TY  - JOUR
T1  - Film Türü Tercihleri, Kültürel Sermaye ve Sinema İzleme Pratikleri: Türkiye’de Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Analiz
TT  - Film Genre Preferences, Cultural Capital and Cinema-Going Practices: An Analysis of University Students in Türkiye
AU  - Küçüksönmez, Nermin
AU  - Koçak, Abdullah
PY  - 2026
DA  - May
Y2  - 2026
DO  - 10.24955/ilef.1879898
JF  - Ankara Üniversitesi İlef Dergisi
PB  - Ankara University
WT  - DergiPark
SN  - 2148-7219
SP  - 1
EP  - 36
VL  - 13
IS  - 1
LA  - tr
AB  - Bu çalışma, Türkiye’de üniversite öğrencisi gençlerin sinema izleme pratiklerini film türü tercihleri, duygusal deneyimler, sosyo-demografik değişkenler ve dijital platform kullanımı ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, sinema izleme davranışlarının yalnızca bireysel zevk ve psikolojik doyumlarla açıklanamayacağı; sınıfsal konumlar, kültürel sermaye ve medya tüketim pratikleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği varsayımından hareket etmektedir. Bu doğrultuda çalışma, Kullanımlar ve Doyumlar Kuramı ile Pierre Bourdieu’nun kültürel sermaye yaklaşımını bir araya getiren bütüncül bir kuramsal çerçeveye dayanmaktadır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerine dayalı betimsel bir tarama modeliyle kurgulanmıştır. Veriler, Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (NUTS 1) düzeyinde yer alan 12 farklı bölgeden seçilen 12 üniversitede öğrenim gören toplam 1183 lisans öğrencisinden çevrim içi anket yöntemiyle toplanmıştır. Anket formu, sosyo-demografik ve sosyo-ekonomik bilgiler, sinema ve dijital platform kullanım alışkanlıkları ile film türü tercihlerini ölçen ölçeklerden oluşmaktadır. Film türü tercihleri, açımlayıcı faktör analizi sonucunda sanatsal, gerçeküstü, cinsel, sert (hard) ve yumuşak (soft) olmak üzere beş temel faktör altında gruplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve korelasyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları, film türü tercihlerinin izleyicilerin sinemaya gitme gerekçeleri ve duygusal beklentileriyle anlamlı biçimde ilişkili olduğunu; cinsiyet, sınıfsal göstergeler ve üniversite türü gibi değişkenlerin bu tercihler üzerinde belirleyici rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca dijital platform kullanımının sinema izleme pratiklerini daha bireyselleşmiş ve esnek hâle getirdiği ancak sinema salonunun kolektif deneyim boyutunu tamamen ortadan kaldırmadığı görülmektedir. Çalışma, sinema izleme davranışlarını bireysel motivasyonlar ile sınıfsal ve kültürel dinamiklerin kesişiminde konumlandırarak izleyici çalışmalarına Türkiye bağlamından nicel temelli bir katkı sunmaktadır.
KW  - Sinema deneyimi
KW  - Kültürel sermaye
KW  - İzleme motivasyonları
KW  - Film türleri
KW  - Duygu–anlam–eylem
N2  - This study examines the cinema-going practices of university students in Turkey with regard to film genre preferences, emotional experiences, socio-demographic variables, and digital platform usage. The study is grounded in the premise that cinema-viewing behaviors cannot be explained solely through individual tastes or psychological gratification, but should instead be analyzed in relation to class positions, cultural capital, and broader media consumption practices. Accordingly, the research is based on a comprehensive theoretical framework that integrates the Uses and Gratifications Theory with Pierre Bourdieu’s concept of cultural capital. The study adopts a descriptive survey design within the framework of quantitative research methods. Data were collected through an online questionnaire administered to a total of 1,183 undergraduate students enrolled at twelve universities located in twelve different NUTS Level 1 regions of Turkey. The survey instrument included scales measuring socio-demographic and socio-economic characteristics, cinema-going and digital platform usage habits, and film genre preferences. Exploratory factor analysis revealed that film genre preferences could be grouped into five main factors: artistic, surreal, sexual, hard, and soft. In addition to descriptive statistics, t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), and correlation analyses were employed. The findings demonstrate that film genre preferences are significantly associated with viewers’ motivations for cinema attendance and their emotional expectations. Moreover, variables such as gender, class-related indicators, and university type play a decisive role in shaping these preferences. While digital platform usage contributes to more individualized and flexible viewing practices, the collective experiential dimension of the cinema space remains partially preserved. By situating cinema-going behaviors at the intersection of individual motivations and class-based cultural dynamics, the study offers a quantitative contribution to audience research within the Turkish context.
CR  - Akbulut, Hasan, Ruken Öztürk, Emine Uçar İlbuğa ve Mert Gürer. 2018. Kültürel ve Toplumsal Bir Pratik Olarak Sinemaya Gitmek: Türkiye’de Seyirci Deneyimleri Üzerine Bir Sözlü Tarih Çalışması. TÜBİTAK 1001 Programı kapsamında desteklenen araştırma projesi, Proje No: 115K269. Proje Yürütücüsü: Prof. Dr. Hasan Akbulut.
CR  - Akıncı, Semra ve Emrah Başer. 2020. “Reklamdan Kaçınma Bağlamında Geleneksel ve Modern Film İzleme Ortamlarının Genç İzleyiciler Üzerinden Karşılaştırılması: Netflix ve Sinema Salonları Örneği.” Erciyes İletişim Dergisi 7 (1): 473-486. [https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.622176](https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.622176)
CR  - Altman, Rick. 1999. Film/Genre. Londra: British Film Institute.
CR  - Anadolu, Batu. 2020. “Beyazperdeden Dijital Medyaya: Film İzleme Deneyiminin Değişimi Üzerine Bir Araştırma.” OPUS International Journal of Society Researches 16 (32): 5075-5110. [https://doi.org/10.26466/opus.796968](https://doi.org/10.26466/opus.796968).
CR  - Austin, Bruce A. 1986. “Motivations for Movie Attendance.” Communication Quarterly 34 (2): 115-126. [https://doi.org/10.1080/01463378609369627](https://doi.org/10.1080/01463378609369627)
CR  - Banerjee, Smita C., Kathryn Greene, Marina Krcmar, Zhen Bagdasarov ve Dovile Ruginyte. 2008. “The Role of Gender and Sensation Seeking in Film Choice.” Journal of Media Psychology 20 (3): 97-105. [https://doi.org/10.1027/1864-1105.20.3.97](https://doi.org/10.1027/1864-1105.20.3.97).
CR  - Bartsch, Anne. 2012. “Emotional Gratification in Entertainment Experience: Why Viewers of Movies and Television Series Find It Rewarding.” Media Psychology 15 (3): 267-302. [https://doi.org/10.1080/15213269.2012.693811](https://doi.org/10.1080/15213269.2012.693811).
CR  - BBC News Türkçe. 2021. “Netflix’in Abone Sayısı Salgın Döneminde 200 Milyonu Aştı, Şirket Hisseleri Değer Kazandı.” Erişim tarihi 28 Ocak 2026. [https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-55731244](https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-55731244)
CR  - Biltereyst, Daniel, Kathleen Lotze ve Philippe Meers. 2012. “Triangulation in Historical Audience Research: Reflections and Experiences from a Multimethodological Research Project on Cinema Audiences in Flanders.” Participations: Journal of Audience and Reception Studies 9 (2): 690-715. [https://repository.uantwerpen.be/docman/irua/2dd8a0/caa134ea.pdf](https://repository.uantwerpen.be/docman/irua/2dd8a0/caa134ea.pdf)
CR  - Blumler, Jay G. ve Elihu Katz, ed. 1974. The Uses of Mass Communications: Current Perspectives on Gratifications Research. Cilt 3. Beverly Hills, CA: Sage.
CR  - Bourdieu, Pierre. 1984. Distinction: A Social Critique of the Judgement of Taste. London: Routledge.
CR  - Bourdieu, Pierre. 1997. “The Forms of Capital.” Education: Culture, Economy, Society içinde, editörler A. H. Halsey, Hugh Lauder, Phillip Brown ve Amy Stuart Wells, 46-58. Oxford: Oxford University Press.
CR  - Casetti, Francesco. 1998. Inside the Gaze: The Fiction Film and Its Spectator. Bloomington: Indiana University Press.
CR  - Christie, Ian. 2012. “Introduction: In Search of Audiences.” Audiences: Defining and Researching Screen Entertainment Reception içinde, editör Ian Christie, 11-21. Amsterdam: Amsterdam University Press.
CR  - Clasen, Mathias, Jens Kjeldgaard-Christiansen ve Joseph A. Johnson. 2020. “Horror, Personality, and Threat Simulation: A Survey on the Psychology of Scary Media.” Evolutionary Behavioral Sciences 14 (3): 213-230. [https://doi.org/10.1037/ebs0000152](https://doi.org/10.1037/ebs0000152).
CR  - Coşkun, Sena ve İhsan Koluaçık. 2016. “Yeni Medyanın Etkileşimsellik Özelliğinin Sinema Sanatı Üzerindeki Etkisi.” 2. Uluslararası Sanat Sempozyumu Bildiri Kitabı içinde, cilt 1, 161-171.
CR  - Diker, Can. 2019. “Az Daha Fazladır: Dijital Seyir Platformlarının Tüketim Kültürü Açısından İzleyicilerin Seyir Alışkanlıklarına Olan Etkisi.” Erciyes İletişim Dergisi 6 (1): 1-20. [https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.484779](https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.484779)
CR  - Erkılıç, Hakan. 2009. “Düş Şatolarından Çoklu Salonlara Değişen Seyir Kültürü ve Sinema.” Kebikeç 28: 143-162.
CR  - Göker, Neslihan. 2018. “Sinema-Seyirci İlişkisini Etki Çerçevesinde Düşünmek: Bir İzleyici Araştırmasının Sonuçları.” Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi 29: 270-292. [https://doi.org/10.31123/akil.383670](https://doi.org/10.31123/akil.383670).
CR  - Hall, Alice. 2005. “Audience Personality and the Selection of Media and Media Genres.” Media Psychology 7: 377-398. [https://doi.org/10.1207/s1532785xmep0704_4](https://doi.org/10.1207/s1532785xmep0704_4).
CR  - Hansen, Miriam. 1991. Babel and Babylon: Spectatorship in American Silent Film. Cambridge, MA: Harvard University Press.
CR  - Huang, Xiaowei. 2019. “Understanding Bourdieu: Cultural Capital and Habitus.” Review of European Studies 11: 45-49. [https://doi.org/10.5539/res.v11n3p45](https://doi.org/10.5539/res.v11n3p45)
CR  - Katz, Elihu, Jay G. Blumler ve Michael Gurevitch. 1973. “Uses and Gratifications Research.” Public Opinion Quarterly 37 (4): 509-523. [https://doi.org/10.1086/268109](https://doi.org/10.1086/268109).
CR  - Kırel, Serpil. 2005. Yeşilçam Öykü Sineması. İstanbul: Babil Yayınları.
CR  - Konukman, Emrah Alparslan. 2018. “Değişen Film İzleme Alışkanlıkları ve Sinema’da Hollywood Gerçeği: Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü Öğrencilerinin Konuya Yaklaşımı.” TRT Akademi 3 (5): 304-321. [https://izlik.org/JA79AX79LT](https://izlik.org/JA79AX79LT).
CR  - Kuhn, Annette. 1999. “Cinema-going in Britain in the 1930s: Report of a Questionnaire Survey.” Historical Journal of Film, Radio and Television 19 (4): 531-543. [https://doi.org/10.1080/014396899100163](https://doi.org/10.1080/014396899100163)
CR  - Kuhn, Annette. 2002. An Everyday Magic: Cinema and Cultural Memory. Londra ve New York: I.B. Tauris.
CR  - Labde, Shubhada, Vishesh Karan, Shubham Shah ve Dhruv Krishnan. 2023. “Movie Recommendation System Using RNN and Cognitive Thinking.” Proceedings of the 4th International Conference for Emerging Technology (INCET) içinde, 26-28 [https://doi.org/10.1109/INCET57972.2023.10170572](https://doi.org/10.1109/INCET57972.2023.10170572).
CR  - Lareau, Annette ve Elliot B. Weininger. 2003. “Cultural Capital in Educational Research.” Theory and Society 32: 567-606. [https://doi.org/10.1023/B:RYSO.0000004951.04408.b0](https://doi.org/10.1023/B:RYSO.0000004951.04408.b0).
CR  - Lazarsfeld, Paul F. ve Robert K. Merton. 1948. “Mass Communication, Popular Taste and Organized Social Action.” Communication of Ideas içinde, editör Lyman Bryson, 95-118. Indianapolis: Bobbs-Merrill.
CR  - Lobato, Ramon. 2019. Netflix Nations: The Geography of Digital Distribution. New York: New York University Press.
CR  - Maltby, Richard, Daniel Biltereyst ve Philippe Meers, ed. 2011. Explorations in New Cinema History: Approaches and Case Studies. Oxford: Wiley-Blackwell.
CR  - Martin, Graeme N. 2019. “(Why) Do You Like Scary Movies? A Review of the Empirical Research on Psychological Responses to Horror Films.” Frontiers in Psychology 10: 2298. [https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.02298](https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.02298).
CR  - Mayne, Judith. 1993. Cinema and Spectatorship. Londra: Routledge.
CR  - McQuail, Denis. 1979. “The Uses and Gratifications Approach: Past, Troubles and Future.” Massacommunicatie 7 (3): 73-89.
CR  - Medin, Burak. 2018a. “Dijital Kültür, Dijital Yerliler ve Günümüzdeki Yeni Film Seyir Deneyimleri.” Erciyes İletişim Dergisi Akademia 5 (3): 142-158. [https://doi.org/10.17680/erciyesakademia.345705](https://doi.org/10.17680/erciyesakademia.345705).
CR  - Medin, Burak. 2018b. “Günümüz Sinema Seyir Gündeminin Belirlenmesi.” İleti-ş-im 28: 43-62. [https://doi.org/10.16878/gsuilet.436018](https://doi.org/10.16878/gsuilet.436018)
CR  - Oliver, Mary Beth. 2003. “Mood Management and Selective Exposure.” Communication and Emotion: Essays in Honor of Dolf Zillmann içinde, editörler Jennings Bryant, David Roskos-Ewoldsen ve Joanne Cantor, 85-106. New York: Routledge. [https://doi.org/10.4324/9781410607584](https://doi.org/10.4324/9781410607584).
CR  - Özbulduk Kılıç, Işkın. 2018. “Seyirci Deneyiminde Film Tercihini Etkileyen Motivasyonlar ve Filmlerin Alımlanması: Recep İvedik Örneği.” TRT Akademi 3 (5): 322-331. [https://dergipark.org.tr/en/pub/trta/article/357046](https://dergipark.org.tr/en/pub/trta/article/357046).
CR  - Özsoy, Aydan. 2017. “Sinema, Yeni Seyir Deneyimleri ve Çocuk İzleyici.” TRT Akademi 2 (4): 356-374. [https://izlik.org/JA56HG33RH](https://izlik.org/JA56HG33RH)
CR  - Parlayandemir, Gizem. 2015. “Bağımsız Türk Sineması İçin Alternatif İzleyicilik Deneyimleri.” Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi.
CR  - Peterson, Richard A. ve Roger M. Kern. 1996. “Changing Highbrow Taste: From Snob to Omnivore.” American Sociological Review 61 (5): 900-907. [https://doi.org/10.2307/2096460](https://doi.org/10.2307/2096460).
CR  - Pušnik, Maruša. 2015. “Cinema Culture and Audience Rituals: Early Mediatisation of Society.” Anthropological Notebooks 21 (3): 51-74. [https://anthropological-notebooks.zrc-sazu.si/Notebooks/article/view/158/134](https://anthropological-notebooks.zrc-sazu.si/Notebooks/article/view/158/134).
CR  - Redfern, Nick. 2012. “Correspondence Analysis of Genre Preferences in UK Film Audiences.” Participations: Journal of Audience and Reception Studies 9 (2): 45-55. [https://www.researchgate.net/profile/Nick-Redfern-3/publication/264703784](https://www.researchgate.net/profile/Nick-Redfern-3/publication/264703784).
CR  - Rubin, Alan M. 1983. “Television Uses and Gratifications: The Interactions of Viewing Patterns and Motivations.” Journal of Broadcasting 27 (1): 37-51. [https://doi.org/10.1080/08838158309386471](https://doi.org/10.1080/08838158309386471).
CR  - Sadlowska, Maria K., Sonja P. Karlsson ve Steven Caldwell Brown. 2019. “Independent Cinema in the Digital Age: Is Digital Transformation the Only Way to Survival?” Economic and Business Review 21 (3): 411-438. [https://doi.org/10.15458/ebr.88](https://doi.org/10.15458/ebr.88)
CR  - Staiger, Janet. 2000. Perverse Spectators: The Practices of Film Reception. New York: New York University Press.
CR  - Taherdoost, Hamed. 2016. “Sampling Methods in Research Methodology: How to Choose a Sampling Technique for Research.” International Journal of Academic Research in Management 5 (2): 18-27. [https://hal.science/hal-02546796/](https://hal.science/hal-02546796/).
CR  - Taherdoost, Hamed. 2017. “Determining Sample Size: How to Calculate Survey Sample Size.” International Journal of Economics and Management Systems 2: 237-239. [https://ssrn.com/abstract=3224205](https://ssrn.com/abstract=3224205)
CR  - Tanrıöver, Hülya. 2011. Türkiye’de Film Endüstrisinin Konumu ve Hedefleri. İstanbul: İstanbul Ticaret Odası Yayınları.
CR  - Tryon, Chuck. 2013. On-Demand Culture: Digital Delivery and the Future of Movies. New Brunswick, NJ: Rutgers University Press.
CR  - Veenstra, Anna, Philippe Meers ve Daniel Biltereyst. 2020. “Exploring Film Genre Preferences through Taste Cultures: A Survey on Contemporary Film Consumption amongst Youth in Flanders (Belgium).” Communications 45: 240-251. [https://doi.org/10.1515/commun-2019-2032](https://doi.org/10.1515/commun-2019-2032).
CR  - Webb, Jen, Tony Schirato ve Geoff Danaher. 2001. Understanding Bourdieu. Crows Nest, NSW: Allen & Unwin.
CR  - Yin, Lee J., Noor Zuraidin Safar, Hazalila Kamaludin, Noor Abdullah, Mohd Yusof ve Catur Supriyanto. 2023. “Adopting Machine Learning in Demographic Filtering for Movie Recommendation System.” Journal of Soft Computing and Data Mining. [https://doi.org/10.30880/jscdm.2023.04.01.001](https://doi.org/10.30880/jscdm.2023.04.01.001).
CR  - Yüksel, Asiye ve Barış Demir. 2014. “2000 Kuşağı’nın Sinema Filmleri İzleme Pratikleri.” Elektronik Mesleki Gelişim ve Araştırma Dergisi 2: 31-54. [https://izlik.org/JA45XB89RD](https://izlik.org/JA45XB89RD)
UR  - https://doi.org/10.24955/ilef.1879898
L1  - https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/5675390
ER  -