.gov.tr/Home/SayfaDetay/adalet-istatistikleri-yayin-arsivi.
CR  - Aktoprak, Elçin. 2015. “Postkolonyal bir Tahayyül: Yeni Türkiye’nin Yeni Ulusu.” 21. Yüzyılda Milliyetçilik: Teori ve Siyaset içinde, editörler Elçin Aktoprak ve A. Celil Kaya, 293-323. İstanbul: İletişim.
CR  - Altaylı, Fatih. 2024. “ ‘Türkiye'de Her Yıl 10 Binden Fazla Çocuk Kayboluyor’ İddiası: DMM Yalanladı Ama TÜİK Rakamları Ortada.” T24. 3 Eylül 2024. Erişim tarihi 26 Şubat 2026.	https://t24.com.tr/foto-haber/fatih-altayli-rakamlara-inanamazsiniz-ayda-1200-cocuk-kayboluyor-ilk-3-sirada-o-iller-var,35954/2.
CR  - Altın, Esma. 2024. “Sokak Hayvanları 40 Hastalık Yayıyor.” Türkiye, 4 Haziran 2024, 7.
CR  - Arendt, Hannah. 2018 [1951]. Totalitarizmin Kaynakları / 2 Emperyalizm. Çeviren Bahadır Sina Şener. İstanbul: İletişim.
CR  - Bali, N. Rıfat. 2003. “Türk Anti-Semitizmi.” Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce Cilt 5 Muhafazakarlık içinde, editör Ahmet Çiğdem, 402-410. İstanbul: İletişim.
CR  - Belge, Murat. 2002. “Türkiye’de Zenofobi ve Milliyetçilik.” Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce, Cilt 4 Milliyetçilik içinde, editör Tanıl Bora, 179-192. İstanbul: İletişim Yayınları.
CR  - Bora, Tanıl. 2003. Türk Sağının Üç Hâli: Milliyetçilik Muhafazakarlık İslamcılık. İstanbul: Birikim Yayınları.
CR  - Bora, Tanıl. 2015. “Muhafazakâr ve İslamcı Söylemde Beyaz Türk Hıncı: Beyaz Türk’e Kahretmek.” 21. Yüzyılda Milliyetçilik: Teori ve Siyaset içinde, editörler Elçin Aktoprak ve A. Celil Kaya, 273-293. İstanbul: İletişim.
CR  - Bora, Tanıl. 2020. Cereyanlar: Türkiye’de Siyasi İdeolojiler. İstanbul: İletişim Yayınları.
CR  - Braidotti, Rosi. 2014. İnsan Sonrası. Çeviren Öznür Karakaş. İstanbul: Kolektif Kitap.
CR  - Braun, Virginia ve Victoria Clarke. 2006. “Using Thematic Analysis in Psychology.” Qualitative	Research	in	Psychology 	3 	(2): 	77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa.
CR  - Braun, Virginia ve Victoria Clarke. 2022. Thematic Analysis: A Practical Guide. Melbourne: Sage.
CR  - Çelik, Ali, ve Mehmet Karakaş. 2023. “Semavi Dinlerin Perspektifiyle Hayvan Hakları Kuramı Mümkün müdür?” Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 (4): 1509–1525. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1286637.
CR  - Çelik, Ersin. 2022. “50 Milyon Sokak Köpeğiyle Yaşamaya Hazır mıyız?” Yeni Şafak, 2 Ocak 2022. Erişim tarihi 16 Eylül 2025.	https://www.yenisafak.com/yazarlar/ersin-celik/50-milyon-sokak-kopegi-ile-yasamaya-hazir-miyiz-2060594.
CR  - Çelik, Ersin. 2024a. “Sokaktaki Köpeklerin Dokunulmazlığı Nereden?” Yeni Şafak, 23 Mayıs 2024, 10.
CR  - Çelik, Ersin. 2024b. “Aşırı Hayvan Sevgisi Kaydırılmış Merhamet Projesidir.” Yeni Şafak, 2 Haziran 2024, 10.
CR  - Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM). 2024. “’Türkiye’de Resmi Rakamlara Göre Yılda 10 Binden Fazla Çocuk Kayboluyor’ İddiası.” Dezenformasyon Bildirim Servisi. Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, 12 Eylül 2024. Erişim tarihi 13 Ekim 2024. https://dbs.iletisim.gov.tr/hakikat/1094.
CR  - Douglas, Mary ve Aaron Wildavsky. 1983. Risk and Culture: An Essay on the Selection of Technological and Environmental Dangers. Berkeley: University of California Press.
CR  - Douglas, Mary. 2007. Saflık ve Tehlike: Kirlilik ve Tabu Kavramlarının Bir Çözümlemesi. Çeviren Emine Ayhan. İstanbul: Metis.
CR  - Douglas, Mary. 2016. Kurumlar Nasıl Düşünür. Çeviren Merve Özcaner. İstanbul: İthaki Yayınları.
CR  - Douglas, Mary. 2018. Doğal Semboller: Kozmoloji Keşifleri. Çeviren Yavuz Alogan. İstanbul: İthaki Yayınları.
CR  - Duyan, Uğur. 2024. “Başıboş Köpekler 4 Yılda Toplanacak.” Yeni Şafak, 25 Temmuz 2024.
CR  - Erbay, Ayhan. 2024. Türkiye Şiddet Haritası. İstanbul: İstanbul Kültür Üniversitesi. Erişim tarihi 23 Ocak 2025. https://www.iku.edu.tr/sites/default/files/inline-files/turkiye-siddet-haritasi-raporu.pdf.
CR  - Erdoğdu, Ayşe Nur. 2024. “Devletimiz Gelişmiş Ülkelerdeki Modeller Konusunda Kararlı.” Sabah, 26 Mayıs 2024.
CR  - Ermihan, Erman ve İrem Karamık. 2025. “Causal Mechanisms of Ontological (In)Security in Turkish Politics and Foreign Policy: Anxiety Transmittance from Sèvres to Lausanne.” Turkish Studies 26 (3): 535–58. https://doi.org/10.1080/14683849.2025.2461083.
CR  - Ertürk, Gülay. 2024. “Yeniden Düzenlenen Hayvanları Koruma Kanunu ve Uygulama Yönetmeliğine İlişkin Basın Bildirisi.” Veteriner Hekimler Derneği, 17 Aralık 2024. Erişim tarihi 25 Şubat 2026. https://vethekimder.org.tr/TR,1242/17122024---hayvanlari-koruma-kanunu-ve-uygulama-yonetmeligi.html.
CR  - Gazetedurum. 2024. “Türkiye’de günde ortalama 32 çocuk kayboluyor!” Gazetedurum, 23 Nisan 2024. Erişim tarihi 5 Ekim 2024. https://www.gazetedurum.com.tr/kadin-cocuk/turkiye-de-gunde-ortalama-32-cocuk-kayboluyor-40185.
CR  - Gazeteler ve Çevrim İçi Kaynakça
CR  - Guest, Greg, Kathleen M. MacQueen, ve Emily E. Namey. 2012. Applied Thematic Analysis. Thousand Oaks: SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781483384436.
CR  - Hall, Stuart, Chas Critcher, Tony Jefferson, John Clarke, ve Brian Roberts. 2013 [1978]. Policing the Crisis: Mugging, the State and Law and Order. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
CR  - Hayvan Hakları İzleme Komitesi ve Yaşamdan Yana Derneği. 2025. Türkiye Geneli Belediye Hayvan Barınakları Raporu. Erişim tarihi 28 Mayıs 2026. https://hakimkomite.org/wp-content/uploads/2025/02/Turkiye-Geneli-Belediye-Hayvan-Barinaklari-Raporu-2025.pdf.
CR  - Kahan, Dan M. 2012. “Cultural Cognition as a Conception of the Cultural Theory of Risk.” Handbook of Risk Theory: Epistemology, Decision Theory, Ethics, and Social Implications of Risk içinde, editörler Sabine Roeser, Rafaela Hillerbrand, Per Sandin, ve Martin Peterson, 725–761. Londra: Springer.
CR  - Kalçık, Tuba. 2024. “Sokak Köpekleri Sorunu Çözülmek Zorunda.” Sabah’la Günaydın, 31 Mayıs 2024.
CR  - Kapan, İsmail. 2024. “Kuru Gürültüye Pabuç Bırakacak Mısınız?” Türkiye, 20 Temmuz 2024.
CR  - Kaplan, Hilal. 2024a. “İnsanımızı Nasıl Koruyacağız?” Sabah, 14 Mayıs 2024.
CR  - Kaplan, Hilal. 2024b. “Çocuklarımızı Korumak Gerekir.” Sabah, 17 Temmuz 2024.
CR  - Kaplan, Hilal. 2024c. “Milletin Meclisi’ne Gölge Düşürdüler.” Sabah, 19 Temmuz 2024.
CR  - Kaplan, Hilal. 2024d. “Çocuklar mı, Saldırgan Köpekler mi?” Sabah, 27 Ağustos 2024.
CR  - Karçığa, Zeynep. 2024. “Bir Başıboş Köpek Terörü Daha: Sokak Köpekleri Yüzünden Kendi Canlarımızı Kurban Veriyoruz.” Yeni Şafak Aktüel, 16 Haziran 2024. Erişim tarihi 17 Eylül 2025. https://www.yenisafak.com/hayat/bir-basibos-kopek-teroru-daha-sokak-kopekleri-yuzunden-kendi-canlarimizi-kurban-veriyoruz-4627872.
CR  - Keating, Michael. 2019. “Kültür ve Sosyal Bilim.” Sosyal Bilimlerde Yaklaşımlar ve Metodolojiler Çoğulcu Bir Perspektif içinde, çeviren Sabri Gürses, editörler Donatella Della Porta ve Michael Keating, 129-150. İstanbul: Küre Yayınları.
CR  - Kılıçarslan, İsmail. 2024. “Nasıl Olacak Bu Sokak Hayvanları İşi.” Yeni Şafak, 4 Haziran 2024.
CR  - Koç, Yücel. 2024. “Tımarhanelikler!” Türkiye, 28 Temmuz 2024.
CR  - Korsgaard, Christine M. 2013. “Personhood, Animals, and the Law.” Think 12 (34): 25–32. https://doi.org/10.1017/S1477175613000018.
CR  - Mert, Nuray. 2004. “Türkiye İslâmcılığına Tarihsel Bir Bakış.” Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce Cilt 6 İslamcılık içinde, editör Yasin Aktay, 411-420. İstanbul: İletişim Yayınları.
CR  - Milburn, Josh. 2021. “The Analytic Philosophers: Peter Singer’s Animal Liberation and Tom Regan’s The Case for Animal Rights.” The Routledge Handbook of Vegan Studies içinde, editör Laura Wright. New York: Routledge.
CR  - Mollaer, Fırat. 2014. Muhafazakârlığın İki Yüzü. İstanbul: Dergâh Yayınları.
CR  - Mollaer, Fırat. 2018. Yerliciliğin Retoriği. Ankara: Siyasal Yayınevi.
CR  - Nietzsche, Friedrich. 2017 [1886]. İyinin ve Kötünün Ötesinde Gelecekteki Bir Felsefeye Giriş çeviren Mustafa Tüzel. İstanbul: İş Bankası Yayınları.
CR  - Nowell, Lorelli S., Jill M. Norris, Deborah E. White, ve Nancy J. Moules. 2017. “Thematic Analysis: Striving to Meet the Trustworthiness Criteria.” International Journal of Qualitative Methods 16 (1): 1–13. https://doi.org/10.1177/1609406917733847.
CR  - Özay, Ahmet. 2024. “Sokak köpeği mi? Sahipsiz köpek mi? İşte Bütün Mesele Burada.” Yeni Şafak, 22 Temmuz 2024.
CR  - Öztürk, Erdoğan. 2024. “Sokakta Başıboş Köpek Kalmasın.” Sabah, 26 Mayıs 2024.
CR  - Pröpper, Henrik Y. L., Sandra Geiger, Tessa F. Blanken ve Cameron Brick. 2022. “Truth over Identity? Cultural Cognition Weakly Replicates Across 23 Countries.” Journal of Environmental Psychology 83: 1-12. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2022.101865.
CR  - Puig de la Bellacasa, Maria. 2017. Matters of Care: Speculative Ethics in More than Human Worlds. Minneapolis: University of Minnesota Press.
CR  - Regan, Tom. 1983. The Case for Animal Rights. Los Angeles: University of California Press.
CR  - Sabah. 2024a. “Türkiye’nin Küresel İmajına Başıboş Köpek Darbesi.” Sabah, 22 Temmuz 2024.
CR  - Sabah. 2024b. “Güvenli Sokaklar ve Sağlıklı Hayvanlar İçin Yasa Tamam.” Sabah, 31 Temmuz 2024.
CR  - Sarı, Engin. 2021. “Popüler Basında Covid-19 Haberleri: Yeni Tip Koronavirüs Eski Tip Banal Milliyetçilik.” Ankara Üniversitesi İLEF Dergisi 8 (1): 63-108. https://doi.org/10.24955/ilef.798007.
CR  - Sarıtaş, Ezgi. 2015. “İnsan Dışı Hayvanlar ve Adalet.” Viraverita E-Dergi 1 (1): 1-18. https://viraverita.org/edergi/insan-disi-hayvanlar-ve-adalet.
CR  - Selek, Fatih. 2024. “İtiraf Ediyorum; Köpek Operasyonunu Nasıl Çektik?” Türkiye, 29 Temmuz 2024.
CR  - Şahin, Kazım. 2024. “Önsöz.” Sokak Hayvanları: Toplumsal Sorunlar ve Halk Sağlığı içinde, editör Kazım Şahin, TÜBA Raporları No: 58, I-XXI. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi. Erişim tarihi 20 Mart 2026. https://www.tuba.gov.tr/tr/yayinlar/suresiz-yayinlar/raporlar/sokak-hayvanlari-toplumsal-sorunlar-ve-halk-sagligi.
CR  - Tansey, James ve Tim O’Riordan. 1999. “Cultural Theory and Risk: A Review.” Health, Risk and Society 1 (1): 71-90. https://doi.org/10.1080/13698579908407008.
CR  - Tezel, Mevlüt. 2024. “CHP Köpek Konusunda Halkı Neden Karşısına Alıyor?” Sabah’la Günaydın, 23 Temmuz 2024.
CR  - Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). 2023. “Güvenlik Birimine Gelen ya da Getirilen Çocuk İstatistikleri.” 2 Ağustos 2023. Erişim tarihi 3 Temmuz 2025. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Guvenlik-Birimine-Gelen-veya-Getirilen-Cocuk-Istatistikleri-2022-49662.
CR  - Türkiye. 2024. “Dört Ayaklı Terör Yine Dehşet Saçtı.” Türkiye, 6 Eylül 2024.
CR  - Umut Vakfı. 2020. “Türkiye Kadın Cinayetleri Haritası.” Umut Vakfı. Erişim tarihi 4 Aralık 2024. https://umut.org.tr/umut-vakfi-2020-yili-kadin-cinayetleri-haritasi/.
CR  - Umut Vakfı. 2023. “Türkiye Şiddet Haritası.” Umut Vakfı. Erişim tarihi 4 Aralık 2024. https://umut.org.tr/umut-vakfi-turkiye-silahli-siddet-haritasi-2023/.
CR  - Ünal, Aydın. 2024a. “Başıboş Köpek Sorunu Nasıl Çözülür?” Yeni Şafak, 13 Mayıs 2024.
CR  - Ünal, Aydın. 2024b. “Köpek Teröründe Sona Doğru.” Yeni Şafak, 24 Mayıs 2024.
CR  - Ünal, Aydın. 2024c. “İttifak Başka Yumuşama Başka.” Yeni Şafak, 28 Haziran 2024.
CR  - Ünal, Aydın. 2024d. “Köpekleri Değil Yaşam Tarzlarını Savunuyorlar.” Yeni Şafak, 19 Temmuz 2024.
CR  - Weber, Max. 2019. “Dünya Dinlerinin Sosyal Psikolojisi.” Sosyoloji Yazıları içinde Çeviren Taha Parla, editörler Hans H. Gerth ve C. Wright Mills, 257-289: İstanbul: Metis Yayınevi.
CR  - Yayla, Atilla. 2023. “Sokak Köpekleri ‘Terörü’.” Türkiye, 1 Eylül 2023.
CR  - Yayla, Atilla. 2024. “Köpekseverler ve Köpekperestler!” Türkiye, 10 Temmuz 2024.
CR  - Yeğen, Mesut. 2002. “Türk Milliyetçiliği ve Kürt Sorunu.” Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce Cilt 4 Milliyetçilik içinde, editör Tanıl Bora, 880-893. İstanbul: İletişim Yayınları.
CR  - Yeni Şafak. 2024. “Kendimizi Güvende Hissetmiyoruz.” Yeni Şafak, 30 Mayıs 2024.
CR  - Yıldırım, Mine. 2024. “Sürgünden İtlafa, ‘Mahallinde Öldürmeden’ Ötanaziye: Hayırsızada Vâkâsının ardından İstanbul’da Sokak Köpekleri.” Reflektif 5 (3): 879-919. https://doi.org/10.47613/reflektif.2024.195
CR  - Yumaklı, İbrahim. 2024. “Katliam Yasası Söylemi İftiradır.” Yeni Şafak, 25 Temmuz 2024.
UR  - https://doi.org/10.24955/ilef.1786081
L1  - https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/5250895
ER  -