@article{article_1870690, title={EĞRİBUCAK KAYALIKLARINDA (SİVAS) OLUŞAN TAFONİLERİN MORFOLOJİK ÖZELLİKLERİ VE DOĞAL ÇEVRE İLE İLİŞKİSİ}, journal={Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi}, volume={50}, pages={45–57}, year={2026}, url={https://izlik.org/JA65RT62JP}, author={Kartal, Fatih}, keywords={Sivas, Eğribucak Cliffs, Sandstones, Tafoni.}, abstract={Bu çalışma, Sivas ili sınırları içerisinde yer alan Eğribucak Kayalıkları’nda gelişen tafoni ayrışma şekillerinin oluşum mekanizmalarını, litolojik özellikler, yapısal unsurlar, iklim koşulları, toprak özellikleri ve biyolojik etkenler çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, ayrıntılı arazi gözlemleri, ikincil veri analizi ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) destekli mekânsal değerlendirmelerin birlikte kullanıldığı bütüncül bir yöntem yaklaşımıyla yürütülmüştür. Elde edilen bulgular, tafonilerin özellikle gözenekliliği heterojen, zayıf çimentolu ve orta–kalın tabakalı kumtaşları üzerinde yoğunlaştığını ortaya koymaktadır. Kumtaşı–çamurtaşı ardalanmasının yaygın olduğu sahada, tabakalanma düzlemleri, eklem ve çatlak sistemleri tafoni çekirdeklerinin geliştiği başlıca yapısal zayıflık zonlarını oluşturmaktadır. Bu alanlarda nem ve tuz çözeltilerinin birikimi kolaylaşmakta, buharlaşma ile birlikte tuz kristallenmesi kaya dokusunda kristal basıncı oluşturarak tane ayrışmasını hızlandırmaktadır. Yarı kurak karasal iklim koşullarının hâkim olduğu araştırma sahasında, düzensiz yağış rejimi, yüksek buharlaşma oranları ve belirgin mevsimsel sıcaklık farkları tafoni gelişimini destekleyen temel çevresel eşiklerdir. Özellikle ıslanma–kuruma ve don–çözül döngülerinin sık tekrarlanması, oyukların derinleşmesi ve genişlemesine katkı sağlamaktadır. Topraklardan kapiler yükselim yoluyla taşınan çözünebilen tuzlar ve demir oksitler diferansiyel ayrışmayı artırırken, seyrek ve parçalı bitki örtüsü biyofiziksel ve biyokimyasal ayrışma süreçleriyle tafoni oluşumunu dolaylı olarak etkilemektedir. Sonuç olarak çalışma, tafoni oluşumunun tek bir süreçle açıklanamayacağını, çok faktörlü ve etkileşimli bir jeomorfolojik sistemin ürünü olduğunu ortaya koymakta; Orta Anadolu’nun yarı kurak iç kesimlerinin tafoni gelişimi açısından önemli bir araştırma alanı sunduğunu vurgulamaktadır.}, number={1}