TY - JOUR TT - Türkiye’de 1984-2012 Yılları Arasında Vergi Kapasitesi ve Vergi Gayretinin Belirleyici Etkenleri AU - Atsan, Emre PY - 2017 DA - October Y2 - 2017 DO - 10.25287/ohuiibf.339753 JF - Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi JO - ÖHÜİİBFD PB - Nigde Omer Halisdemir University WT - DergiPark SN - 2564-6931 SP - 214 EP - 234 VL - 10 IS - 4 KW - Tax Capacity KW - Tax Effort KW - Public Expenses KW - Tax N2 - Bir ülkenin kamu gelirleri içerisinde en büyük kalemi oluşturan vergigelirlerinin sınırsız bir şekilde toplanacağını düşünemeyiz. Nitekimsınırsızmış gibi toplanmaya çalışılmasının tarihte ne tür toplumsalhuzursuzluklara, krizlere yol açtığı malumdur. Bir ülkenin gelir düzeyininvergilendirilir düzeyini belirlemek amacıyla kullanılan oranlardan bir tanesiolan vergi kapasitesi günümüzde genel kabul gören oranlardan bir tanesidir. Busınır ülkelere, zamana göre değişiklik gösterebilmektedir. Çalışmamızda vergikapasitesinin hesaplanmasında kullanılan yöntemler literatür taraması ilebelirlenerek, 1984-2012 yılları arasında Türkiye’nin vergi kapasitesi düzeyiile gerçekleşen vergi yükü hesaplanmaya çalışılmıştır. Araştırmamızda vergikapasitesinin ve vergi gayretinin hesaplanmasında bağımlı değişken olarak VergiGelirleri/GSYH, bağımsız değişken olarak Tarımın Katma Değeri (GSYH’nin %’si),Kişi Başına Gelir, Nüfus Artış Oranı, Dış Ticaret Yüzdesi, Yıllık GDP BüyümeOranı (%) verileri, Yolsuzluk Endeksi ve Bürokrasinin Etkinliği kullanılmış,sonuç olarak vergi kapasitesini dış ticaretin olumlu yönde etkilediği ancaktarımın katma değeri değişkeninin ise olumsuz yönde etkilediği tespitedilmiştir. Çalışmamızda 1984 yılından 2012 yılına kadar fiili vergi yükü ile vergikapasitesi arasında genelde dengeli bir seyir göze çarpmakta olsa da genelitibariyle vergi kapasitesinin altında vergi tahsil edildiği görülmektedir. CR - AKDOĞAN, A. (2002). Kamu Maliyesi, Ankara: Gazi Kitabevi, 8. CR - AIZENMAN, JOSHUA & YOTHIN JINJARAK (2009) “Globalisation and Developing Countries – A Shrinking Tax Base?” Journal of Development Studies, Vol. 45 No. 5 pp. 653-671 (Mayıs). CR - ALM, J., & MARTINEZ-VAZQUEZ, J. FRIEDRICH SCHNEIDER (2004),‘Sizing the problem of the hard-to-tax’. Working Paper, Georgia State University: USA. CR - AY, Hakkı, M. ve TALAŞLI, E., (2008) Ülkelerin Ekonomik Gelişmişlik Seviyeleri ve Vergi Yapıları Arasındaki İlişki. Maliye Dergisi, Sayı 154, Ocak-Haziran 2008. CR - BAHL, R. W. (1971). A Regression Approach to Tax Effort and Tax Ratio Analysis (Analyse de l'effort et de la pression fiscale par la méthode de régression)(Un estudio del esfuerzo tributario y de la presión fiscal mediante el análisis de regresión). Staff Papers-International Monetary Fund, 570-612. CR - BAHL, R. W. (2003). Reaching the Hardest to Tax: Consequences and Possibilities, paper presented at the “Hard to Tax: An International Perspective” conference, Andrew Young School of Policy Studies, Georgia State University, Mayıs 15-16. CR - BIRD, R. M., MARTİNEZ-VAZQUEZ, J., & TORGLER, B. (2004). Societal institutions and tax effort in developing countries. Toronto: University of Toronto, International Tax Program Paper, 4011. CR - BÜYÜKÖZTÜRK, Ş. (2007), Sosyal Bilimler için Veri Analizi El Kitabı, Ankara: Pegem A Yayıncılık. CR - CHELLIAH, R. J. (1971). Trends in Taxation in Developing Countries, International Monetary Fund Staff Papers. 18: 254-331. CR - CHELLIAH, R. J., BAAS, H. J., & KELLY, M. R. (1975). Tax Ratios and Tax Effort in Developing Countries, 1969-71 (Pression fiscale et effort fiscal dans les pays en développement, 1969-71)(Coeficientes y esfuerzo tributarios en los países en desarrollo, 1969-71). Staff Papers-International Monetary Fund, 187-205. CR - DURSUN, G. D. (2008). 1990-2006 Yılları Arası Türkiye’nin Vergi Kapasitesinin Hesaplanmasına Ait Bir Araştırma. Maliye Finans Yazıları Dergisi, 79, 45-60. CR - HAKKI, M., & TALAŞLI, E. (2008). Ülkelerin Ekonomik Gelişmişlik Seviyeleri ve Vergi Yapıları Arasındaki İlişki (II). Maliye Dergisi, 154, 135-155. CR - KALAYCI, Ş. (2006). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (Vol. 2). Asil Yayın Dağıtım. CR - KARGI, V., & ÖZUĞURLU, H. Y. (2007). Türkiye’de Küreselleşmenin Vergi Politikaları Üzerine Etkileri: 1980-2005 Dönemi. Yönetim ve Ekonomi, 14(1), 275-289. LE, T. M., MORENO-DODSON, B., & BAYRAKTAR, N. (2012). Tax capacity and tax effort: extended cross-country analysis from 1994 to 2009. World Bank Policy Research Working Paper, (6252). LE, TUAN MINH, BLANCA MORENO-DODSON & JEEP ROJCHAICHANINTHORN (2008) “Expanding Taxable Capacity and Reaching Revenue Potential: Cross-Country Analysis,” World Bank Policy Research Working Paper. No: 4559 (March 2008). CR - LEUTHOLD, J. H. (1991). Tax shares in developing economies A panel study. Journal of development Economics, 35(1), 173-185. CR - LOTZ, J. R., & MORSS, E. R. (1967). Measuring “tax effort” in developing countries. IMF Staff Papers, 14(3), 478-499. CR - NORREGAARD, JOHN & TEHMINA S. KHAN (2007) “Tax Policy: recent Trends and coming Challenges,” IMF Working Paper, No: WP/07/274 (December 2007). ÖNCEL, T. (2012). Vergilendirme Sınırının Makro Ekonomik Değişkenleri. Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, (39). CR - ÖZYÜREK, M. (2000). Türkiye’de Vergi Yükü Ağır Mı?. Milliyet Gazetesi. 17.11.2000. CR - DPT İstatistikleri http://www.dpt.gov.tr Date of Access: 20.10.2013. CR - GİB İstatistikleri http://www.gib.gov.tr/ Date of Access: 20.10.2013. CR - PİANCASTELLI, M. (2001). Measuring the Tax Effort of Developed and Developing Countries: Cross Country Panel Data Analysis, 1985/95. CR - RODRIK, DANI (1998) "Why Do More Open Economies Have Bigger Governments?" Journal of Political Economy, 106:5, pp. 997-1032. CR - STOTSKY, J. G., & WOLDEMARİAM, A. (1997). Tax effort in sub-Saharan Africa. International Monetary Fund. CR - SHIN, K. (1969). International difference in tax ratio. The Review of Economics and Statistics, 51(2), 213-220. CR - TAIT, ALAN A., WILDFRID GRATZ & BARRY J. EICHENGREEN (1979) "International Comparisons of Taxation for Selected Developing Countries." IMF Staff Papers, 26:1. CR - TANZI, V. (1992). 12 Structural factors and tax revenue in developing countries: a decade of evidence. Open Economies: Structural Adjustment and Agriculture, 267. CR - TANZI, V. & DAVOODI H., (1997)," Corruption, Public Investment, and Growth. IMF Working Paper, WP97/139. CR - TEERA, J. M., & HUDSON, J. (2004). Tax performance: a comparative study. Journal of International Development, 16(6), 785-802. CR - World Bank http://data.worldbank.org/ Date of Access: 20.10.2013. CR - YERELİ, A. B. (2003). Ekonomik Özgürlükler ve Türkiye’de Devlet-Birey İlişkisi. Ankara: Gazi Kitabevi. UR - https://doi.org/10.25287/ohuiibf.339753 L1 - https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/345712 ER -