lisans Ana Dili Eğitimi Dergisi 2147-6020 Mehmet KURUDAYIOĞLU 10.16916/aded.443882 Beşinci Sınıf Türkçe Ders Kitabı Metinlerinin Metinsellik Ölçütleri Açısından İncelenmesi Examining the Texts in the Fifth Grade Turkish Coursebook in Terms of Textuality Standards https://orcid.org/0000-0003-0167-4173 Türkben Tuncay AKSARAY ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ 10 28 2018 6 4 961 986 07 14 2018 09 11 2018 Copyright © 2013, Journal of Mother Tongue Education 2013 Journal of Mother Tongue Education

Türkçe öğretiminde,temel dil becerilerin ve üst düzey bilişsel becerilerin kazandırılmasındametinlerden yararlanılır. Bu nedenle, Türkçe ders kitaplarına seçilecekmetinlerin, çocuğa göre olması ve bu becerileri kazandıracak nitelikleritaşıması önemlidir. Öğrenme ve öğretme sürecinde kullanılan metinlerin işlevselolarak kullanılabilmesi için metinleri inceleme alanına alan metindilbiliminverilerinden de yararlanmak gerekmektedir. Ders kitabına seçilecek metinlerinmetinsellik ölçütlerine uygun olarak seçilmesi gerekir. Bu çalışmada da 5.sınıf Türkçe ders kitabında bulunan metinler, metinsellik ölçütleri yönüyleincelenmeye çalışılmıştır. Metinlerin metinsellik ölçütlerine uygunluklarınıtespit etmek amacıyla da İşeri’nin (2014) belirlediği metinsellik ölçütlerikullanılmıştır. Yapılan inceleme sonucunda 5. Sınıf Türkçe ders kitabındakibazı metinlerin metinsellik ölçütlerini tam olarak karşılamadıkları, metinlerinmetinsellik ölçütleri doğrultusunda oluşturulmadıkları ve seçilmediklerianlaşılmaktadır.

Texts are used inteaching basic language skills and higher-level cognitive skills in Turkishlanguage teaching. For this reason, texts which will be included in the Turkishcoursebooks should be chosen in accordance with the “child-appropriateness”principle. To use texts which are included in the teaching and learningprocesses in a functional way, it is necessary to benefit from the data of textlinguistics. Texts to be included in the coursebooks should be selected in linewith the textuality standards. In this study, texts in the 5th GradeTurkish coursebooks were examined in terms of textuality standards. Todetermine the conformity of the texts with the textuality characteristics, theTextuality Standards, which were defined by Iseri (2014), were applied. As animportant result of this research, it has been found out that some of the textsin the 5th grade Turkish coursebook do not fully meet the standardsof textuality and that the texts are neither formed nor selected by taking thetextuality standards into consideration.

 Türkçe eğitimi Türkçe ders kitabı metindilbilim metinsellik ölçütleri inceleme Turkish education Turkish coursebook text linguistics textuality standards examination Aktaş, Ş. (2015). Anlatma esasına bağlı edebî metinlerin tahlili (2. Baskı). Ankara: Kurgan Edebiyat Yayınları. Aksan, D. (1993). Şiir dili ve Türk şiir dili. Ankara: Be-Ta Basım Yayım. Aydın, İ. S. & Yangil, M. K. (2013). Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin Edimsel Sınıflandırılması. International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(1):829-841. Beaugrande, R. A. D. & Dressier W. (1981). Introduction to text linguistics. London: Longman Group Company. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Özcan E. A., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi. Çetinkaya. G. (2010). Türkçe metinlerin okunabilirlik düzeylerinin tanımlanması ve sınıflandırılması. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Dilbilim Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Anabilim Dalı. Demir, T. (2012). İlköğretim sekizinci sınıf Türkçe ders kitaplarındaki hikâye metinlerinde yer alan değer unsurlarının eşdizimsel örüntülemeler açısından görünümleri. International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic,7(2):1063-1078. Demirci, K. (2017). Türkoloji için dilbilim. Ankara: Anı Yayıncılık. Dilidüzgün, Ş. (2017). Metindilbilim ve Türkçe Öğretimi Uygulamalı Bir Yaklaşım. Ankara: Anı Yayıncılık. Günay, V. D. (2013). Metin Bilgisi. İstanbul: Papatya Yayıncılık. Güven, A. Z., Bal, M. & Halat, S. (2014a). “Ortaokul 5. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alan Metinlerin Metinsellik Ölçütleri Açısından Uygunluklarının İncelenmesi”, Eğitimde Kuram ve Uygulama Dergisi, C.10, s. 3, s. 739-763. Güven, A. Z. & Bal, M. & Halat, S. (2014b). “Ortaokul 6. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alan Metinlerin Metinsellik Ölçütleri Açısından Uygunluklarının İncelenmesi”, International Journal of Language Academy, s. 208-231. Halliday, M.A.K., & Hasan, R. (1976). Cohesion in english. New York: Longman Group UK Limited. Hartman, D. K., & Allison, J. (1996). Promoting ınquiry oriented discussions using multiple texts (pp. 106-133). In L. B. Gambrell & J. F. Almasi’s (Eds.) Lively Discussions: Fostering Engaged Reading. Newark DE: International Reading Association. İşeri, K. (2014). Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin metinsellik özellikleri. H. Ülper (Ed.), Türkçe ders kitabı çözümlemeleri (s. 91-110). Ankara: Pegem Akademi. Karatay, H. (2014a). Okuma eğitimi kuram ve uygulama. Ankara: Pegem Akademi. Karatay, H. (2014b). Okuma eğitimi: Kuram, uygulama, ölçme ve değerlendirme. A. Güzel ve H. Karatay (Ed.), Türkçe Öğretimi El Kitabı (s. 221-264). Ankara: Pegem Akademi. Kerimoğlu, C. (2016). Genel dilbilime giriş. Ankara: Pegem Akademi. Korkut, E. & Ayırır, İ. O. (2016). Dil bilimleri ve dil öğretimi. Ankara: Seçkin Yayıncılık. MEB (2018). Türkçe dersi (1-8. Sınıflar) öğretim programı. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı. Mert, E. L. (2011). 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin metinsellik ölçütlerine uygunlukları, Dil Dergisi, 153: 7-23. Miles, M. B. & Huberman, M. A. (1994). An expanded sourcebook qualitative data analysis. London: Sage Publication. Sever, S. (2013). Etkinliklerle Türkçe öğretimi. Ankara: Tudem Yayıncılık. Onan, B. ve Arısoy, M.A. (2013). Türkçe öğretiminde epistemolojik bir yaklaşım. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(1), 77-91. Onursal, İ. (2003). “Türkçe Metinlerde Bağdaşıklık ve Tutarlılık”. Günümüz Dilbilim Çalışmaları. İstanbul: Multilingual Yayınları, s. 121- 132. Toklu, O. (2009). Dilbilime giriş. Ankara: Akçağ Yayınları. Yıldırım, A.& Şimşek, H. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık. Yılmaz, E. & Topal, Z. (2010). Türkçe öğretiminde metinbilimsel çözümleme yönteminin uygulanması. Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi, 15(27).