TY - JOUR T1 - Başkurt Destanlarında Kahramanların Olağanüstü Doğumu TT - The Extraordinary Birth of the Heroes in the Baskurt Epics AU - Bars, Mehmet Emin PY - 2018 DA - August Y2 - 2018 DO - 10.18506/anemon.334574 JF - Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi PB - Mus Alparslan University WT - DergiPark SN - 2149-4622 SP - 495 EP - 501 VL - 6 IS - 4 LA - tr AB - Kabilehayatının egemen olduğu eski dönemlerde çocuk sahibi olmak, düşmana karşı çokve güçlü olmak anlamına gelmekteydi. Sürekli savaşların olduğu, yaşamın büyükbölümünün akınlarda geçtiği toplumlarda, çocuk toplumsal bir beklentihalindedir. Türk destan geleneğinde kahramanların olağanüstü doğumları sabitbir kural olarak görülmektedir. Çalışmamızda Başkurt destanlarından mitolojik,sosyal hayat, han ve beylerin zamanı ile tarihî-kahramanlık konularını içerendestanlarda anlatıya ismini veren kahramanların doğumu incelenmiştir. Başkurtdestan kahramanlarının bir kısmı ışıktan doğma, iyeler tarafından müjdelenme,ağaçtan doğma, ölen anneden doğma gibi olağanüstü biçimde dünyaya gelmektedir.Kahramanların olağan dışı doğumları onların gelecekte göstereceği başarılarında habercisidir. Kahramanlar, Tanrı’dan kut alarak Türk milletini yüceltmekiçin yeryüzüne gönderilmiştir. Başkurt destanlarındaki kahraman tipi birçokyönden Türk destanlarında yer alan kahraman modeli ile uyum göstermektedir. KW - Başkurt KW - Destan KW - Kahraman KW - Doğum N2 - Inancient times when the tribal life was dominant, the child meant to be strongagainst the enemy. In a society where there are constant wars, and a large partof life is in flocks, the child is in a social expectation. In the Turkish epictradition, extraordinary births of heroes are seen as a fixed rule. In ourstudy, the birth of the hero, who gave the title to the narrative in the epicsthat include mythological, social life, khan's time and historical-heroicissues from the Baskurt epics, was examined. Some of the Baskurt epic heroescome to the world in extraordinary ways, such as being born of light, good newsby spirits, born of trees, born of a dead mother. The unusual births of heroesare also indicative of their future success. The heroes were sent to the earthto glorify the Turkish nation by receiving sacrifice from God. The heroic typein Baskurt epics is consistent with the heroic model in Turkish epics from manydirections. CR - AÇA, M. (2002). Türk Destancılık Geleneğine Bütüncül Yaklaşabilme ve Alp Kavramı Üzerine Bazı Yeni Yaklaşım Denemeleri. İslamiyet Öncesi Türk Destanları (ed. Saim Sakaoğlu, Ali Duymaz). İstanbul: Ötüken Neşriyat. 150-164. CR - ADIGÜZEL, S. (1997). Akbuzat, Zayatülek ile Hıvhılıv ve Ahkak Kola Destanları Üzerine Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. CR - ATNUR, G. (1996). Ural Batır Destanı Üzerine Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. CR - BARS, M. E. (2014). Alp Tipi Kavramı Çerçevesinde Manas. Tarih Okulu Dergisi, XVII, 345-357. CR - BAYAT, F. (2006). Oğuz Destan Dünyası Oğuznamelerin Tarihî, Mitolojik Kökenleri ve Teşekkülü. İstanbul: Ötüken Neşriyat. CR - BEKKİ, S. (2011). Bazı Halk Anlatıları ve Dinî Metinlere Göre Kahramanın Mucizevi (Babasız) Doğumu. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 58, 111-130. CR - ÇOBANOĞLU, Ö. (2007). Türk Dünyası Epik Destan Geleneği. Ankara: Akçağ Yayınları. CR - ERGİN, M. (1997). Dede Korkut Kitabı I-II. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. CR - KALAFAT, Y. (2003). Edige Destanında Olağanüstü Tipler. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 13, 345-352. CR - KALKAN, A. (2016). Türk Destanlarında Kahramanın Olağanüstü Doğumu. Türk Dünyası, 42, 27-47. CR - KARA DÜZGÜN, Ü. (2007). Başkurt Destanlarının Tipolojisi. Doktora Tezi. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. CR - KARATAY, O.; E. Aygün. (2012). Alplar ve Elfler: Türk ve İskandinav Dünyalarında Kahramanlık Olgusu. Karadeniz Araştırmaları, 33, 1‐12. CR - KAYABAŞI, R. G. (2016). Anadolu Sahası Masallarında Kahramanın Doğumu ve Kahraman Olma Süreci. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 79, 129-142. CR - KUR’AN-I KERİM MEALİ (hzl. Halil ALTUNTAŞ-Muzaffer ŞAHİN). (2011). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı. CR - OH, E.. (2011). Cumong (Kore) ve Alpamış (Özbek) Destanlarında Kahramanın Doğuşu Hakkında Psikoanalitik Bir Değerlendirme. Folklor/Edebiyat, 67, 157-164. CR - ÖGEL, B. (1998). Türk Mitolojisi I (Kaynakları ve Açıklamaları ile Destanlar). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları. CR - ÖGEL, B. (2006). Türk Mitolojisi II (Kaynakları ve Açıklamaları ile Destanlar). Ankara, Türk Tarih Kurumu Yayınları. CR - ÖZTÜRK, G. (2001). Edige Batır Destanı’nın Başkurt Versiyonu (İnceleme-Metin-Transkripsiyonlu Metin-Çeviri-Dizin). Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. CR - RAGLAN, L. (1998). Geleneksel Kahraman (çev. Metin Ekici). Millî Folklor, 37: 126-138. CR - SEVER, M. (2011). Köroğlu Destanı’nda (Azerbaycan Kolu) Kahraman ve Karşı Kahraman Tipleri. Gazi Akademik Bakış, 8, 195-202. CR - SULEYMANOV, A. vd. (hzl.). (2014a). Başkurt Destanları I Mitolojik Destanlar. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. CR - SULEYMANOV, A. vd. (hzl.). (2014b). Başkurt Destanları II Sosyal Hayatı Anlatan Destanlar. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. CR - SULEYMANOV, A. vd. (hzl.). (2014c). Başkurt Destanları III Beyler Hanlar Zamanını Anlatan Destanlar. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. CR - SULEYMANOV, A. vd. (hzl.). (2014d). Başkurt Destanları IV Tarihî Destanlar Kahramanlar Hakkında Destanlar Ozanlar. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. CR - YILDIRIM, D. (1998). Türk Bitiği. Ankara: Akçağ Yayınları. CR - YILDIZ, N. (2009). Türk Destanlarında “Çocuksuzluk”. Millî Folklor, 82, 76-88. UR - https://doi.org/10.18506/anemon.334574 L1 - https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/457065 ER -