TY  - JOUR
T1  - Yapay Zekâ Destekli Senaryo Üretiminde Tekrar ve Fark: Sinema Öğrencilerinin ChatGPT ile Haptik Sinema Deneyimi
TT  - Repetition and Difference-in-Itself in AI-Assisted Screenwriting: Film Students’ Haptic Cinema Experience Through Interaction with ChatGPT
AU  - Şahinkaya Ermiş, Aslı
PY  - 2026
DA  - May
Y2  - 2026
DO  - 10.24955/ilef.1888067
JF  - Ankara Üniversitesi İlef Dergisi
PB  - Ankara University
WT  - DergiPark
SN  - 2148-7219
SP  - 37
EP  - 66
VL  - 13
IS  - 1
LA  - tr
AB  - Son dönemlerde hız kazanan teknolojik dönüşümlerle birlikte yapay zekâ, film üretim süreçlerinde etkin bir araç haline gelmiş ve bu durum sanatın ontolojisi, yaratıcılık ve özgünlük kavramlarını yeniden tartışmaya açmıştır. Bu çalışmanın amacı, yapay zekâ destekli senaryo üretiminin yaratıcı süreci nasıl dönüştürdüğünü, Gilles Deleuze’ün fark ve tekrar düşüncesi çerçevesinde incelemektir. Çalışma, her yaratım sürecinin temsile dayalı tekrar değil, bir farklılık üretimi olduğu varsayımından hareket etmektedir. Araştırma, nitel bir tasarımla yürütülmüştür. Bu kapsamda, sinema eğitimi bağlamında henüz estetik ve yaratıcı pratiklerini inşa etme sürecinde olan sinema öğrencilerinin yapay zekâ ile kurdukları üretim ilişkisini gözlemleyebilmek amacıyla katılımcılara ‘haptik sinema deneyimi’ temalı bir prompt verilmiştir. ChatGPT kullanarak senaryo üretmeleri ve üretilen senaryolarla haptik odaklı deneysel bir film çekmeleri istenmiştir. Öğrencilere yaratıcı bir boşluk bırakabilmek ve yapay zekâ ile diyalog deneyimi oluşturabilmek için iki diyalog hakkı daha tanınmıştır. Üretilen filmler, görsel anlatım teknikleri, ritim ve mekân kullanımı açısından analiz edilmiş; ayrıca haptik sinema yaklaşımı doğrultusunda bedensel ve duyusal deneyim boyutları değerlendirilmiştir. Süreci derinlemesine anlamak amacıyla öğrencilerle odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular, yapay zekâ tarafından üretilen metinlerin çoğunlukla tekrar eden ve genelleşmiş duyusal imgeler içerdiğini göstermektedir. Buna karşılık yaratıcı farkın, öğrencilerin metinlere yaptıkları biçimsel, ritmik ve bedensel müdahaleler aracılığıyla ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Odak grup verileri, haptik deneyimin yapay zekâ tarafından doğrudan üretilemediğini; bu deneyimin ancak insan bedeninin, duyumsal algının ve estetik kararların sürece aktif katılımıyla mümkün hale geldiğini ortaya koymaktadır.
KW  - yapay zekâ
KW  - ChatGPT
KW  - haptik sinema
KW  - fark felsefesi
KW  - sinema eğitimi
N2  - In recent years, with the acceleration of technological transformations, artificial intelligence has become an effective tool in film production processes, reopening debates on the ontology of art, creativity, and originality. This study aims to examine how AI-assisted scriptwriting transforms the creative process through the framework of Gilles Deleuze’s philosophy of difference and repetition. The study proceeds from the assumption that every act of creation constitutes not a representational repetition but a production of difference. The research adopts a qualitative design. Within the context of film education, and in order to observe the modes of production that film students—who are still in the process of developing their aesthetic and creative practices—establish with artificial intelligence, participants were given a prompt centered on the theme of “haptic cinema experience.” They were asked to generate scripts using ChatGPT and to produce haptic-oriented experimental films based on these scripts. To allow space for creative deviation and to facilitate a dialogic engagement with AI, participants were granted two additional interaction rounds. The resulting films were analyzed in terms of visual narrative techniques, rhythm, and spatial use; in addition, their embodied and sensory dimensions were evaluated within the framework of haptic cinema. To gain deeper insight into the process, focus group interviews were conducted with the students. The findings indicate that AI-generated texts largely rely on repetitive and generalized sensory imagery. In contrast, creative difference emerges through the students’ formal, rhythmic, and embodied interventions into these texts. Focus group data further reveal that haptic experience cannot be directly produced by artificial intelligence; rather, it becomes possible only through the active involvement of the human body, sensory perception, and aesthetic decision-making in the production process.
CR  - Aslanyürek, Yusuf ve Ersin Aycan. 2024. “Cinematic Futures: The İmpact of AI on the Cinematography.” İnif E- Dergi 9 (1): 75-94. https://doi.org/10.47107/inifedergi.1420488.
CR  - Aydemir, Mustafa ve Vedat Fetah. 2023. “Yapay Zekânın Dijital Hikâyeleştirme ve Senaryo Tasarımında Kullanımı: Kısa Film Uygulamalı Bir Araştırma.” Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 58: 255-275. https://doi.org/10.30794/pausbed.1290986.
CR  - Baker, Ulus. 2018. Yüzeybilim-Fragmanlar. Editör Ege Berensel. İstanbul: Birikim/İletişim.
CR  - Bergson, Henri. 1986. Yaratıcı Tekamül. Çeviren M. Şekip Tunç. İstanbul: MEB Yayınları.
CR  - Biswas, Som. 2023. “Role of ChatGPT in the Film Industry: According to ChatGPT.” Qeios. https://doi.org/10.32388/NABVHA.
CR  - Cake, Susan. 2025. “Artificial İntelligence as a Collaborative Tool for Script Development.” Media Practice and Education 1-16. https://doi.org/10.1080/25741136.2025.2454074.
CR  - Çelik, Kemal. 2024. “AI vs. Human in Screenwriting: Is AI The Future Screenwriter?” Sakarya İletişim 4 (1): 1-22.
CR  - Colebrook, Claire. 2009. “Derrida, Deleuze and Haptic Aesthetics.” Derrida Today 2 (1): 22-43.
CR  - Deleuze, Gilles, ve Félix Guattari. 2000. Kafka: Minör Bir Edebiyat İçin. Çeviren Özgür Uçkan - Işık Ergüden. İstanbul: YKY.
CR  - Deleuze, Gilles. 2010. Bergsonculuk. Çeviren Hakan Yücefer. İstanbul: Otonom.
CR  - —. 2009. Francis Bacon: Duyumsamanın Mantığı. Çeviren Can Batukan ve Ece Erbay. İstanbul: Norgunk.
CR  - —. 2021. Fark ve Tekrar. Çeviren Burcu Yalım ve Emre Koyuncu. İstanbul: Norgunk.
CR  - Deleuze, Gilles, ve Félix Guattari. 2014. Anti-Ödipus: Kapitalizm ve Şizofreni. Çeviren Fahrettin Ege, Hakan Erdoğan ve Mustafa Yiğitalp. Ankara: Bilim ve Sosyalizm Yayınları.
CR  - Deleuze, Gilles, ve Félix Guattari. 2023. Kapitalizm ve Şizofreni II: Bin Yayla. Çeviren Emre Sünter. İstanbul: Norgunk.
CR  - Elsaesser, Thomas, ve Malte Hagener. 2014. Film Kuramı: Duyular Yoluyla Bir Giriş. Çevirenler Berhan Soner ve Barış Yıldırım. Ankara: Dipnot.
CR  - Hardt, Michael. 2002. Gilles Deleuze: Felsefede Bir Çıraklık. Çevirenler İsmail Öğretir ve Ali Utku. İstanbul: Birey.
CR  - Heidegger, Martin. 2011. Sanat Eserinin Kökeni. Çeviren Fatih Tepebaşılı. Ankara: De Ki.
CR  - Layton, James, ve Stephen Langston. 2024. “The Role of AI in Education: Exploring Creativity through ChatGPT.” New Trends and Promising Directions in Modern Education: AI in Education içinde, düzenleyen: Mevlüt Aydoğmuş ve Muhammed İbrahim. Palet.
CR  - Lazzarato, Maurizio. 2017. Videofelsefe. İstanbul: Otonom.
CR  - Li, Jiaming, Chen, Yukun, Liu, Ziqiang, Tan, Minghuan, Zhang, Lei, Li, Yunshui, Luo, Run, Chen, Longze, Luo, Jing, Argha, Ahmadreza, Alinejad-Rokny, Hamid, Zhou, Wei ve Yang, Min. 2025. “STORYTELLER: An enhanced plot-planning framework for coherent and cohesive story generation.” https://doi.org/10.48550/arXiv.2506.02347.
CR  - Liu, David Y., Joshi, Aditya ve Dawson, Paul. 2026. “Narrative Theory-Driven LLM Methods for Automatic Story Generation and Understanding: A Survey.” arXiv https://doi.org/10.48550/arXiv.2602.15851
CR  - Marks, Laura U. 2020. Filmin Teni: Kültürlerarası Sinema, Bedenleştirme ve Duyular. Çeviren Selin Yılmaz. İstanbul: Doruk.
CR  - —. 2002. Touch: Sensuous Theory and Multisensory Media. Minneapolis: University of Minnesota Press.
CR  - Monserrat, Laura, ve Nahuel Matias Srnec. 2025. “Reflection-AI: Artificial Intelligence as a Redefining Force for Expressive Filmmaking in Film Schools.” Frontiers in Communication 10 (1598376): 1-7. https://doi.org/10.3389/fcomm.2025.1598376.
CR  - Mouser, Rickey. 2024. “Writing with ChatGPT.” Teaching Philosophy 47 (2): 173-191. https://doi.org/10.5840/teachphil2024429197.
CR  - Oral, Direnç Özgür. 2024. “Yapay Zekânın Senaryo Üretiminde İşlevselliği: Chat GPT-4o Örneği.” Yüksek Lisans Tezi, Karabük Üniversitesi.
CR  - Rancière, Jacques. 2023. İmajların Yazgısı. Çeviren Aziz Ufuk Kılıç. İstanbul: Ketebe Sanat.
CR  - Riegl, Alois. 1985. Late Roman Art Industry. Çeviren Rolf Winkes. Roma: Giorgio Bretschneider Editore.
CR  - Sobchack, Vivian. 1992. The Address of the Eye: A Phenomenology of Film Experience . Princeton : Princeton University of Press.
CR  - Viljoen, Aimee. 2023. “Scriptwriting with AI: A Comparative Analysis of ChatGPT and Human-Crafted Short-Film Scripts: A South African Perspective.” Journal of African Cinemas 15 (2-3): 199-222. https://doi.org/10.1386/jac_00101_1.
CR  - Yang, Wei, Hyemin Lee, Ronghui Wu, Ru Zhang, ve Younghwan Pan. 2023. “Using an Artificial-Intelligence-Generated Program for Positive Efficiency in Filmmaking Education: Insights from Experts and Students.” Electronics 12 (23): 1-25. https://doi.org/10.3390/electronics12234813.
CR  - Zhou, Xinhao, Meiqi Xu, ve Min Sun. 2024. “Visible Artificial Intelligence: Exploring the Enhancement of Chatgpt and Film Script Creation.” 3rd International Conference on Art, Design and Social Sciences. 206-211. https://doi.org/10.54254/2753-7064/36/2024BJ0014.
UR  - https://doi.org/10.24955/ilef.1888067
L1  - https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/5713526
ER  -