@article{article_1817966, title={TÜRKİYE’DE 2004-2022 DÖNEMİNDE GSYH VE TARIMSAL VERİMLİLİK İLİŞKİSİ: İLLER BAZINDA KÜMELEME ANALİZİ}, journal={Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi}, volume={50}, pages={11–20}, year={2026}, url={https://izlik.org/JA88LH76LJ}, author={Çay Atalay, Ayşe}, keywords={Turkey, Agricultural productivity, Cluster analysis, Classical K-means, GDP}, abstract={<p>Bu çalışmada, Türkiye’de 2004-2022 yılları arasında gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) artışı ile tarım sektöründeki büyüme arasındaki ilişki kümeleme analizi yöntemiyle incelenmiştir. Veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) üzerinden elde edilmiş, verisi bulunmayan iller ise analiz dışında bırakılmıştır. Toplam 77 il, 18 yıllık döneme ait tarımsal üretim verileri ve bölgesel farklılıklar dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Analiz sürecinde klasik k-ortalamalar tekniği kullanılmış ve hesaplamalar SPSS yazılımı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kullanılan değişkenler GSYH ($) ve toplam işlenen tarım alanı (hektar) olup, iller altı kümeye ayrılmıştır. Analiz sonucunda her bir kümedeki il sayıları sırasıyla 36, 7, 1, 30, 1 ve 2 olarak belirlenmiş, elde edilen bulgular Türkiye’de tarımsal üretim ile ekonomik büyüme arasındaki yapısal farklılıkları iller düzeyinde ortaya koymuştur. Bununla birlikte, çalışmanın sınırlılıkları hem dönemsel veri kısıtlılıkları hem de bazı illere ait eksik gözlemlerden kaynaklanmaktadır. Sonuçlar, tarımsal destek politikalarının hazırlanmasında il düzeyindeki farklılıkların dikkate alınarak yeniden tasarlanmasına katkı sunmaktadır. Sosyal açıdan ise kırsal kalkınmanın dengeli sürdürülmesi ve bölgesel gelir eşitsizliklerinin azaltılmasına yönelik önemli ipuçları sağlamaktadır. Genel olarak bu çalışma, Türkiye’nin sahip olduğu coğrafi ve ekolojik çeşitliliğin bölgesel kalkınma, sürdürülebilir şehircilik ve çevre yönetimi politikalarında bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesine özgün bir katkı sunmaktadır. </p>}, number={1}