Divorce is the termination of the marital union by a court decision as a result of an action brought by one of the spouses, while both spouses are alive. Divorce proceedings differ from general rules of proof and evidence in certain respects, primarily due to the prominence of public order and public interest considerations and because the facts related to the spouses’ private lives generally occur within the sphere of privacy. For this reason, it is important to consider duty to present evidence, particularly in divorce cases, in conjunction with the provisions of the Turkish Civil Code (TMK) and the Code of Civil Procedure (HMK). Legal relationships arising from family law are characterized by continuity, and, as a rule, such relationships cannot be terminated solely by the parties’ disposition or agreement. In this study, the concept of the duty to present evidence in civil procedural law will first be addressed in relation to the burden of proof. This study aims to systematically examine the concept of the duty to present evidence in civil procedure law and then its manifestation in divorce cases.
Boşanma, eşler hayattayken bir eşin TMK (m. 161-166)’da öngörülen sebeplerden birine dayanarak açacağı dava sonucunda hâkim kararıyla evlilik birliğinin sona erdirilmesidir. Boşanma davası, diğer özel hukuk davalarına göre kamu düzeni ve kamu yararı boyutunun ön planda olması, tarafların özel yaşamlarına ilişkin vakıaların çoğunlukla gizli alanda gerçekleşmesi sebepleriyle belirli bazı noktalarda genel ispat ve delil kurallarından ayrılmaktadır. Bu sebeple delil gösterme yükünün, özellikle boşanma davalarında TMK ve HMK hükümleri ile birlikte dikkate alınması önemlidir. Boşanma davası aile hukukunda önemli bir yere sahip olup, aile hukukundan doğan ilişkiler sürekli niteliktedir. Öte yandan bu ilişkilerin, tarafların tasarrufu veya anlaşması ile sona erdirilmesi mümkün değildir. Halbuki diğer hukuk alanlarındaki ilişkilerin tarafların tasarrufu veya anlaşması ile sona erdirilmesi kural olarak mümkündür. Bu sebeple delil gösterme yükünün boşanma davasındaki görünümünün incelenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, medeni yargılama hukukunda delil gösterme yükü kavramının, ispat yükü ile ilişkisi çerçevesinde ele alındıktan sonra, boşanma davalarındaki görünümünün sistematik biçimde incelenmesi amaçlanmaktadır.