@article{article_1944071, title={Yapay Zekâ Sosyolojisi: Algoritmik Karar Sistemlerinin “Görünmez İktidar” Üretme Biçimleri}, journal={Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi}, volume={50}, pages={141–154}, year={2026}, url={https://izlik.org/JA94RN88TM}, author={Akbaş, Arif}, keywords={Sociology of artificial intelligence, Algorithmic power, Algorithmic decision systems, Invisible power, Data-driven governance}, abstract={Bu çalışma, yapay zekâ temelli algoritmik karar sistemlerinin toplumsal ilişkiler ağı içinde iktidar üretme süreçlerini sosyolojik bir çerçevede kapsamlı biçimde analiz etmektedir. Araştırma, algoritmaların veri işleme kapasitesi üzerinden toplumsal düzen, kurumsal işleyiş ve gündelik pratiklere nasıl yön verdiğini açıklamayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, dijital platformlar, kamu politikaları ve çeşitli uygulama örnekleri üzerinden nitel içerik analizi yöntemi kullanılarak çok katmanlı bir inceleme gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, algoritmik sistemlerin karar mekanizmalarına nüfuz eden yapılar kurarak görünürlüğü sınırlı kalan iktidar ilişkileri oluşturduğunu ve bu ilişkilerin toplumsal stratifikasyon, fırsat dağılımı ve erişim süreçleri üzerinde etkili bir konum kazandığını ortaya koymaktadır. Çalışma, teknik altyapı ile toplumsal dinamikler arasındaki etkileşimi detaylı biçimde ele alarak algoritmaların kültürel, ekonomik ve politik alanlarda etkinlik kazandığını göstermektedir. Analizler, veri temelli yönetim pratiklerinin kurumsal rasyonaliteyi güçlendirdiğine ve karar süreçlerine istikrar kazandırdığına işaret etmektedir. Araştırma, algoritmik iktidarın kavramsallaştırılmasına katkı sunarak yapay zekâ sosyolojisi literatürüne özgün bir teorik yaklaşım geliştirmektedir. Bu bağlamda çalışma, etik sorumluluk, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri çerçevesinde ele alınan yeni bir analitik perspektif önererek disiplinler arası tartışmalar için güçlü bir kavramsal zemin oluşturmaktadır.}, number={2}