@article{article_707078, title={Türkçede Yerleşikleşme Süreci}, journal={Dilbilim Araştırmaları Dergisi}, volume={31}, pages={141–184}, year={2020}, DOI={10.18492/dad.707078}, url={https://izlik.org/JA26SN64HD}, author={Özer, Fatma Cansel and Can, Özge}, keywords={lexical institutionalization, lexicalization, nonce formation, derivational morpheme, word formation}, abstract={Yerleşikleşme dile yeni bir sözcük kazandırma süreci olarak tanımlanmaktadır. Sözcüksel Yerleşikleşme olarak da adlandırılan bu sürecin ilk basamağında anlık oluşumlar yer alır. Bir dilde belirli bir ortamda en az bir kere görülmüş, ancak dili konuşanlarca benimsenmemiş sözcükler anlık oluşum olarak adlandırılır. Her yeni anlık oluşum belirli bir oranda yaygınlaştığında ise, o sözcük yerleşikleşmiş demektir. Türkçe alanyazında yerleşikleşme süreci üzerine kapsamlı bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma Türkçede yerleşikleşme sürecine giren sözcüklerin saptanması ve bu sözcüklerin sözlükselleşmeye ne kadar yakın yapılar olduklarını; bu süreçteki sözcüklerde görülen sözcük yapım yolları ile türetim biçimbirimlerinin tipolojik verilere koşut olup olmadığını kullanım sıklıkları üzerine uygulanan istatistiksel bir ölçüm yoluyla saptamayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda yerleşikleşmenin ilk basamağında yer alan sözcükler belirlenmiş; bu sözcüklerin yerleşikleşme oranlarını saptamak için, Türkçe Ulusal Derlemi’nin 3.0. sürümüne başvurulmuştur. Sözcüklerin frekans değerleri üzerinde uygulanan çeyreklik hesaplama yoluyla yerleşikleşme oranları üç temel kümeye ayrılmıştır. Q1 kümesi geyikle-, ebelemeç sözcükleri gibi görece en az yerleşikleşenleri; Q2 kümesi tırcı, negzel, sözcükleri gibi orta derecede yerleşikleri; Q3 kümesi ise yerleşikleşme sürecinde sözlükselleşmeye en yakın analiz değerini taşıyan tırsak, terso gibi sözcüklerini kapsar. Örneklemi oluşturan sözcüklerin %52.9’u ekleme, %7.8’i ödünçleme; kırpma; bileşme ve yansıma yollarıyla türetilmiştir. Türetimde en sık kullanılan türetim biçimbirimleri ise {-CI} ve {-lIk}’tır, ancak bu biçimbirimler sözlükselleşmeye en yakın aşamadaki sözcüklerde görülmemiştir.}, number={2}