lisans Ana Dili Eğitimi Dergisi 2147-6020 Mehmet KURUDAYIOĞLU 10.16916/aded.650972 Other Fields of Education Alan Eğitimleri Determining Reading Habits of Fourth Grade Elementary School Students: A Mixed Methods Desing İlkokul 4. Sınıf Öğrencilerinin Okuma Alışkanlıklarının Belirlenmesi: Bir Karma Yöntem https://orcid.org/0000-0001-8811-6320 Yurtbakan Ergün Maçka Ce-Zi-Ne Kardeşler İlkokulu https://orcid.org/0000-0001-9102-4646 Erdoğan Tolga 04 27 2020 8 2 240 257 11 26 2019 02 03 2020 Copyright © 2013, Journal of Mother Tongue Education 2013 Journal of Mother Tongue Education

The purpose of this research is to determine the reading habits of the 4th grade students in primary school. The research is based on the embedded (covering) research pattern of the mixed method. The first part based on quantitative research was attended by 243 students studying in 4th grade in five primary schools in Maçka District of Trabzon province. Quantitative findings were tried to be explained by the qualitative method based on the interviews of 15 parents and 15 teachers selected by the purposeful sampling of these students. In this study, a questionnaire consisting of 25 questions in the quantitative part and the semi-structured interview and interview form, which are frequently used in the qualitative research methods, were used in the qualitative part. . The data obtained in the quantitative dimension of the research were analyzed with the SPSS 23.0 program, the analysis results are shown in frequency and percentage. In the qualitative dimension of the research, the data obtained through 7 semi-structured interviews, 8 teachers and 15 parents interview forms were analyzed with descriptive analysis. At the end of the study, it was concluded that elementary school students did not read a sufficient number of books despite reading books regularly every day. It was understood that the students preferred the most story type for reading books, and books on adventure topics. It was determined that the students pay attention to the topic while choosing the books, they prefer to read magazines outside the book, they buy the books with their parents and use the library to buy stories and novels. It was revealed that television was an obstacle to students' reading.

Bu araştırmanın amacı; ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlıklarını belirlemektir. Araştırma, karma yöntemin gömülü (içeyerleşik) araştırma desenine dayanmaktadır. Nicel araştırmaya dayanan ilk kısma, Trabzon ili Maçka İlçesinde bulunan beş ilkokulda 4. sınıfta okuyan 243 öğrenci katılmıştır. Bu öğrencilerin amaçlı örneklem yoluyla seçilen 15 velisinin ve 15 öğretmeninin katıldığı, görüşmelere dayanan nitel yöntem ile de nicel bulgular açıklanmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada veri toplama aracı olarak nicel kısımda 25 sorudan oluşan anket, nitel kısımda ise, nitel araştırma metotları içerisinde sıkça kullanılan yarı yapılandırılmış görüşme ve görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda elde edilen veriler SPSS 23.0 programı ile analiz edilmiş, analiz sonuçları frekans ve yüzde olarak gösterilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda; 7 öğretmenden yarı yapılandırılmış görüşme, 8 öğretmen ve 15 veliden görüşme formu yoluyla elde edilen veriler betimsel analizle analiz edilmiştir. Çalışma sonunda, ilkokul öğrencilerinin her gün düzenli kitap okumalarına rağmen yeterli sayıda kitap okumadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin tür olarak en çok hikaye, konu olarak da macera kitaplarını tercih ettikleri görülmüştür. Öğrencilerin kitapları seçerken en çok konusuna dikkat ettikleri, kitap dışında en çok dergi okumayı tercih ettikleri, okuyacakları kitapları anne ve babalarıyla aldıkları, kütüphaneyi hikaye ve roman almak için kullandıkları tespit edilmiştir. Öğrencilerin okumalarına televizyonun engel olduğu ortaya çıkmıştır.

 İlkokul öğrencileri okuma alışkanlıkları aileler Primary school students reading habits families Abeyrathna, P. H. A. S. and Zainab, A. N. (2004). The Status of reading habit and intersts among secondary school children in Srı Lanka. Malaysian Journal of Library & Information Science, 9(2), 109-123. Acat, B., Demiral, H. ve Arın, A. (2008). Okuma alışkanlığı göstergelerine göre ilköğretim öğrencilerinin durumları. https://www.academia.edu/ adresinden 05.06.2016 tarihinde edinilmiştir. Akbaba, S., Ceyhan, A. A., Ceyhan, E., Cihangir-Çankaya, T., Güven, M., Hamamcı, Z., Kalkan, M., Küçükahmet, L., Şahin, H., Şahin, M., Palancı, M. ve Yazıcı, H. (Ed.). (2009). Eğitim psikolojisi. Ankara: Pegem Akademi. Aksaçlıoğlu, A. G. ve Yılmaz, B. (2007). Öğrencilerin televizyon izlemeleri ve bilgisayar kullanmalarının okuma alışkanlıkları üzerine etkisi. Türk Kütüphaneciliği, 21(1), 3-28. Aksaçlıoğlu, A. G. (2005). Öğrencilerin televizyon izleme ve bilgisayar kullanmalarının okuma alışkanlıkları üzerine etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bilgi ve Belge Yönetim Anabilim Dalı, Ankara. Aksoy, E. (2014). İlköğretim öğrencilerinin okuma alışkanlığına ilişkin veli, öğretmen ve öğrenci görüşleri. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu. Akyol, H. (2013). Türkçe ilk okuma yazma öğretimi. Ankara: PegemA Akademi. Al-Musalli, A. (2014). Redefining the reading culture: Overcoming EFL teachers’ prejudices against students’reading habits. Arab World English Journal, 5(1), 211-223. Arıcı, A. F. (2005). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin okuma durumları (Beceri-İlgi-Alışkanlık-Eğilim). Yayınlanmamış doktora tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı, Erzurum. Aslantürk, E. ve Saracaloğlu, A. S. (2010). Sınıf öğretmenleri ve sınıf öğretmeni adaylarının okuma ilgi ve alışkanlıklarının karşılaştırılması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 155-176. Aşılıoğlu, B. (2008). Bilişsel öğrenmeler için eleştirel okumanın önemi ve onu geliştirme yolları. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 10, 1-11. Ateş, V. ve Şahin, S. (2014). Yüksek lisans öğrencilerinin okuma alışkanlıklarına bilgisayar ve internet teknolojilerinin etkileri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 15(2), 1-16. Aydın Yılmaz, Z. (2006). The Reading habit of elementary school teacher candidates. İlköğretim Online, 5(1), 1-6. Balcı, A. (2013). Bir okuma materyali olarak çocuk dergileri ve “Çocuklara Rehber”. TUBAR, 13, 319-349. Balcı, A., Uyar, Y. ve Büyükikiz, K. K. (2012). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlıkları, kütüphane kullanma sıklıkları ve okumaya yönelik tutumlarının incelenmesi. Turkish Studies, 7(4), 965-985. Batur, Z., Gülveren H. ve Bek H. (2010). Öğretmen adaylarının okuma alışkanlıkları üzerine bir araştırma: Uşak Eğitim Fakültesi Örneği. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 32-49. Bayis, S. (2010). 4., 5., 6., 7. sınıf öğrencilerinin kitap okuma ve kütüphane kullanım alışkanlıklarının incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara. Can, R., Türkyılmaz, M. ve Karadeniz, A. (2010). Ergenlik dönemi öğrencilerinin okuma alışkanlıkları. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt 11, Sayı 3, Sayfa 1-21. Demirer, V., Sünbül, A. M., Yılmaz, E., Ceran, D., Işık, A., Çintaş, D., Çalışkan, M. ve Alan, S. (2010). İlköğretim öğrencileri kitap okuma alışkanlıkları: Konya ili araştırma raporu (5-6-7-8. Sınıflar). Konya: Selçuk Üniversitesi Matbaası. Demirer, V., Yıldız, D. Ç. ve Sünbül, A. M. (2011). İlköğretim öğrencilerinin bilgisayar ve internet kullanımları ile kitap okuma alışkanlıkları arasındaki ilişki: Konya ili örneği. İlköğretim Online, 10(3), 1028-1036. Dökmen, Ü. (1994). Okuma becerisi, ilgisi ve alışkanlığı üzerine psikososyal bir araştırma. İstanbul: MEB Yayınları. Durualp, E., Çiçekoğlu, P. ve Durualp, E. (2013). Sekizinci sınıf öğrencilerinin kitap okumaya yönelik tutumlarının internet ve kitap okuma alışkanlıkları açısından incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 2(1), 115-132. Elkatmış, M. (2013). Sınıf öğretmeni adaylarının okuma ilgi ve alışkanlıkları. K. Ü. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(3), 1223-1240. Geçgel, H. ve Burgul, F. (2009). Eğitim fakültesi öğrencilerinin okuma ilgi alanları. TÜBAV Bilim, 2(3), 341-353. Gönen, M., Öncü, Ç. E. ve Işıtan, S. (2004). İlköğretim 5., 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlıklarının incelenmesi. Milli Eğitim, 164. Güneş, F. (2007). Türkçe öğretimi ve zihinsel yapılandırma, Ankara: Nobel Yayıncılık. Gür, T. (2014). Öğretmen adaylarının okuma ve boş zaman değerlendirme alışkanlıkları. Zeitschriff für die Welt Der Türken Journal Of World of Turks, 6(1), 161-180. Gürcan, H. İ. (1999). Okuma alışkanlığı ile kitap yayımcılığının kültürel iletişim ve teknolojisine bağlı sorunları karşısında Türkiye koşulları temelinde bir model önerisi. Eskişehir: T.C. Anadolu Üniversitesi Yayınları No:1113. Huang, S., Capps, M., Blacklock, J. and Garza, M. (2014). Reading habits of college students in the United States. Reading Pschology, 35, 437-467. İnan, D. D. (2005). İlköğretim 1. kademe öğrencilerinin okuma alışkanlığının İncelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. İşcan, A., Arıkan, İ. B. ve Küçükaydın, M. A. (2013). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerin kitap okuma alışkanlıkları ve okumaya ilişkin tutumları. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 4(11), 1-16. Karaşahin, M. (2009). İlköğretim ve ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin okuma kültürlerinin değerlendirilmesi. Milli Eğitim bakanlığı Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Dairesi Başkanlığı, Ankara. Kıbrıs, İ. (2010). Çocuk edebiyatı. Ankara: Kök Yayıncılık. Konan, N. ve Oğuz, V. (2009). Öğretmenlerin okuma alışkanlıkları. XVIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı, 1-3 Ekim 2009. İzmir: Ege Üniversitesi. Konan, N. (2013). İlköğretim okulu yöneticilerinin okuma alışkanlıkları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi [Educational Administration: Theory and Practice], 19(1), 31-59. Korkmaz, İ. (2007), Üniversite birinci sınıfta okuyan öğrencilerin lise döneminde kitap okuma durumlarının incelenmesi. Eurasian Journal of educational Research, 27, 127-138. Kurulgan, M. ve Çekerol, G. S. (2008). Öğrencilerin okuma ve kütüphane kullanmaları üzerine bir araştırma. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. C.8. s. 237- 258. Marlow, E. (1992). Helping your child in reading. http://eric.ed.gov/?id=ED345215 adresinden 16.06.2016 tarihinde edinilmiştir. McCarty, S., Nicastro, J., Spiros, I., and Staley, K. (2001). Increasing recreational reading through the use of read-alouds. http://eric.ed.gov/?id= ED453541 adresinden 08.06.2016 tarihinde alınmıştır. Mokhtari,K., Reichard, C.A., and Gardner, A. (2009). The Impact of internet and television use on the reading habits and practices of college students. Journal of Adolescent & Adult Literacy, 52(7), 609-619. Mugambi, F. N. (2015). Exploring reading habits and academic success in Rural Kenya. International Federation of Library Associations and Institutions, 41(4), 353-363. Nasser, R. (2013). A Literacy exercise: An Extracurrilular reading Program as an intervention to enrich student reading habits in Qatar. International Journal of Education & Literacy Studies (IJELS), 1(1), 61-71. Odabaş, H., Odabaş, Z. Y. ve Polat, C. (2008). Üniversite öğrencilerinin okuma alışkanlığı: Ankara Üniversitesi örneği. Bilgi Dünyası, 9(2), 431-465. Oyelude, A. A. (2013). Teachers’/ students’library use and reading habits in Ido Local Government Area. Ibadani Nigeria. School Libraries Worldwide, 19(2), 69-80. Özbay, M. (2006). Okuma eğitiminde çevre faktörü. Eurasian Journal of Educational Resarch, 24, 161-170. Özer Özkan, Y. ve Doğan, B. (2013). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin okuma becerisinin kestirilmesinde etkili olan değişkenlerin belirlenmesi. International Journal of Social Science, 6(4), 667-680. Pehlivan, A., Serin, O. ve Serin, N. B. (2010). Determining reading interests and habits of candidate teachers (TRNC Sample). Procedia Social and Behavioral Sciences, 9, 869–873. Rimensberger, N. (2014). Reading is very important but …..:Taking stock of South African student teachers’reading habits. Reading & Writing, 5(1), 1-9. Ronkova, J. and Wildova, R. (2015). The Reading matters: Children leadership in the Crezch Republic. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 171, 1204 – 1208. Sağlam, M., Suna, Ç. Ve Çengelci, T. (2008). Öğretmen adaylarının okuma alışkanlığını etkileyen görüş ve önerileri. Milli Eğitim, 178, s.8-23. Sangkaeo, S. (1999). Reading habit promotion in Asean Libraries, 65th IFLA Council and General Conference (20-28 August), Tailand: Bangkok. 03.06.2016 tarihinde Eric Database’den alınmıştır.Erişim no:441496. Saracaloğlu, A. S., Karasakaloğlu, N. ve Aslantürk, E. (2010). Sınıf öğretmeni adaylarının okuma ilgi ve alışkanlıkları arasındaki ilişkilerinin karşılaştırılması (Adnan Menderes ve Uludağ Üniversiteleri Örneği). Ç. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(3), 457-480. Sevmez, H. (2009). Türkçe öğretmen adaylarının okuma alışkanlığı ve kütüphane kullanımı üzerine bir inceleme (SÜ Eğitim Fakültesi örneği). Konya: Selçuk üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Smaragdi, U. J. And Jönsson, A. (2006). Book reading in leisure time: long- term changes in young peoples’book reading habits. Scandinavian Journal of Educational Research, 50(5), 519-550. Stanfield, G. M. (2006). Incentives: The Effect on reading attitude and reading behaviors of third grade students. 16.06.2016 tarihinde http://eric.ed.gov/?id=ED494453 adresinden alınmıştır. Sukhram, D. P. and Hsu, A. (2012). Developing reading partnership between parents and children: A Reflection on the reading together program. Early Childhood Education, 40, 115-121. Suna, Ç. (2006). İlköğretim öğrencilerinin okuma ilgi ve alışkanlıklarının Analitik olarak İncelenmesi ve Değerlendirilmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir. Şahin, A., Arıcı, A. F., Celepoğlu, A., Dursunoğlu, H., Toz, H., Erdal, K., Turan, L., Yılar, Ö., Kara, R. ve Kılıç, Y. (Ed.). (2011). Eğitim fakülteleri için çocuk edebiyatı. Ankara: Pegem Akademi. Şahin, A. (2012). İlköğretim 4 ve 5. sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıklarının sosyo-ekonomik düzeylerine göre incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(2), 367-388. Şahin, A., İşcan, A. ve Maden, S. (2009). İlköğretim öğrencilerinin okul kütüphaneleri ve sınıf kitaplıklarını kullanma durumları (Erzurum ili örneği). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(2), 1-12. Topçuoğlu, F., Yiğit, A. (2014). Çocuklarda okuma kültürünün oluşmasında ailenin etkisi. International Journal of Language Academy, 2(4), 308-322 Uusen, A. and Müürsep, M. (2012). Gender differences in reading habits among boys and girls of basic school in Estonia. Procedia- Social and behavioral Sciences, 69, 1795-1804. Yağcı, Y. (2007). Çocuk ve gençlerin kitaba ulaşmasındaki köprüler. Türk Kütüphaneciliği, 21(1), 62-71. Yalman, M., Özkan, E. ve Kutluca, T. (2013). Eğitim fakültesi öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıkları üzerine betimsel bir araştırma: Dicle Üniversitesi örneği. Bilgi Dünyası, 14(2), 291-305. Yaman, H. ve Süğümlü, Ü. (2010). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin ders dışı kitap okuma alışkanlıkları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 18(1), 291-306. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara, Seçkin Yayıncılık. Yıldız, M. (2013). Okuma motivasyonu, akıcı okuma ve okuduğunu anlamanın beşinci sınıf öğrencilerinin akademik başarısındaki rolü. Turkish Studies, 8(4), 1461- 1478. Yılmaz, B. (1990). Okuma alışkanlığı ve Yeni Mahalle İlçe Halk Kütüphanesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Yılmaz, B. (2002). Ankara'daki ilköğretim öğretmenlerinin okuma ve halk kütüphanesi kullanma alışkanlıkları üzerine bir araştırma. Türk Kütüphaneciliği, 16(4), 441-460. Yılmaz, B. (2012). Okuma alışkanlığının okul başarısına etkisi: Ankara Keçiören Atapark İlköğretim Okulu öğrencileri üzerine bir araştırma. Prof. Dr. K. Gülbün Baydur’a Armağan İçinde (s. 209-218), Ankara: Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü. Yılmaz, B., Köse, E. ve Korkut, Ş. (2009). Hacettepe Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesi öğrencilerinin okuma alışkanlıkları üzerine bir araştırma. Türk Kütüphaneciliği, 23(1), 22-51. Yükselen-İpek, A., Gül-Deretarla, E., Tanju, E. H., Bediz, E., Burçak, F., Dedeoğlu, H., Uysal, H., Veziroğlu, M., Gönen, M., Olgan, R., Ural, S., Işıtan, S., Tepebaş, Ş. ve Bassa, Z. (Ed.). (2013). Çocuk edebiyatı. Ankara: Eğiten Kitap.