@article{article_1836682, title={Akıl Din Kurabilir Mi? Matthew Tindal’in Doğal Din Anlayışı Üzerine Eleştirel Bir Okuma}, journal={Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi}, volume={26}, pages={137–164}, year={2026}, DOI={10.33415/daad.1836682}, url={https://izlik.org/JA25CE86UR}, author={Kar, Sait}, keywords={Philosophy of Religion, Enlightenment, True Religion, Inner Revelation, Divine Justice}, abstract={Bu çalışma, İngiliz deizmi içinde Matthew Tindal’in doğal din projesini din felsefesi açısından eleştirel-analitik bir okuma ile yeniden değerlendirerek “Dinin temeli akıl olabilir mi?” sorusunu tartışmaktadır. Çalışma dört adımda ilerler: (i) Aydınlanma ve İngiliz deizmi bağlamında Tindal’in konumu belirlenir; (ii) aklı vahyin ölçütü sayan epistemolojisi analiz edilir; (iii) Tanrı’yı değişmez rasyonalite ve ilahi adalet ilkesi etrafında temellendiren tasavvuru incelenir; (iv) din-ahlak özdeşliği ve vahiy/mucize eleştirisi, aklın din için kurucu olup olamayacağı açısından sınanır. Makalenin temel iddiası, Tindal’in yaklaşımının teolojik keyfiliğe karşı güçlü bir rasyonel denetim sunduğu; ancak insan aklını yeknesak ve tarih-dışı varsaydığı ölçüde dinin tarihsel, sembolik ve topluluk kurucu boyutlarını açıklamakta zorlandığıdır. Sonuç olarak çalışma, aklın din için vazgeçilmez bir ölçüt olmakla birlikte tek başına kurucu ilke kılındığında din olgusunu daraltma riski taşıdığını savunur.}, number={1}