lisans Ana Dili Eğitimi Dergisi 2147-6020 Mehmet KURUDAYIOĞLU 10.16916/aded.24997 Other Fields of Education Alan Eğitimleri A Case Study on Analysing Requests Uttered By Children Between 2;0-4;0 Years Of Age 2;0-4;0 Yaş Aralığındaki Çocuklar Tarafından Üretilen Rica Sözceleri Üzerine Bir Analiz Çalışması Eken N 10 28 2014 2 4 135 148 10 28 2014 Copyright © 2013, Journal of Mother Tongue Education 2013 Journal of Mother Tongue Education

The first communicative acts with purpose used by children are requests mostly including their various primitive needs or requirements. Requests can be produced in different ways influenced by the communicative roles of participants. The aim of this study is to identify requests uttered by Turkish speaking children ranging from two to four years of age to confirm the existence of age-specific characteristics. There are a total 32 subjects in this study consisting of children aged 2;0-4;0. Conversational data was transcribed and all conversations were analysed/categorised according to Dore’s classification (1978). According to Dore (1978) requests have three subcategories: requests for information, requests for action and requests for acknowledgement or permission. The study was mainly based on participant observation, cluster sampling, content analysis and frequency analysis. To conclude, in this study, children from different age groups request for different intents and by different ways because their requirements and language competence are different.

Çocukların iletişim amaçlı ilk üretimleri, gereksinimlerini aktardıkları ricalardır. Ricaların iletişimsel rollerden etkilenerek farklı biçimlerde üretilebildiği görülmektedir. Bu araştırmada; çocukların farklı etkileşimlerdeki rollerinin, rica sözcelerine yansıması konu edilmiştir. Çalışmanın amacı 2;0-4;0 yaş aralığındaki çocukların farklı bağlamlarda, ne tür rica sözceleri ürettiklerine ilişkin saptamalar yapılmasıdır. Katılımcı gözlem ve içerik çözümlemesi yöntemlerinin kullanıldığı çalışmanın örneklem grubu küme örnekleme tekniğiyle oluşturulmuştur. Edinim çalışmalarında 6 aylık dönemlerin önem taşıdığı sayıltısından hareketle her altı aylık dönem için 8’er çocuk seçilmiştir. Yapılandırılmamış alan çalışması niteliğinde toplanan doğal konuşma verisinin çözümlenmesinde kategori ve frekans analizleri kullanılmıştır. Çalışmanın kuramsal temelini oluşturan Dore (1978) ricaları; bilgi, eylem ve izin/onay isteme biçiminde üç alt kategoriye ayırmıştır. Çalışmanın temel bulgularına göre ricaların kullanım hiyerarşisi; eylem isteme>izin/onay isteme>bilgi isteme biçimindedir. Ricaların genellikle emir, bildirim ve soru biçimlerinde aktarıldığı; eylem istemede emir biçiminin, bilgi istemede ne/kim sorularının, izin/onay istemede ise evet/hayır sorularının kullanıldığı, dinleyici-konuşucu rollerinin ve yaşın rica üretimi açısından değişken değeri taşıdığı gözlenmiştir.

 Rica sözceleri iletişim amaçları dil edinimi işlem öncesi dönem. Requests communicative intents language acquisition preschool language. Axia, G. ve Baroni, M. S. (1985). Linguistic Politeness at Different Age Levels. Chıld Development, 56. 918-927. Bates, E. (1976). Language and context. Studies in the acquisition of pragmatics. New York: Academic Press. Coggins, T. E. ve Carpenter, R. L. (1981). The Communicative Intention Inventory: A system for observing and coding children’s early intentional communication. Applied Psycholinguistics, 2, 235-251. Dore, J. (1974). A pragmatic description of early language development. Journal of Psycholinguistic Research, 3, 343-350. Dore, J. (1975). Holophrases, speech acts and language universals. Journal of Child Language, 2, 21-40. Dore, J. (1978). Conditions for the Acquisition of Speech Acts: I. Markova (Ed.), The Social Context of Language. Chichester: Wiley. Eken, N. T. (2008). 4;00-6;00 Yaş Aralığında İletişimsel Amaç Kullanımı. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Eken, T. ve Gökmen, S. (2009) Turkish Children’s Usages of Communicative Intentions: Essays on Turkish Linguistics Proceedings of the 14th International Conference on Turkish Linguistics, August 6-8, 2008. (Ed. Sıla Ay, Özgür Aydın, İclâl Ergenç, Seda Gökmen, Selçuk İşsever and Dilek Peçenek). Harrassowitz Verlag: Wiesbaden. 321-330. Gencan, T. N. (2001). Dilbilgisi. Ayraç Yayınları. Gordon, D. P. ve S. M. Ervin-Tripp (1984). The Structure of Children's Requests: Schiefelbusch, R. L. & Pickar, J. (Ed.), The Acquisition of Communicative Competence. Baltimore: University Park Press. 295-322. Grice, H. P. (1975). Logic and Conversation: Cole, P. & Morgan, J. L. (Ed.), Syntax and Semantics, Vol. 3, Speech Acts. New York: Academic Press. 41–58. Halliday, M. A. K. (1975). Learning to mean – Explorations in the development of language. London: Edward Arnold. Harris, J. (1990). Early Language Development Implications for Clinical and Educational Practice. London and New York: Routledge. James, S. L. (1990) Normal Language Acquisition. Boston: College-Hill Press. Kelly, S. D. (2001). Broadening the units of analysis in communication: speech an nonverbal behaviours in pragmatic comprehension. Journal of Child Language, 28. 325-349. Kıran, Z. (2001). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınları. Lund, J. N. ve Duchan, J. F. (1988). Assessing Children’s Language in Naturalistic Contexts. (2th ed.) New Jersey: Prentice-Hall. McShane, J. (1980). Learning to Talk. Cambridge: Cambridge University Press. Ninio, A. ve Snow, C. E (1996). Pragmatic Development. USA: WestviewPress. Nisbett, R. E. (2013). Düşüncenin Coğrafyası. (Çev. G. Çağalı Güven). İstanbul: Varlık Yayınları. O’Neill, D. K. (1996). Two-Year Old Children’s Sensitivity to a Parent’s Knowledge State When Making Requests. Child Development, 67 No:2. 659-677. Sealey, A. (1999). ‘Don't be cheeky': Requests, directives and being a child. Journal of Sociolinguistics 3/1. 24-40. Tough, J. (1977). The development of meaning. New York: Halsted Press. Topbaş, S. (2001). Dil Gelişiminin Sosyal Temelleri: Çocukta Dil ve Kavram Gelişimi. Seyhun Topbaş (ed.), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları. No: 1318, AÖF: 717. 75-93. Topbaş, S., Maviş, İ. ve Erbaş, D. (2002). Sözel İletişim Geriliği Gözlenen ve Gözlenmeyen 0-3 Yaş Çocuklarının Erken İletişim Amaçlarının İşlevsel-İletişim Yaklaşımıyla Değerlendirilmesi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları, no: 1334. Dil ve Konuşma Bozuklukları Eğitim, Uygulama ve Araştırma Merkezi Yayınları, no:2. Topbaş, S., İ. Maviş ve D. Erbaş (2003). Intentional Communicative Behaviours of Turkish Speaking-Children with Normal and Delayed Language Development. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi. Topbaş, S. ve Maviş, İ. (2007). Edimbilgisi Gelişimi: Dil ve Kavram Gelişimi. (ed.) Seyhun Topbaş, İlknur Maviş. Ankara: Kök Yayınları. 149-169. Trosborg, A. (1995). Interlanguage Pragmatics Requests, Complaints and Apologies. Berlin: Mouton de Gruyter. Wardhaugh, R. (1985). How Conversation Works?. Oxford: Basil Blackwell Publisher.