TY  - JOUR
T1  - Mikoriza ve Oksin Uygulamalarının Kuşburnu (Rosa canina L.) Çeliklerinin Çoğaltılması Üzerine Etkisi
TT  - Cutting Propagation of Rosa canina by Mycorrhiza and Auxin
AU  - Çelikel, Fisun Gürsel
AU  - Durmuş Kınık, Elif
PY  - 2020
DA  - April
Y2  - 2020
DO  - 10.24180/ijaws.623490
JF  - Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi
PB  - Bolu Abant Izzet Baysal University
WT  - DergiPark
SN  - 2149-8245
SP  - 1
EP  - 7
VL  - 6
IS  - 1
LA  - tr
AB  - Rosa canina L. çelikleri sonbahar mevsiminde OMÜ Kurupelit Kampüsü’nden teminedilmiştir. Bitkilerde aynı yılınsürgünlerinden alınan yarı odun çelikler 10-15 cm uzunluğunda hazırlanmıştır.Çeliklere mikoriza ve 1000 mg L-1 oksin (IBA) ayrı ayrı ve her ikiuygulama birlikte yapılmıştır. Mikoriza uygulaması için hazırlanan çözeltideçelikler 2 dakika bekletildikten sonra köklendirme ortamına dikilmiştir.Mikoriza + IBA uygulamasında ise çelikler önce 10 saniye IBA çözeltisindebekletildikten sonra mikoriza uygulanmıştır. Sisleme ve alttan ısıtma sistemiolan köklendirme masasında 1:1 oranında torf ve perlit karışımı kullanılmıştır.Çeliklerde köklenme oranı ve köklenme derecesi (kök yumağının eni ve boyu ilekök sayısı) saptanmıştır. Köklenen çelikler bir litrelik plastik saksılardaaynı karışıma dikildikten sonra saksıların yarısına 125 ml mikoriza çözeltisisulamadan sonra verilmiştir. Çalışma sonucunda; çeliklerde en yüksek köklenmeoranı (%60) Mikoriza+IBA uygulamasından elde edilmiştir. Kontrolde %10 olanköklenme oranı mikoriza ile %40’a çıkmıştır. Genel olarak, mikoriza uygulamasıköklenme kalitesini (kök yumağı eni, kök boyu ve kök sayısı) önemli derecedeyükseltmiştir. Uygulamalar kök sayısını çelik başına 0.2 adetten 3’e, kökyumağı eni ve kök boyunu sırasıyla 1 ve 0.5 mm’den 9 ve 17.5 mm’e çıkarmıştır.Şaşırtma sonrası saksılarda yapılan mikoriza uygulaması, köklü çeliklerinyaşama oranını %85.7’den %90’a artırmıştır.
KW  - Rosa canina
KW  - Çelik
KW  - Köklendirme
KW  - IBA
KW  - mikoriza
N2  - Rosa canina L. cuttings were obtained from the flora of Ondokuz Mayıs Universitycampus of Kurupelit. Cuttings about 10 cm were treated with IBA, mycorrhiza andcombination of 1000 mg L-1 IBA and mycorrhiza before planting into rootingmedium under mist propagation system. Cuttings were kept in mycorrhiza solutionfor 2 minutes. Cuttings were treated with IBA for 10 seconds before mycorrhiza.Mist propagation systems were used and cuttings were planted to the medium ofperlite and turf mixture with a ratio of 1:1. The ratio and quality (rootlength and the diameter of root ball, and the number of main roots) of rootingwere determined. In addition, the effect mycorrhiza treatment on the livingratio of transplanted rooted cutting were investigated by giving 125 mlmycorrhiza for the pots of 1 L after irrigation. As a result; the highestrooting ratio was obtained from mycorrhiza+IBA treatment with 60% whereasrooting ratio was 10% for controls and 40% for IBA. The number of main rootsincreased to 3 from 0.2 per cutting in controls. The diameter of roots ball androot length increased to 9 mm and 17.5 mm respectively from 1 mm and 0.5 mm incontrols. In general, the mycorrhiza treatment increased the effects of IBA andimproved the rooting quality other than rooting ratio. Besides, the mycorrhizatreatments in transplanted rooted cuttings increased the living ratio to 90%from 85.7 in control plants.
CR  - Ağaoğlu, S., & Gerçekcioğlu, R. (2013). Üzümsü Meyveler. Tomurcuk Bağ Eğitim Yayınları.
CR  - Anonim, (2012). ‘Yıldız’ Kuşburnu Çeşidi (Arı Fidan). http://www.tarim.gov.tr/bugem/ttsm/menu/30/kayit–listeleri. Erişim tarihi: 16 Haziran 2014.
CR  - Anonim, (2015). ‘Gerçekcioğlu’ Kuşburnu Çeşidi. http://www.tarim.gov.tr/bugem/ttsm/menu/30/kayit–listeleri. Erişim tarihi: 16 Haziran 2014.
CR  - Balkaya, A., Duman, İ., Engiz, M., Ermiş, S., Onus, N., Özcan, M., Çelikel, F., Demir, İ., Kandemir, D., & Özer, M. (2015). Bahçe bitkileri tohumluğu üretimi ve kullanımında değişimler ve yeni arayışlar.  Türkiye Ziraat Mühendisliği VIII. Teknik Kongresi, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası, Ankara.
CR  - Bioglobal. (2014). Endo Roots Soluble (ERS). www.bioglobal.com.tr.  Erişim tarihi: 16 Haziran 2014.
CR  - Çelikel, F. G. (2014). Kesme Çiçekler ve Süs Bitkileri Ders Notları. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü, Samsun.
CR  - Çelikel, F. G. (2015). Süs bitkilerinde tohumluk (tohum, fide, fidan, soğan) üretimi ve kullanımı. SÜSBİR Dergisi, 3, 32-33.
CR  - Ercişli, S. (1996). Gümüşhane ve ilçelerinde doğal olarak yetişen kuşburnuların seleksiyon yoluyla ıslahı ve çelikle çoğaltma imkanları üzerine bir araştırma. Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
CR  - Gerçekcioğlu, R., & Öz Atasever, Ö. (2017). Kuşburnu’nda (Rosa montana Chaix subsp. woronovii (Lonacz) Ö. Nilsson L.) çekirdeksiz meyve oluşumu ve meyve özellikleri üzerine farklı hormon dozlarının etkileri. Bahçe Dergisi Özel Sayı 1. Cilt, 46, 45-52.
CR  - Gerçekcioğlu, R., (2009). Selekte edilen bir çekirdeksiz kuşburnu tipinin bitkisel ve meyve özellikleri. III. Ulusal Üzümsü Meyveler Sempozyumu Bildiri Kitabı,169-175.
Güleryüz, M., & Ercişli, S. (1996). Kuşburnu yetiştiriciliği. Kuşburnu Sempozyumu, Gümüşhane.
CR  - Güneş, M. (1997). Tokat yöresinde doğal olarak yetişen kuşburnuların seleksiyon yoluyla ıslahı ve çelikle çoğaltılması üzerine bir araştırma. Doktora Tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Van.
CR  - Güneş, M., & Şen, S. M. (2001). Bazı Kuşburnu tiplerinin (Rosa spp.)  odun çelikleriyle çoğaltılabilirlikleri üzerine bir araştırma. Bahçe Dergisi, 30, 17- 24.
CR  - Jansa, J., & Vosatka, M. (2000). In vitro and post vitro inoculation of micropropagated Rhododendrons with ericoid mycorrhizal fungi, Applied Soil Ecology, 15, 125–136.
CR  - Kınık, E., & Çelikel, F. G. (2017). Bakteri ve oksin uygulamalarının kuşburnu bitkisinin çelikle çoğaltılması üzerine etkileri. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 13, 1714-1719.
CR  - Koçhan, N. (2010). Peyzaj planlama ve tasarım çalışmalarında kuşburnu (Rosa canina L.) bitkisinin değerlendirilmesi. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 14, 33-37.
Kutbay, H. G., & Kılınç, M. (1996). Kuşburnu türlerinin taksonomik özellikleri ve Türkiye’deki yayılışı. Kuşburnu Sempozyumu, Gümüşhane.
CR  - Linderman, R. G., & Call, C. A. (1977). Enhanced rooting of woody plant cuttings by mycorrhizal fungi. Journal of the American Society for Horticultural Science, 102, 629-632.
 
Öz Atasever, Ö., Gerçekcioğlu, R., Karagül, R. (2016). Kuşburnu yetiştiriciliğinde ocaktaki gövde sayısının bitki ve meyve özellikleri üzerine etkisi. Bahçe Dergisi Özel Sayı, 2, 129–134.
CR  - Pulatkan, M. (2010). Mikorizanın farklı iklim ve ortam koşullarında Forsythia x intermedia ZAB. ve Cotoneaster franchetti BOIS. bitkilerinin gelişimi üzerine etkileri. Doktora Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
CR  - Scagel, C. F. (2001). Cultivar specific effects of mycorrhizal fungi on the rooting of miniature rose cuttings, Journal of Environmental Horticulture, 19, 15–20.
CR  - Scagel, C. F. (2012). Effects of mycorrhizal fungi on rooting in woody horticultural crop. http://www.eastofedenplants.co.uk/images/db/rootgrow/Better%20quality%20cuttings. Access date: June 16 2014.
CR  - Scagel, C. F., Reddy, K., & Armstrong, J. M. (2003). Mycorrhizal fungi in rooting substrate influences the quantity and quality of roots on stem cuttings of Hick’s Yew, HortTechnology, 13, 62-66.
CR  - Tansı, L. S., Nacar, Ş., & Çulcu, A. A. (1996). Kuşburnu (Rosa canina) yetiştirme olanakları. Kuşburnu Sembozyumu, Gümüşhane.
CR  - Tipi, E. (1996). Kuşburnu fidan üretim teknikleri ve üretim hedefleri. Kuşburnu Sempozyumu, Gümüşhane.
CR  - Tognoni, F., Lorenzi, R., Arnedo, A., & Gregoroni, G. (1973). Auxing change during the rooting period of two rose rootsocks. Giornale Botanica Italiano, 107, 9-17.
CR  - Toprak, B., Yıldız, O., Altundağ, E., Güner, T., Sargıncı, M., Pekşen, A., & Mutlu, Ö. (2014). Ektomikoriza ve endomikoriza aşılamasının Toros Sediri, Karaçam ve Saçlı Meşe fidanlarının büyümeleri üzerine etkileri. Ekoloji Sempozyumu Özetleri, Gazimağusa.
CR  - Yörük, E. (2004). Van yöresinde doğal olarak yetişen kuşburnuların (Rosa canina L.) çelikle çoğaltılması üzerine IBA’nın etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Van.
UR  - https://doi.org/10.24180/ijaws.623490
L1  - https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1048287
ER  -