lisans Ana Dili Eğitimi Dergisi 2147-6020 Mehmet KURUDAYIOĞLU 10.16916/aded.782877 Other Fields of Education Alan Eğitimleri Investigation of text-based reading comprehension questions prepared by primary school teachers Sınıf Öğretmenlerinin Hazırladığı Metin Altı Sorularının İncelenmesi https://orcid.org/0000-0002-7802-6337 Polat İlhan HACETTEPE UNIVERSITY https://orcid.org/0000-0003-2436-7010 Dedeoğlu Hakan HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 10 29 2020 8 4 1468 1482 08 19 2020 10 26 2020 Copyright © 2013, Journal of Mother Tongue Education 2013 Journal of Mother Tongue Education

The present study aimed to investigate text-based reading comprehension questions prepared by primary school teachers. This study was designed as a case study, which is one of the qualitative research methods. The data were collected using the document analysis method. The data were collected from the websites at www.egitimhane.com and www.sinifogretmeniyiz.biz . The data were comprised of reading comprehension activities prepared for 4th-grade students and texts taken from Turkish written exams. The data consisted of texts and text-based questions.A descriptive analysis method was used for data analysis. The data were analyzed according to the text type, question type, answer source and the question level of Barrett's Taxonomy. According to the findings of the research, teachers use narrative texts to evaluate their reading comprehension, and they prefer simple level questions with short answers and multiple choice as questions, the source of the answer is in the text. According to the results obtained, some suggestions are presented for researchers and practitioners.

Bu çalışmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin okuduğunu anlamaya yönelik hazırladığı metin altı sorularının çeşitli yönlerden incelenmesidir. Çalışma, nitel araştırma yönteminde bütüncül tek durum desenli bir durum araştırması olarak tasarlanmıştır Veriler, doküman incelemesi yöntemiyle www.egitimhane.com ve www.sinifogretmeniyiz.biz adlı internet sitelerinden 4. sınıflara yönelik okuduğunu anlama çalışmaları ve Türkçe yazılı sınavlarından alınan metinler ile bu metinlere yönelik metin altı sorularından elde edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Metin türleri için hikâye edici, bilgilendirici ve şiir türü sınıflandırılma esas alınmıştır. Soruların cevap kaynaklarına göre analizinde cevabı metin içi, metin dışı ve metinler arasında olan sorular şeklindeki sınıflama esas alınmıştır. Soru düzeylerinin sınıflandırılması Barrett Taksonomisi’ne göre yapılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin okuduğunu anlamaya değerlendirmek için en fazla hikâye edici metinleri kullandığı, büyük oranda kısa cevaplı ve çoktan seçmeli soruları tercih ettiği, cevap kaynağının tamamına yakınının metin içinde olduğu ve büyük oranda basit anlama düzeyindeki sorular sorduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar bağlamında araştırmacılar ve uygulayıcılar için bir takım öneriler sunulmuştur.

 metin altı soruları Barrett Taksonomisi okuduğunu anlama reading comprehension text-based reading comprehension questions Barrett's Taxonomy Akyol, H. (2001). İlköğretim okulları 5. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki okuma metinleriyle ilgili soruların analizi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 26, 169-178. Akyol, H. (2003). Metinlerden anlam kurma. TÜBAR, XIII, 49-58. Akyol, H. (2010) Yeni programa uygun Türkçe öğretim yöntemleri. Ankara, Pegem Akademi Yayınları. Akyol, H. (2018). Türkçe ilk okuma yazma öğretimi. Ankara: Pegem Akademi. Akyol, H., Yıldırım, K., Ateş, S. & Çetinkaya, Ç. (2013). Anlamaya yönelik nasıl sorular soruyoruz? Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 41-56. Akyol, H. (1997). Okuma metinlerindeki soruların sınıflandırılması. Eğitim ve Bilim, 21(105), 10- 17. Aslan, C. (2011). Soru sorma becerilerini geliştirmeye dönük öğretim uygulamalarının öğretmen adaylarının soru oluşturma becerilerine etkisi. Eğitim ve Bilim, 36, 236-249. Ateş, S. (2011). İlköğretim Beşinci Sınıf Türkçe Dersi Öğrenme-Öğretme Sürecinin Anlama Öğretimi Açısından Değerlendirilmesi. Yayınlanmamış doktora tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara Ateş, S., Güray, E., Döğmeci̇, Y., & Gürsoy, F. (2016). Öğretmen ve öğrenci sorularının gerektirdikleri zihinsel süreçler açısından karşılaştırılması. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 4 (1), 0-0. Ateş, S. ve Yıldırım, K. (2014). Sınıf öğretmenlerinin okuma becerisine yönelik uygulamaları: Strateji öğretimi ve anlama. İlköğretim Online, 13, 235-257. Aydoğan, K. ve Aytekin, H. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde set halinde kullanılan 'İstanbul' metot kitaplarında okuma metinleri ve metin altı soruları üzerine bir değerlendirme. The Journal of International Social Research, 12, 67, 10 / 2019. Ayvacı, H. Ş. ve Türkdoğan, A. (2010). Yeniden yapılandırılan Bloom Taksonomisi’ne göre fen ve teknoloji dersi yazılı sorularının incelenmesi. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 7(1), 13-25. Baydaş, Ö., Gedik. N., & Göktaş, Y. (2012, Mayıs). İlköğretim okullarındaki öğretmenlerin bilişim teknolojilerini kullanma durumu. IV. Uluslararası Türkiye Eğitim Aştırmaları Kongre Kitabı (ss. 402-410). İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi. Büyükalan Filiz, S. ve Delal Turan, S. (2018). 4. sınıf öğretmenlerinin temel derslerde sordukları yazılı sınav sorularının Bloom Taksonomisi açısından incelenmesi. Asya Studies, 5 (5) , 11-20. Çintaş Yıldız, D. (2015). The analysis of Turkish course exam questions according to re-constructed Bloom’s Taxonomy. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 14 (2) , 479-497. Çeçen, M. A. ve Kurnaz, H. (2015). Ortaokul Türkçe dersi öğrenci çalışma kitaplarındaki tema değerlendirme soruları üzerine bir araştırma. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 7(02). Çeliktürk Sezgin, Z. ve Gedikoğlu Özilhan, Y. G. (2019). 1.-8. Sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metne dayalı anlama sorularının incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(2), 353-367 Day, R. R. ve Park, J. (2005). Developing reading comprehension questions. Reading in a Foreign Language, 17(1), 60-73. Doğanay, A. ve Yüce, S. G. (2010). Öğrencilerin düşünme becerilerinin geliştirilmesinde rehberli yardım: Bir öğretmenin sözel ifadelerinin analizine ilişkin durum çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 16, 185-214. Dolapçıoğlu, S. (2020). Düşünen sınıf materyallerinin (DSM) PISA okuma becerileri üzerinde etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(1), 196-210. Göçer, A. ve Şentürk, R. (2019). Türkçe eğitiminde yazma becerilerini geliştirmeye yönelik kullanılabilecek geribildirim türleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (43) , 123-149. Göçer, A. (2014). The Assessment of Turkish written examination questions based on the text in accordance with the Barrett's Taxonomy. International Journal of Languages' Education and Teaching, 3, 1-16. Güfta, H. ve Zorbaz, K. Z. (2008). İlköğretim ikinci kademe Türkçe dersi yazılı sınav sorularının düzeyleri üzerine bir değerlendirme. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitü Dergisi, 17, 205-218. Güneş, F. (2009). Türkçe öğretiminde günümüz gelişmeler ve yapılandırıcı yaklaşım. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl/Year: 2009 Cilt/Volume:6 Sayı/Issue: 11,1-21. Güneş, F. (2019). Türkçe öğretimi yaklaşımlar ve modeller. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık. Hervey, S. (2006). Who asks the questions? Teaching PreK-8, 37, 68-69. Işık, A. (2018). The abilities of primary teachers to design e-learning content: Sample of NEIT. Sınırsız Eğitim ve Araştırma Dergisi, 3 (2) , 17-28. İlhan, M. (2016). Açık uçlu sorularla yapılan ölçmelerde klasik test kuramı ve çok yüzeyli Rasch modeline göre hesaplanan yetenek kestirimlerinin karşılaştırılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(2), 346-368. Kan, A. ve Kayapınar, U. (2006). Yabancı dil eğitiminde aynı davranışları yoklayan çoktan seçmeli ve kısa cevaplı iki testin madde ve test özelliklerinin karşılaştırılması. Eğitim ve Bilim, 31(142). Karatay, H. ve Dilekçi, A. (2019). Türkçe öğretmenlerinin dil becerilerini ölçme ve değerlendirme yeterlikleri. Milli Eğitim Dergisi,48(1), 685-716. Kavruk, H. ve Çeçen, M.A. (2013). Türkçe dersi yazılı sınav sorularının bilişsel alan basamakları açısından değerlendirilmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(4), 1-9. Kılınç, G. ve Çalışkan, H. (2015). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sınıf içi ders işleme sürecindeki soru sorma davranışlarının değerlendirilmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15 (USBES Özel Sayısı I),265-286. Kocaarslan, M. ve Yamaç, A. (2018). Sınıf öğretmenlerinin Türkçe dersi sınavlarında sordukları metne dayalı anlama sorularının incelenmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 431-448. Koçak, A. (2005). Bolu İli İlköğretim Beşinci ve Sekizinci Sınıf Öğrencilerinin Yazılı Anlatım Becerileri Üzerine Bir Araştırma. (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu Kula, S. ve Demirci Güler, M. (2019). Sınıf öğretmenlerinin interneti eğitim amaçlı kullanma durumları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16 (1) , 620-647. Maden, S. ve Durukan, E. (2009). Türkçe dersi yazılı sorularının öğrenme alanlarına, soru tiplerine ve taksonomilerine göre değerlendirilmesi (Erzurum İli Örneği). Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 95-115. Milli Eğitim Bakanlığı. (2019). Türkçe dersi (1-8. Sınıflar) öğretim programı. Ankara: MEB. Özdemir, M., Özdemir, O., & Çetinkaya, Ç. (2007, Kasım). İlköğretim 1-5 sınıflar Türkçe çalışma kitaplarındaki soruların analizi. İlköğretim Kongresi’nde sunulmuş sözlü bildiri. Hacettepe Üniversitesi, Ankara. Sallabaş, M. ve Yılmaz, G. (2020). Türkçe ders kitabında bulunan metin altı sorularının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne göre incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8 (2) , 586-596. Sarar Kuzu, T. (2013). Türkçe ders kitaplarındaki metin altı sorularının yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ndeki hatırlama ve anlama bilişsel düzeyleri açısından incelenmesi. CÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 37(1), 58-76. Temizkan, M. ve Sallabaş, M. (2011). Okuduğunu anlama becerisinin değerlendirilmesinde çoktan seçmeli testlerle açık uçlu yazılı yoklamaların karşılaştırılması. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,(30),207-220. Tepe, N. (2020). Blogs on education examination of teachers’ use cases and thoughts. Journal of Human Sciences, 17(1), 162–171. Ulusoy, M. ve Çetinkaya, Ç. (2012). Cümle doğrulama tekniğinin okuma ve dinlemenin ölçülmesinde kullanılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43, 460-471. Uymaz, M. ve Çalışkan, H. (2019). Öğretmen yapımı sosyal bilgiler dersi sınav sorularının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne göre incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27 (1) , 331-346. Üredi, L., Akbaşlı, S. & Ulum, H. (2016). Investigating the primary school teachers’ perspectives on the use of education platforms in teaching. Educational Research and Reviews, 11(15), pp.1432-1439. Üredi, L. ve Ulum, H. (2020). İlkokul matematik ders kitaplarında bulunan ünite değerlendirme sorularının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne göre incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16 (2) , 432-447. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2018). Nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık Yıldırım, K. (2013). Öğretmenlerin öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerini değerlendirmede kullanabilecekleri bir sistem: Barrett Taksonomi’si/A system to be used by teachers to evaluate students' reading comprehension skills: Barrett Taxonomy . Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9 (18), 45-58.