TY  - JOUR
T1  - Batman Kentinde Mekânsal Büyümenin Arazi Kullanımına Etkisi
TT  - Impact of Spatial Growth on Land Use in Batman City
AU  - Alkan, Adnan
PY  - 2018
DA  - October
DO  - 10.19159/tutad.446247
JF  - Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi
JO  - TÜTAD
PB  - Siirt University
WT  - DergiPark
SN  - 2148-2306
SP  - 260
EP  - 273
VL  - 5
IS  - 3
LA  - tr
AB  - Kentsel alanların mekânsal büyümesi ve gelişmesiyle birlikte, kentselarazi kullanım içerisinde köklü değişiklikler meydana gelmektedir. Kentselbüyüme planlı ve kontrollü bir şekilde gerçekleşmediği takdirde çevre kirliliğibaşta olmak üzere, çarpık ve düzensiz yapılaşmaya, tarım arazilerinin şehiriçerisinde kalmasına ve vasıflarını yitirmesi vb. çeşitli olumsuzluklara yolaçmaktadır. Türkiye’de özellikle 1980’li yıllar ve sonrasında yaşanan kentselbüyüme ülke geneline hızlı bir şekilde yayılmıştır. Bu bağlamda Türkiye’dehızlı kentleşme ve sanayileşme yaşayan kentlerden biri olan Batman araştırmakonusunu oluşturmaktadır. Bu çalışmada hızlı şehirleşme süreci yaşayan Batmankentinin 1985 ve 2016 yıllarına ait uydu görüntüleri kullanılarak kent veçevresinde arazi kullanımı nasıl bir gelişme gösterdiği belirlenmiştir. Buna ekolarak 1985-2016 yılları arasındaki süreçte şehirsel gelişim alanı içerisindearazi kullanım sınıflamasına göre şehrin hangi alanlar üzerinde ne kadargenişlediği belirlenmiştir. Batman kentinin kentsel gelişimini ve kentin arazikullanım sınıflamasını belirlemek için 1985 ve 2016 yıllarına ait Landsat TM veOLI uydu görüntüleri kullanılmıştır. 1985 ve 2016 yıllarına ait kentsel alanadönüşen arazi sınıfları değişimleri analiz edilerek saptanmıştır. Çalışmanınsonucunda elde edilen tüm arazi sınıflarından yerleşime doğru bir dönüşümünolduğu belirlenmiştir. Nitekim 1985 ve 2016 yıllarına ait uydu görüntüleritemel alınarak yapılan analizler neticesinde Batman kentinin 30 yıllık süreçte1730 hektar büyüyerek, yaklaşık % 167 oranında mekânsal genişleme sağladığıanlaşılmaktadır. Buna karşın kuru tarım arazileri ise 30 yıllık süreçteyaklaşık 2400 hektar azalmış ve % 20’ye yakın bir kayıp yaşamıştır.
KW  - Batman
KW  - arazi kullanımı
KW  - mekânsal büyüme
KW  - coğrafi bilgi sistemleri
N2  - Along with the spatial growth and development ofurban areas, fundamental changes in urban land use have been taken place. Ifurban growth does not take place in a planned and controlled manner, there arevarious problems such as environmental pollution, crooked and irregularbuild-up, agricultural land stays in the city and the loss of qualifications.The urban growth observed in Turkey especially in the 1980s and afterwardsspread rapidly throughout the country. In this context, in this study, Batmancity which is one of the cities where rapid urbanization and industrializationseen in Turkey is being investigated. In this study, it was determined howBatman City, which is experiencing rapid urbanization process, has improved itsuse of the land in and around the city by using satellite images of 1985 and2016 years. In addition, in the period between 1985 and 2016, it was determinedhow much the city expands according to the land use classification within theurban development area. Landsat TM and OLI satellite images of 1985 and 2016were used to determine urban development of Batman City and urban land use classification.It has been determined that there is a conversion to settlement from allterrain classes obtained as a result of the work. As a result of the analysesmade on the basis of the satellite images of the years 1985 and 2016, Batmanhas grown by 1730 hectares over a 30-year period and achieved a spatialexpansion of about 167%. On the other hand, in the 30-year period, thedry agricultural lands decreased by approximately 2400 hectares and experienceda loss of close to 20%.
CR  - Adhikari, A., Hansen, J.A., 2018. Land use change and habitat fragmentation of wildland ecosystems of the North Central United States. Landscape and Urban Planning, 177: 196-216.
CR  - Akın, O., 2012. İstanbul kentinin değişim öyküsü. Mimarist, 12(45): 46-59.
CR  - Alaeddinoğlu, F., 2010. Batman şehri, fonksiyonel özellikleri ve başlıca sorunları. Doğu Coğrafya Dergisi, 24: 19‐42.
CR  - Aliağaoğlu, A., Uğur, A., 2016. Şehir Coğrafyası. Nobel Yayınevi, İstanbul.
CR  - Alkan, A., Adıgüzel, F., Kaya, E., 2017. Batman kentinde kentsel ısınmanın azaltılmasında yeşil alanların önemi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Dergisi, 34: 64-76.
CR  - Anonim, 2018. Batman Kenti Nüfus İstatistikleri. (https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale= tr,https://biruni.tuik.gov.tr/nufusmenuapp/menu.zul), (Erişim tarihi: 11.04.2018).
CR  - Anonymous, 2018. Global Visualization Viewer, (https://glovis.usgs.gov/app?fullscreen=0), (Erişim tarihi: 26.06.2017).
CR  - Aydın, O., 2015. Karmaşık kent sistemi, kentsel büyüme kavramlarının anlaşılması ve kent modelleme teknikleri. Türk Coğrafya Dergisi, 64: 51-60.
CR  - Bayar, R., Karabacak, K., 2017. Ankara ili arazi örtü değişimi (200-2012). Coğrafi Bilimler Dergisi, 15(1): 59-76.
CR  - Benek, S., Şahap, A., 2016. Uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri kullanarak şehirsel gelişimin arazi kullanımına etkisinin incelenmesi: Şanlıurfa şehri örneği. Turkısh Studıes International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 11: 79-102.
CR  - Çavuş, C.Z., 2007. Çanakkale’de kentsel gelişimin uzaktan algılama ve gps ölçümleri ile izlenmesi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Coğrafya Dergisi, 15: 44-58.
CR  - Dengiz, O., Demirağ Turan, İ., 2014. Uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistem teknikleri kullanılarak arazi örtüsü / arazi kullanımı zamansal değişimin belirlenmesi: Samsun Merkez ilçesi örneği (1984-2011). Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 1(1): 78-90.
CR  - Gürün, D., Doygun, H., 2006. Kahramanmaraş kentsel gelişiminin tarımsal alan kullanımı üzerine etkileri. 4. Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilişim Günleri, Bildiriler Kitabı, 13-16 Eylül, İstanbul, s. 57-65.
CR  - Inouye, C.E.N., Sousa, W.C., Freitas, D.M., 2015.  Modelling the spatial dynamics of urban growth and land use changes in the North Coast of Sao Paulo, Brazil. Ocean & Coastal Management, 108: 147-157.
CR  - Kara, F., Karatepe, A., 2012. Uzaktan algılama teknolojileri ile Beykoz ilçesi (1986-2011) arazi kullanımı değişim analizi. Marmara Coğrafya Dergisi, 25: 378-389.
CR  - Karakuyu, M., Karaburun, A., Kara, F., 2012. Kentleşmenin Büyükçekmece Gölü havzasındaki arazi kullanım değişimleri üzerindeki etkisinin zamansal analizi. Marmara Coğrafya Dergisi, 26: 42-54.
CR  - Kaya, Ö., Toroğlu, E., 2015. Kayseri’nin şehirsel gelişiminin izlenmesi ve değişim analizi. Türk Coğrafya Dergisi, 65: 87-96.
CR  - Keleş, R., 1961. Şehir ve Bölge Planlaması Bakımından Şehirleşme Hareketleri. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayını, Ankara.
CR  - Keleş, R., 2013. Kentleşme Politikası. İmge Kitapevi, Ankara.
CR  - Kızılelma, Y., Karabulut, M., Gürbüz, M., Topuz, M., Ceylan, E., 2013. Niğde şehri ve yakın çevresinin zamansal değişiminin uzaktan algılama ve CBS kullanılarak incelenmesi. Journal of World of Turks, 5(3): 21-34.
CR  - Özcanlı, M., Özçağlar, A., Özgen, N., Benek, S., 2018. Diyarbakır şehrinin alansal gelişimi ve tarım arazileri üzerindeki etkileri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 64: 34-42.
CR  - Öztürk, D., Şişman, A., Maraş, E.E., Şişman, Y., 2010. Samsun-Atakum’da arazi kullanımı/arazi örtüsündeki değişimlerin uzaktan algılama ve CBS ile belirlenmesi. VI. Ulusal Coğrafya Sempozyumu, Cilt 1, 3-5 Kasım, Ankara, s. 21-29.
CR  - Özügül, D.M., 2010. Türkiye’de tarım alanı tahribatı ve çevresel etki değerlendirilmesini yeniden düşünmek. MEGARON Dergisi, 5(2): 91-101.
CR  - Seydanlıoğlu, A., Turgut, S., 2017. Türkiye kentleri için kentsel büyüme yönetimi sistemi ve İstanbul örneği. MEGARON Dergisi, 12(3): 429-442.
CR  - Sönmez, M.E., 2012. Adana şehrinin alansal gelişimi ve yakın  çevresinin  arazi  kullanımında meydana  gelen değişimler. Türk Coğrafya Dergisi, 57: 55-69.
CR  - Sunkar, M., Tonbul, S., 2010. Batman şehrinin kuruluşu ve gelişmesi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Coğrafya Dergisi, 21: 18-38.
CR  - Sütgibi, S., 2008. Türkiye’de yerleşim ekolojisi üzerine bazı değerlendirmeler. Ege Coğrafya Dergisi, 17: 61-71.
CR  - Tonbul, S., Sunkar, M., 2008. Batman şehrinde yer seçiminin jeomorfolojik özellikler ve doğal risk açısından değerlendirilmesi. Ulusal Jeomorfoloji Sempozyumu, Bildiriler Kitabı, 20-23 Ekim, Çanakkale, s. 103-114.
CR  - Tümertekin, E., 1973. Türkiye’de Şehirleşme ve Şehirsel Fonksiyonlar. İstanbul Üniversitesi Yayını No: 1840, İstanbul.
CR  - Uzun, A., Demir, Y., 2016. Kentsel saçaklanmanın tarım alanlarına yayılımının uydu görüntüleri yardımıyla belirlenmesi: Samsun örneği, Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 31: 408-416.
UR  - https://doi.org/10.19159/tutad.446247
L1  - https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/556266
ER  -