lisans Ana Dili Eğitimi Dergisi 2147-6020 Mehmet KURUDAYIOĞLU 10.16916/aded.285493 Türkçe Öğretmeni Adaylarının Farklı Metin Türlerini Dinlerken Aldıkları Notlar Üzerine Bir Değerlendirme Çerçi Arif Gaziantep Üniveristesi Derman Serdar Gaziantep Üniveristesi 04 26 2017 5 2 155 164 01 11 2017 Copyright © 2013, Journal of Mother Tongue Education 2013 Journal of Mother Tongue Education

Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğretmeniadaylarının farklı metin türlerini (öyküleyici/öğretici metin) dinlerkenaldıkları notları belirlenen tema ve kodlara göre sınıflandırmak ve bu notlarısıklıkları/yaygınlıkları bakımından incelemektir. Doküman incelemesi yöntemiyle gerçekleştirilenaraştırmanın verileri, 2016-2017 Eğitim Öğretim Yılında Gaziantep ÜniversitesiEğitim Fakültesi Türkçe Öğretmenliği Bölümü üçüncü sınıfta okuyan Türkçeöğretmeni adayı öğrencilerden elde edilmiştir. Toplanan veriler kodlanaraktemalara ulaşılmıştır. Öyküleyici metin türü için belirlenen temalar; öykünün yapı unsurlarına ilişkin notlar, öyküdeki iletilerleilgili notlar, metinden yapılan doğrudan alıntılar, öykünün künyesine ilişkin notlardır. Öğreticimetin türü için belirlenen temalar ise; öğretici metnin ana düşüncesi vekonusuna ilişkin notlar, metnin yardımcı düşüncelerine ilişkin notlar, metninkünyesi ile ilgili notlar, metinden yapılan doğrudan alıntılardır. Araştırmaya katılan öğrencilerin %84,78’iöykünün yapı unsurlarına; %19,56’sı öyküdeki ileti-iletilere; %43,47’si öykününkünyesine ilişkin not aldığı belirlenmiştir.Öğrencilerin %41,30’unun metinden doğrudan alıntı yaptığı görülmektedir.Araştırmaya katılan öğrencilerden %40,62’si öğretici metnin ana düşüncesi vekonusuna ilişkin; %82,81’i öğretici metnin yardımcı düşüncelerine ilişkin;öğrencilerin tamamının öğretici metnin künyesine ilişkin not aldığıbelirlenmiştir. Ayrıca metinde yardımcı düşünce, ana düşünce gibi unsurlardoğrudan verilmediği hâlde öğrencilerin %29,68’i metinden doğrudan alıntı yaptığıgörülmektedir. Elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda dinlemebecerisinin gelişiminde metin türlerine uygun not alma tekniklerininkullanılmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.

 Dinleme becerisi Türkçe öğretmen adayları Beyreli, L., Çetindağ, Z. ve Celepoğlu, A. (2005). Yazılı ve sözlü anlatım. Ankara: Pegem A Yayıncılık. Burdurlu, İ. Z. (1975). Türkçe kompozisyon (I. Cilt; İzmir Eğitim Enstitüsü Ders Kitapları). İzmir: Karınca Matbaacılık. Dembo, M. H. (1988) Applying educational psychology in the classroom. (3. Baskı), Newyork: Longman. Derman, S. ve Ateş, M. (2015). Ortaöğretim Türk edebiyatı 9. sınıf ders kitabı. M. Oktay (Ed.) Ankara: Ekoyay. Dilidüzgün, Ş. (2013). Ortaokul Türkçe derslerinde okumadan özet yazmaya. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 46(2), 47-68. Dörnyei, Z. (2007). Research methods in applied linguistics: Quantitative, qualitative, and mixed methodologies. Oxford University Press. Erden, M. ve Akman, Y. (1995). Eğitim psikolojisi: gelişim, öğrenme, öğretme. Ankara: Arkadaş Yayınevi. Erden, Münire. (1991). Öğrenme sürecinde not tutmanın rolü. Yaşadıkça Eğitim, 15, 15–17. Fındıkçı, İ. (1996). Not alır mısınız? Yaşadıkça Eğitim, 48, 18-19. Gagne, R. M.& Driscoll, M. P. (1988). Essentials of learning for ınstruction. (2. Baskı). New Jersey: Prentice Hall, Englewood Cliffs. Garner, R. (1982). Efficient text summarization: Costs and benefits. The Journal of Educational Research, 75(5), 275-279. Göğüş, B. (1978). Orta dereceli okullarımızda Türkçe ve yazın eğitimi. Ankara: Kadıoğlu Matbaacılık. Kiewra, K. A. (1987). Notetaking and review: The research and its implications. Instructional Science, 16(3), 233-249. Kiewra, K. A. (1991). Aids to lecture learning. Educational Psychologist, 26(1), 37-53. Kiewra, K. A., Mayer, R. E., Christensen, M., Kim, S. I. & Risch, N. (1991). Effects of repetition on recall and note-taking: Strategies for learning from lectures. Journal of Educational Psychology, 83(1), 120-123. Kintsch, E. (1990). Macroprocesses and microprocesses in the development of summarization skill. Cognition and instruction, 7(3), 161-195. Miles, M. H., & Huberman, M. AM (1994). Qualitative data analysis. An expanded sourcebook 2nd edition. London: Sage Publications. Oğuzkan, F. (1993) Eğitim terimleri sözlüğü. (3. Basım), Ankara: Emel Matbaacılık. Özbay, M. (2009a). Anlama teknikleri II: Dinleme eğitimi. Ankara: Öncü Yayınevi. Özbay, M. (2009b). Anlama teknikleri I: Okuma eğitimi. Ankara: Öncü Yayınevi. Özçakmak, H. (2015) Türkçe öğretmeni adaylarının not alarak dinlemede özetleme stratejilerini kullanma becerileri. Yayınlanmamış doktora tezi, Gazi Üniversitesi. Range, E. (2015). Take note! Taking and organizing notes. Michigan: Cherry Lake Publishing. Rickards, J. P., Mc Cormick, Christine, B. (1988) Effect of ınterspersed conceptual prequestions on nottaking in listening compherension. Journal Of Educational Psychology, 80(4), 592-594. Senemoğlu, N. (2012). Gelişim öğrenme ve öğretim: Kuramdan uygulamaya. (21.Baskı) Ankara: Spot Matbaacılık. Simonet, R. ve Simonet, J. (2002). Not alma teknikleri (3. Baskı, Çev., P. Kurt). İstanbul: Arion Yayınevi. Susar, F. ve Akkaya, N. (2009). University students for using the summarizing strategies. Procedia Social and Behavioral Sciences, 1(1), 2496-2499. Şahin, A., Aydın, G., & Sevim, O. (2015). Cornell not alma tekniğinin dinlenilen metni anlamaya ve kalıcılığa etkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29(29). Şahin, Ç.( 2010). Verilerin analizi. R.Y. Kıncal, (Ed.) Bilimsel araştırma yöntemleri içinde (181-215). Ankara:Nobel Yayın Dağıtım. Taylor, K. K. (1986). Summary writing by young children. Reading Research Quarterly, 21(2), 193-208. TDK. (2011). Türkçe sözlük. Ankara: TDK Yayınları. Uluğ, F. (1993). Okulda başarı. (3. Baskı), İstanbul: Remzi Kitabevi. Weinstein, C. E. Ve Mayer, R. E. (1986). The teaching of learning strategies. (Editör: M. C.Wittrock), İçinde handbook of research on teaching. (3. Baskı), Newyork: Macmillan Company. 315-327. Yıldırım, A. Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (7. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık. Yıldırım, A., Doğanay, A. ve Türkoğlu, A. (2009). Okulda başarı için ders çalışma ve öğrenme yöntemleri. (2. basım). Ankara: Seçkin Yayıncılık. Yörük, Y. (1990). Güzel konuşma-yazma kılavuzu. (22. Baskı) Ankara: Eğitim Yayınevi.