TY  - JOUR
TT  - THERMAL TOURISM POTENTIAL OF CANAKKALE
AU  - Bucak, Turgay
AU  - Özkaya, Esin
PY  - 2013
DA  - July
JF  - Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi
JO  - ASÜ İİBF Dergisi
PB  - Aksaray University
WT  - DergiPark
SN  - 2687-3427
SP  - 7
EP  - 23
VL  - 5
IS  - 2
KW  - Termal Turizm
KW  - Çanakkale
KW  - Potansiyel
KW  - Sağlık Turizmi
N2  - Tourism trends are changing recently. Sea, sand, sun oriented concept of vacations leave their place to alternative forms of tourism. Turkey is a quite rich destination for alternative tourism opportunities. One of the alternative tourism resources need to be developed in our country is thermal tourism. Turkey is one of the countries in the lead when it comes to thermal resources. With their physical and chemical, therapeutic properties, flow and temperature, thermal resources in Turkey have more attractive factors than the ones in European countries. However, these attractive factors aren't utilized properly. Thus, this result in a lower number in visitors compared to the other countries. In the center of istanbul, izmir and Bursa metropolitans triangle, Çanakkale's counties; Lapseki, Ezine, Çan, Bayramiç, Ayvacik and Yenice have thermal resource potential. Without doubt, developing destination marketing strategies in the scope of thermal tourism is going to increase city's thermal tourism potential. The purpose of this study is to explore Çanakkale which has thermal resources in its natural charms and develop strategies to improve Çanakkale's place in Turkey regarding to thermal tourism.
CR  - Bakanlığı (İ)
CR  - Yerel Yönetimler (İ) 2007 6 Yıl Termal tesislerde mimari niteliklerin yükseltilmesi
CR  - özendirilecektir. Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) Yerel Yönetimler (S) 2007 6 Yıl Termal turizmin tanıtımı
CR  - tanıtmak amacıyla broşürler
CR  - hazırlanacak ve uluslararası
CR  - fuarlara katılım sağlanacaktır. Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) TÜROFED (S) TYD (İ), TÜRSAB (İ) Hizmet Birlikleri (İ) Üniversitelerin ilgili Bölümleri (İ),STK’lar(İ) 2007 2 Yıl
CR  - Pilot bölgeler vb.) ve çevre turizmi için
CR  - sağlanan mali yardımlar
CR  - öncelikle pilot bölgelerde
CR  - yoğunlaştırılacaktır. Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı (S) Sağlık Bakanlığı (S) MTA (S)
CR  - Yerel Yönetimler (S) 2007 3 Yıl Turizm teşvikleri
CR  - teşvikleri artırılacak, termal
CR  - turizm öncelikli teşvikler
CR  - içerisinde ele alınacaktır. Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı (İ)
CR  - Kalkınma Bankası (S)
CR  - Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) TÜROFED (S) TYD (İ), TÜRSAB (İ)
CR  - Hizmet Birlikleri (İ)
CR  - Üniversitelerin ilgili
CR  - bölümleri (İ), STKlar(İ) 2007 6 Yıl Ulusal ve uluslararası Tanıtım için seminer, bilgilendirme programı uygulanacaktır. 2007 6 Yıl
CR  - Kaynak:http://www.kultur.gov.tr/TR/belge/1-61449/turizm-stratejisi-2023.html.
CR  - ÇANAKKALE’DE TERMAL TURİZMİN DURUMU
CR  - Çanakkale ili jeotermal enerji bakımından önemli potansiyele sahiptir.
CR  - Ağırlıklı olarak Ayvacık, Ezine, Biga, Çan, Lapseki, Bayramiç ilçelerinde olmak
CR  - üzere çok sayıda sıcak su kaynakları bulunmaktadır. Bunlardan Tuzla jeotermal
CR  - alanında 50, 9-97,2ºC sıcaklık, 7,5 lt/sn debiye sahip kaynakta gerçekleştirilen
CR  - sondajlar sonucunda 145,5-174ºC sıcaklık ve 200 lt/sn debili akışkan görünür
CR  - hale getirilmiş ve ülke ekonomisine 38,5 MWt (moleküler güç) termal güce
CR  - sahip enerji kazandırılmıştır (Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, 2012). Marmara bölgesindeki kaynakların illere göre sayısal dağılımı dikkate
CR  - alındığında Balıkesir’de 46 (%30), Bursa’da 30 (%19), Çanakkale’de 30 (%19),
CR  - Sakarya’da 17 (%11), Yalova’da 15 (%1), Kocaali’de 5, Bilecik’te 4, Tekirdağ
CR  - ve İstanbul’da 2 şer, Kırklareli ve Edirne’de de 1 er olmak üzere 153 termal
CR  - mineralli su kaynağı bulunmaktadır (Barut ve Erdoğan, 2011: 26). Çanakkale’de Bardakçılar, Çan, Hıdırlar, Karaılıca, Kırkgeçit, Kocabaşlar,
CR  - Külcüler, Kestanbolu, Ozancık, Tuzla ve Güre’de geleneksel ve ampirik
CR  - kullanımda olan termal mineralli su kaynakları bulunmaktadır (Akkuş vd. 2005). Kum Ilıcası: Yenice İlçesi Kabalı Köyünün 3 Km Kuzeybatısındadır. 8
CR  - adet kaynak vardır. 2 tanesi kaynak grubu şeklindedir. Kaynakların sıcaklığı 45
CR  - ºC arasında değişmekte olup, toplam debi 2,5 lt/s dir. Kaynakların suları,
CR  - fluorür içeren sodyumlu, sülfatlı sıcak sular sınıfına girer. Uyuz Kaynağı: Yenice Hıdırlar Ilıcasının yaklaşık 800 m kadar batısında
CR  - yer alır. Kaynağın sıcaklığı 46,2ºC, debisi 0,25 lt/s dır. Hıdırlar Kaynağı: Yenice ilçesi Hıdırlar Köyünün batısında yer almaktadır. 7 adet kaynak vardır. Suların sıcaklığı 84ºC debileri yaklaşık 3,2 lt/s dır. MTA tarafından yapılan 1 adet sondaj vardır. Kaynaklar, fluorür içeren mineralce fakir sıcak sular sınıfına girer. Banyo amaçlı kullanılmaktadır.
CR  - Hıdırlar Ilıcasının kuzeydoğusunda yer alan bir başka kaynak grubu vardır.
CR  - Kaynağın sıcaklığı 40ºC, debisi 4 lt/s dır. Kocabaşlar Kaynağı: Lapseki ilçesinin Kocabaşlar köyünün 300m
CR  - güneyindedir. Sıcaklığı 38ºC, debisi 0,35 lt/s dir. Flüorür içeren, mineralce fakir
CR  - sıcak su sınıfına girmektedir. Kaplıca amaçlı olarak kullanılmaktadır. Küçükçetmi Kaynağı: Ayvacık ilçesi Küçükçetmi köyünün 1,5-2 km
CR  - kuzeydoğusunda 2 adet kaynak yer almaktadır. Kaynaklar 40-42ºC sıcaklıkta,
CR  - ,5-4 lt/s debidedir. Flüorür içeren mineralce fakir termal sular sınıfına girer.
CR  - Kaynaklar kaplıcada kullanılmaktadır. Tuzla Jeotermal Alanı: Ayvacık ilçesi Tuzla köyünün hemen doğu
CR  - kesiminde yer almaktadır. 11 adet kaynak saptanmıştır. Köyün kuzeyinde ise
CR  - başka kaynak grubu bulunmaktadır. Doğudaki kaynakların sıcaklıkları 97ºC,
CR  - debileri ise 4,5 lt/s, kuzeydeki kaynakların karışım sıcaklıkları 51ºC, debileri 3
CR  - lt/s olarak ölçülmüştür. Ayrıca bölgede MTA tarafından yapılan 4 adet sondaj
CR  - vardır. Saha, elektrik üretiminin yanı sıra, tarımsal (sera ısıtmacılığı,
CR  - kurutmacılık) ve endüstriyel uygulamalara uygundur. Sular; iyot ve florür içeren
CR  - sodyumlu klorürlü sıcak sular sınıfına girmektedir. Külcüler Kaynağı: Bayramiç ilçesi Külcüler köyünün yaklaşık 3 km
CR  - kadar güney batısında 3 adet kaynak vardır. Kaynaklar 34-35ºC sıcaklığa sahip
CR  - olup toplam debi 1 lt/s dir. Kaynaklar flörür içeren, mineralce fakir sıcak su
CR  - sınıfına girer. Küçük bir motel vardır. Bu otel kaplıca amaçlı kullanılmaktadır. Palamutova Kaynakları: Bayramiç ilçesi Yukarı Palamutlu köyünün 2
CR  - Km batısındaki ılıca derede yer almaktadır. Kaynaklar dere suyuna
CR  - karışmaktadır. 3 adet ana kaynak bulunmakla beraber, çok küçük çıkışları da
CR  - vardır. Kaynakların ortalama sıcaklıkları 35,3ºC, toplam debi 0,3 lt/s kadardır.
CR  - Kaynak suyu sodyumlu, kalsiyumlu, sülfatlı, klorürlü sıcak sular sınıfına girer.
CR  - Eski hamam kalıntıları bulunmaktadır. Kırkgeçit Kaynağı: Biga İlçesine 20 km mesafededir. 5 adet kaynak
CR  - vardır. Kaynakların sıcaklıkları 52-60ºC arasında değişmektedir. Toplam debi 5
CR  - lt/s dir. Florür içeren mineralce fakir sıcak su sınıfına girer. Ilıca, uygun sıcaklık
CR  - ve debisi ile halka hizmet vermektedir. Çan Jeotermal Alanı-Pazarköy Kaynağı: Çan İlçesinin içinde yer
CR  - almaktadır. Sıcak su pompa ile çekilerek kaplıca tesislerine verilmektedir.
CR  - Sıcaklıkları 47ºC, kaplıcadaki debisi ise 0,3 lt/s ‘dir. Etili Kaynakları-Ilıcaalan Kaynakları: Çan İlçesi Etili Beldesinin
CR  - kuzeybatısında yer alır. 3 adet kaynak saptanmıştır. Sıcaklıkları 32ºC debileri
CR  - ,35 lt/s dir. Kara Ilıca Etili Beldesinin güneydoğusunda bulunur. 4 adet kaynak
CR  - tespit edilmiştir. Her iki sıcak suda fluorür içeren, sodyumlu, kalsiyumlu sülfatlı
CR  - sıcak sular sınıfına girer. Burada da ılıca tesisleri bulunmaktadır. Ozancık Kaynağı: Çan ilçesi Bardakçılar köyünün güneybatısında yer
CR  - alır. 7 adet kaynak saptanmıştır. Kaynakların sıcaklıkları 54-60ºC arasındadır.
CR  - Toplam debi 2 lt/s dir. Sular, fluorür içeren, sodyumlu, kalsiyumlu, sülfatlı sıcak
CR  - sular sınıfına girer. Ilıcada bir küçük bir motel halka hizmet vermektedir. Akçakeçili Kaynağı: Ezine ilçesi Akçakeçili köyünün 1 km kadar
CR  - güneybatısındadır. Kaynak dere kenarından çıktığı için dere suyuna
CR  - karışmaktadır. Sıcaklık 40ºC, debi yaklaşık 1lt/s dir. Kaynak sodyumlu, klorürlü
CR  - termal tuzla suyu özelliğindedir. Etrafında tuz çökelimlbgeri vardır fakat tesis yoktur. Kestanbol Kaynağı: Ezine ilçesinin 18 km güney batısındadır 2 adet
CR  - kaynak bulunmaktadır. Kaynakların sıcaklıkları 64 ve 73ºC dir. Toplam debi ise
CR  - lt/s dir. Sular, flourür içeren sodyumlu klorürlü termal tuzla suyu
CR  - özelliğindedir. Etrafında tuz çökelimleri vardır. Kestanbol’da MTA tarafından
CR  - yapılan 1 adet sıcak su sondajı vardır. Termal tesisler bulunmakta olup, halka
CR  - hizmet etmektedir. Ayrıca sıcak su, sera ısıtmacılığında da kullanılmaktadır
CR  - (Kanmaz ve Kınalı, 2008: 241-254).
CR  - Tablo 6: 2013 Yılına Ait Çanakkale’de Bulunan Termal Kaynak Özellikleri ve Termal Tesisler KAPLICANIN ADI YERİ SICAKLIĞI (ºC) (lt/sn) UZAKLIĞI (km) YAPILAŞMA DURUMU Kızılca Tuzla Afrodit Külcüler Kırkgeçit Çan Bardakçılar Karaılıca 87-90 4,5 100 Pansiyon 43 6,5 111 Pansiyon 36-38 1,1 80 Pansiyon Biga Çan Çan Çan 3,25 120
CR  - Pansiyon, Otel 46 1,9 70 Pansiyon 57 0,7 92 Pansiyon Çadır 48 1,5 63 Kestanbol Hıdırlar Yenice 84 4 129 Açık Çamur-Banyo
CR  - Kaynak: Kanmaz ve Kınalı, 2008:258
CR  - Tablo-6’de görüldüğü üzere kaplıcaların şehir merkezine olan uzaklıkları
CR  - ile 129 km arasında değişmektedir. Ayrıca kaplıcaların sayısının fazla
CR  - olmasına rağmen bu bölgelerde büyük termal turizm işletmeleri yalnızca Ezine
CR  - Kaynağı, Tuzla Jeotermal Alanı, Küçükçetmi Kaynağı, Külcüler Kaynağı,
CR  - Palamutova Kaynakları, Kırkgeçit Kaynağı, Çan Jeotermal Alanı-Pazarköy
CR  - Kaynağı, Etili-Ilıcaalan Kaynakları, Ozancık Kaynağı, Akçakeçili Kaynağı ve
CR  - Kestanbol Kaynağıdır. Çanakkale’de bu kadar çok kaynak bulunmasına karşılık, bu kaynakların
CR  - büyük bir bölümünde, hizmet veren tesis bulunmamaktadır. Çanakkale’de
CR  - faaliyet gösteren termal tesisler ise; Kızılca Tuzla, Afrodit, Külcüler, Kırkgeçit,
CR  - Etili, Bardakçılar, Karaılıca, Kestanbol ve Hıdırlar termal tesisleridir. Çanakkale mevcut termal kaynaklarını faaliyete geçirerek bu bağlamda
CR  - önemli bir termal turizm destinasyonu olabilir. Bununla ilgili ulusal ve yerel
CR  - yönetimlere büyük görevler düşmektedir. Bu bağlamda, Kültür ve Turizm
CR  - Bakanlığı Çanakkale’yi, termal turizm master plan bölgeleri içerisine dahil
CR  - ederek önemli bir adım atmıştır. Yerel yönetimlerin ve özel sektörün de vereceği
CR  - desteklerle Çanakkale termal turizm konusunda hızlı bir ivme kazanabilir. Çanakkale’deki mevcut termal kaynakların turizme kazandırılmasıyla, ilin
CR  - turizm potansiyeli 12 aya yayılmış olacaktır. Böylelikle gelen turist sayısı,
CR  - turizm geliri, turizmdeki istihdam rakamları başta olmak üzere birçok konuda
CR  - olumlu sonuçlar elde edilecektir. Yapılan kaynak araştırmasında bu konuda ülkemizde ve Çanakkale ilinde
CR  - yapılmış yeterli sayıda çalışma bulunmamaktadır. Bu durum çalışmanın
CR  - hazırlanmasında birtakım zorluklar yaşanmasına neden olmuştur. Diğer taraftan
CR  - bu çalışmanın, benzer içerikli çalışmalara da ışık tutacağı düşünülmektedir. 7. KAYNAKLAR
CR  - AKBULUT G.( 2010). “The Thermal Spring Tourism in Turkey and Problems”, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1). (s:35-54).
CR  - AKKUŞ, İ. AKILLI, H., CEYHAN, S., DİLEMRE, A., TEKİN, Z.,(2005). Jeotermal Kaynaklar Envanteri, MTA Genel Müdürlüğü, Envanter Serisi-201, Ankara, (s:849).
CR  - An-Deva Sağlık Grubu (2004). II. Antalya Sağlık Zirvesi Sonuç Bildirgesi, Antalya.
CR  - ASLAN, Z., (1996). “İşletmeler Açısından Termal Turizminin Durumu”, Türsab Dergisi, 153(48).
CR  - AVCIKURT, C. ve ÇEKEN, H. (1999). “Dünya’da ve Türkiye’de Sağlık Turizmi ve Geliştirilmesi”, Standart Dergisi, 451(38), Ankara
CR  - AVCIKURT, C. ve KÖROĞLU, Ö., (2006). “Termal Otel İşletmelerinde Müşteri Sadakatini Artıran Nitelikleri Belirlemeye Yönelik Bir Alan Araştırması” , Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 3 (1). (s:5 – 15).
CR  - BARUT, İ. ve ERDOĞAN, N., (2011). “Marmara Bölgesi Termal Mineralli Kaynak Suları: Hidrokimyasal Özellikleri Ve Zamana Bağlı Değişimi”, İstanbul Yerbilimleri Dergisi, C.24, S.1, (s:19-64).
CR  - ÇONTU, M., (2006). “Alternatif Turizm Çeşitleri ve Kızılcahamam Termal Turizm Örneği”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
CR  - Çubuk Kaymakamlığı, “Alternatif Turizm Girişimi: Termal Tesis Yatırım Analizi ve Fizibilite Raporu Projesi Sonuç Raporu”, T.C. Ankara Kalkınma Ajansı 2012 Yılı Doğrudan Faaliyet Destek Programı, Referans No: TR51/12/DFD.
CR  - GLAUS, O. (1957). “Plannen und Baven Moderner Heilbader”, Zürich. Verland Kramer Und. Co. Almanya, s.7’den aktaran; Çekirge, N. (1982) “Kaplıcalarda Kür Ve Rekreasyon Birimlerinin Planlanması Ve Tasarımı”, İstanbul,
CR  - KAHRAMAN, N. (1987). “Türkiye’de Sağlık Turizmi” T.C. Turizm Bankası A.Ş. Proje Değerlendirme Gurup Başkanlığı, Ankara.
CR  - KANMAZ K., KANMAZ E. ve KARALI M., (2008). “Çan Yöresindeki Jeotermal Potansiyelin Kullanılabilirliğinin İncelenmesi”, Çan Değerleri Sempozyumu, ÇOMÜ yayınları, (s:241-260).
CR  - KARAGIORGAS M., T., Tsoutsos, V., Drosou, S., Pouffary, T., Pagano, G., Lopez, L. and Mendes J.,M.,M., (2006). “HOTRES: Renewable Energies in the Hotels: An Extensive Technical Tool for the Hotel Industry”, Renewable and Sustainable Energy Reviews, 10(3). (s:198-224).
CR  - KARAGÜLLE, Z. (2002). “Kaplıca Tedavisi, Balneoterapi ve Klimaterapi”, Kaplıca Tıbbı ve Türkiye Kaplıca Rehberi, (Ed. Z. Karagülle ve M.B. Doğan), Nobel Tıp Kitapevi.
CR  - KISS K., (2012). “Applied Studies in Agribusiness and Commerce”, Agroinform Publishing House, Budapest, (s:57-62).
CR  - KOZAK N., (2001). Genel Turizm, Detay Yayıncılık, Ankara.
CR  - MUELLER, H ve KAUFMANN E. (2000). “Wellness Tourism: Market Analysis of a Special Health Tourism Segment and Implications for the Hotel Industry”, Journal of Vacation Marketing, 7(1). (s:5-17).
CR  - ÖZBEK, D. ve ÖZBEK, T. (2008). “Sağlık ve Termal Turizm”, Haber Bülteni (TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yayını), 2/3: 99-113.
CR  - PIRNAR, İ., (2007). “Sağlık Turizmi, Özellikleri ve İzmir İçin Potansiyeli”, V. Turizm Sempozyumu: Sağlık Turizmi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
CR  - ŞAHSUVAROĞLU, N., B., (1957). ”Anatolion Thermal Baths and Seljucks Türks” İstanbul.
CR  - SEBASTIAN, I. (2002). “Health & Spa Tourism”, Spa Australasia, 13. (s:36- 43).
CR  - SELVİ, M.,S., (2008). Sağlık Turizmi, Turistik ürün Çeşitlendirmesi, (Ed. Necdet Hacıoğlu – Cevdet Avcıkurt), Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.
CR  - TÜRKSOY, A., TÜRKSOY S.,S., (2010). “Termal Turizmin Geliştirilmesi Kapsamında Çeşme İlçesi Termal Kaynaklarının Değerlendirilmesi” Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 10 (1), (s:699-725).
CR  - USTA, Ö. (2002). Genel Turizm, Anadolu Matbaacılık, İzmir.
CR  - ÜLKER, İ., (1988). Türkiye’de Sağlık Turizmi ve Kaplıca Planlaması, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara, 129.
CR  - MTAGenelMüdürlüğü,(2012),[URL:www.mta.gov.tr/v2.0/turkiye_maden/Cana kkale_Madenler.pdf).
CR  - Aksu, C., ve Aktuğ E., ( 2011), Güney Ege Kalkınma Ajansı, [URL: http://www.geka.org.tr/yukleme/planlama/Sekt%C3%B6rel%20Ara%C5 %9Ft%C4%B1rmalar/Guney_Ege_Bolgesinde_Termal_Turizm.pdf).
CR  - http://www.ktbyatirimisletmeler.gov.tr/ana-sayfa/1-35579/20110701.html.
CR  - http://www.ktbyatirimisletmeler.gov.tr
CR  - www.mta.gov.tr/v1.0/dairebaskanliklari/enerji/index.php?id=haritalar
CR  - http://www.kultur.gov.tr/TR/belge/1-61449/turizm-stratejisi-2023.html
CR  - http://www.ktbyatirimisletmeler.gov.tr.
CR  - Kültür ve Turizm Bakanlığı “Türkiye Turizm Stratejisi (2023), Eylem Planı (2007-2013) Ankara (http://www.kultur.gov.tr/TR/belge/1-61449/turizm- stratejisi-2023.html)
UR  - https://dergipark.org.tr/en/pub/aksarayiibd/article/240982
L1  - https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/209413
ER  -