TY  - JOUR
T1  - Elibelinde Motifinin Günümüz Tekstil ve Moda Tasarımında Kullanımı: Sürdürülebilir ve Döngüsel Yaklaşım
TT  - The Use of the Hands-on-Hips Motif in Contemporary Textile and Fashion Design: Sustainability and Circular Approach
AU  - Baysal, Başak Elif
AU  - Özyazgan, Vedat
PY  - 2026
DA  - March
Y2  - 2026
JF  - Studi'OU Sanat ve Tasarım Dergisi
JO  - Studi'OU
PB  - İstanbul Okan Üniversitesi
WT  - DergiPark
SN  - 3062-1712
SP  - 46
EP  - 58
IS  - 3
LA  - tr
AB  - Bu çalışma, Anadolu dokuma repertuvarında sık görülen Elibelinde motifini kültürel miras taşıyıcısı ve tasarım girdisi olarak ele almakta; motifin biçimsel örgüsünü, sembolik anlam katmanlarını ve düz dokuma (kilim, zili, sumak) yüzeyleriyle ilişkisini tartışmaktadır. Amaç, motifin tarihsel süreklilik içinde nasıl yeniden üretildiğini ve günümüz tekstil/moda tasarımında sürdürülebilirlik ve döngüsel yaklaşım ilkeleriyle nasıl ilişkilendirilebileceğini literatüre dayalı seçilmiş örnekler üzerinden ortaya koymaktır. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımıyla literatür taraması ve betimsel analiz yöntemlerini kullanır; müze/koleksiyon yayınları, akademik çalışmalar ve kamuya açık kurumsal/marka içeriklerinden seçilen örnekler incelenir. Bulgular, Elibelinde motifinin (i) ölçeklenebilir ve modüler bir geometrik iskelet sunduğunu, (ii) kadın emeği, bereket ve koruyuculuk temaları üzerinden sosyo-kültürel sürdürülebilirliğe bağlanabildiğini, (iii) doğal lif/doğal boya, onarım kültürü ve küçük ölçekli üretim pratikleri üzerinden çevresel ve ekonomik sürdürülebilirlik tartışmasına somut açılımlar sağlayabildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, motifin çağdaş tasarımda yüzeysel bir süsleme öğesine indirgenmemesi; kaynak şeffaflığı ve etik üretim ilişkileriyle desteklenen, süreç temelli bir yeniden yorumlama yaklaşımıyla ele alınması önerilmektedir.
KW  - Elibelinde
KW  - Düz Dokuma
KW  - Kültürel Miras
KW  - Sürdürülebilir Moda
KW  - Döngüsel Ekonomi
N2  - This study examines the Hands-on-Hips motif, frequently encountered in the Anatolian weaving repertoire, as a carrier of cultural heritage and as a design input. It discusses the motif’s formal structure, its symbolic layers of meaning, and its relationship with flat-weave surfaces such as kilim, zili, and sumak. The aim of the study is to reveal how the motif has been reproduced within historical continuity and how it can be associated with the principles of sustainability and circular approach in contemporary textile and fashion design through selected examples based on literature. The research adopts a qualitative methodology and employs literature review and descriptive analysis methods. Selected examples from museum and collection publications, academic studies, and publicly accessible institutional and brand materials are examined. The findings indicate that the Hands-on-Hips motif (i) offers a scalable and modular geometric framework, (ii) can be linked to socio-cultural sustainability through themes of women’s labor, fertility, and protection, and (iii) provides concrete contributions to environmental and economic sustainability discussions through practices such as the use of natural fibers and natural dyes, repair culture, and small-scale production. In conclusion, it is suggested that the motif should not be reduced to a superficial decorative element in contemporary design; rather, it should be addressed through a process-based reinterpretation supported by transparency in sourcing and ethical production relations.
CR  - Akpınarlı, H. F., & Arslan, A. (2018). İç anadolu bölgesi düz dokuma yaygılarındaki figürlü bezemelerin incelenmesi. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 11(23), 60-76. https://izlik.org/JA45RW88BP
CR  - Çelik, D. (2016). Kilim motiflerinin ve heybe dokumaların modern giysilere yansımaları. Selçuk Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi Dergisi, 1(1), 27–37. Erişim tarihi: 24 Aralık 2025. https://acikerisim.selcuk.edu.tr/server/api/core/bitstreams/3b257d76-e9e2-4fa0-a4c0-5e9e1f54c040/content
CR  - Çoban, Z., Kınacı, F., Mütiş, Z. (2025). Mersin olgunlaşma enstitüsünde yer alan ürünlerde eli belinde motifinin gelenekten geleceğe yolculuğu. UFÜ Sosyal Ve Beşeri Bilimler Dergisi, 2, 32–48. https://doi.org/10.29329/ufusobed.2025.1337.3
CR  - Değer, A., & Gür Üstüner, S. (2021). Anadolu kültürü ve sembollerinin günümüz tekstik sanatına/tasarımına yansımaları. Uluslararası Disiplinlerarası ve Kültürlerarası Sanat, 6(12), 17-38. https://izlik.org/JA39EC37MZ
CR  - Deniz, B. (2000). Türk dünyasında halı ve düz dokuma yaygıları. İstanbul: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
CR  - Eliade, M. (2019). Dinler tarihi: inançlar ve ibadetlerin morfolojisi (M. U. Kılıç, Çev.). İstanbul: Alfa Yayınları.
CR  - Erbek, M. (2002). Çatalhöyük’ten günümüze anadolu motifleri. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
CR  - European Commission. (2022). EU strategy for sustainable and circular textiles (COM/2022/141 final). Erişim tarihi: 24 Aralık 2025, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A52022DC0141
CR  - European Environment Agency. (2025). Textiles and the environment | In-depth topic. Erişim tarihi: 24 Aralık 2025, https://www.eea.europa.eu/en/topics/in-depth/textiles
CR  - Hodder, I. (2006). The leopard’s tale: revealing the mysteries of çatalhöyük. London: Thames & Hudson.
CR  - Jung, C. G. (2020). Dört arketip (Z. A. Yılmazer, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
CR  - Kark, C. (2016, September 29). Archaeologists from stanford find an 8,000-year-old ‘goddess figurine’ in central Turkey. Stanford Report. Erişim tarihi: 24 Aralık 2025, https://news.stanford.edu/stories/2016/09/archaeologists-find-8000-year-old-goddess-figurine-central-turkey
CR  - Kaşmir Halı. (t.y.). Kaşmir halı akrilik playful eli belinde 160x230 cm [Ürün sayfası]. Erişim tarihi: 24 Aralık 2025, https://www.kasmirhali.com.tr/kasmir-hali-akrilik-playful-eli-belinde-160x230-cm
CR  - Marmara Üniversitesi. (t.y.). Geleneksel el sanatları ve tasarım uygulama ve araştırma merkezi (GESTUAM): DOBAG (Doğal Boya Araştırma ve Geliştirme) projesi hakkında. Erişim tarihi: 24 Aralık 2025, https://gestuam.marmara.edu.tr/idari/faaliyet-raporlari
CR  - Mellaart, J. (1967). Catal Huyuk, A Neolithic town in Anatolia. London: Thames and Hudson Ltd.
CR  - Musée du Louvre. (2025). Moitié de kilim au motif dit “elibelinde” (inv. AD 44747 b) [Koleksiyon kaydı]. Louvre Collections. Erişim tarihi: 24 Aralık 2025, https://collections.louvre.fr/ark:/53355/cl010332518
CR  - Nakamura, C., & Meskell, L. (2004). Figurines and miniature clay objects. In I. Hodder (Ed.), çatalhöyük 2004 archive report. çatalhöyük research project. Erişim tarihi: 24 Aralık 2025, https://www.catalhoyuk.com/archive_reports/2004/ar04_25.html
CR  - Oyman, N. R. (2019). Bazı Anadolu kilim motiflerinin sembolik çözümlemesi. Arış, 14, 4–31. https://doi.org/10.34242/akmbaris.2019.119
CR  - Soysaldı, A. (2009). Düz dokuma tekniği. Ankara : Atatürk Kültür Merkezi.
CR  - Tadgu. (t.y.). Eli belinde tişörtü [Ürün sayfası]. Erişim tarihi: 24 Aralık 2025, https://tadgu.com/eli-belinde-tisortu
UR  - https://dergipark.org.tr/en/pub/studiou/article/1999708
L1  - https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/6246779
ER  -