@article{article_1954415, title={Tarımda dışa bağımlılık ve cari açık}, journal={Uluslararası Güncel Sosyal Bilimler Dergisi}, volume={5}, pages={38–50}, year={2026}, url={https://izlik.org/JA43MJ66UN}, author={Çelik Bayram, Fatma}, keywords={Agricultural Import Dependency, Current Account Balance, Johansen Cointegration, Granger Causality, Turkey}, abstract={<p>Bu çalışma, Türkiye’de tarımsal dışa bağımlılık ile cari işlemler dengesi arasındaki ilişkiyi 1995-2023 dönemi için Johansen eşbütünleşme testi, hata düzeltme modeli ve Granger nedensellik analiziyle incelemektedir. IMF, Dünya Bankası, TCMB ve TÜİK kaynaklarından derlenen veriler; tarımsal ihracat oranı (TEX), tarımsal ithalat oranı (TIM), petrol fiyatı (lnOIL), reel efektif döviz kuru (lnREER), tarımsal katma değer (AGR) ve enflasyon (INF) değişkenlerini kapsamaktadır. Johansen testi değişkenler arasında en az iki uzun dönem eşbütünleşme ilişkisi olduğunu %1 anlamlılık düzeyinde teyit etmektedir. VIF değerleri kontrol edilerek kurulan temel OLS modelinde tarımsal ihracat oranı tek anlamlı değişken olarak öne çıkmaktadır (β = 1,012; p = 0,002). Hata düzeltme modelinde ECT katsayısı -1,404 (p < 0,001) olarak tahmin edilmiş; kısa dönemde ΔTEX (β = 0,829; p = 0,002) ve ΔlnOIL (β = -2,020; p = 0,076) anlamlı bulunmuştur. Granger nedensellik testleri, tarımsal üretim kapasitesinden cari dengeye (AGR → CA) ve cari açıktan tarımsal ihracat oranına (CA → TEX) doğru iki yıllık gecikmeli nedensellik ilişkileri ortaya koymaktadır. Tarımsal ithalat oranının her iki analizde anlamsız çıkması, Türkiye’ye özgü dahilde işleme rejiminin yapısal bir yansıması olarak yorumlanmaktadır. Bulgular, cari denge üzerindeki en etkili politika aracının tarımsal ihracatın katma değer boyutunun güçlendirilmesi olduğuna işaret etmektedir. </p>}, number={1}