animal health, prod and hyg Animal Health Production and Hygiene 2146-7269 2687-5330 Aydin Adnan Menderes University 10.53913/aduveterinary.1141926 Veterinary Surgery Veteriner Cerrahi Aydın Bölgesi Artezyen Sularının Nitrat, Nitrit Kirlenme Düzeyleri Ve Organik Madde Miktarlarının Araştırılması Investigation of Nitrate, Nitrite Pollution Levels and Organic Matter Amounts of Artesian Waters of Aydın Region https://orcid.org/0000-0003-4570-2156 Bildik Ayşegül AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0003-3293-5049 Baş Leyla AYDIN ADNAN MENDERES UNIVERSITY 12 28 2022 11 2 9 14 07 07 2022 10 03 2022 Copyright © 2012, Animal Health Production and Hygiene 2012 Animal Health Production and Hygiene

Geniş alanlara yayılabilen kirleticiler arasında nitrat, nitrit ve organik madde çevrenin kirletilmesinde önemli bir gösterge olarak kabul edilmektedir. Tarımsal faaliyetler ve nitrat kirlenmeleri arasında yüksek bir bağlantı ve ilişki olduğu bilinmektedir. Bu çalışma, Aydın iline bağlı çeşitli ilçelerden alınan artezyen sularında su kirliliğinin önemli belirteçlerinden olan nitrat, nitrit ve organik madde miktarlarını belirlenmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada kullanılan artezyen suları, 2019 yılı Eylül ayında Aydın ilinin toplam 9 ilçesinden (Germencik, Çine, Kuşadası, Bozdoğan, Efeler, Köşk, Söke, Yeni Pazar, Koçarlı) yerleşim yerlerine yakın rastgele seçilmiş artezyen kuyularından temin edilmiştir. Sularda nitrat ve nitrit analizleri kolorimetrik metotla; organik madde analizi titrimetrik yöntemle yapılmıştır.Aydın’daki yeraltı su kaynakları genellikle tarımsal sulama ve çiftlik hayvanlarının su ihtiyaçlarını gidermek için kullanılmaktadır. Yapılan çalışmada alınan su örneklerinde nitrat ve nitrit miktarları TSE’nin belirlediği üst limitin altında tespit edilmiştir. Buna rağmen organik madde miktarları tüm örneklerde; yeraltı suları için belirlenen 0,1-2 mg/l limit değerlerin üzerindedir. Organik maddeye bağlı bu kirlenmenin evsel kirlenmeden kaynaklanmış olabileceği düşünülmektedir.

Among the pollutants that can spread over large areas, nitrate, nitrite and organic matter are considered as an important indicator of pollution of the environment. It is known that there is a high connection and relationship between agricultural activities and nitrate contaminations. This study was carried out to determine the amount of nitrate, nitrite and organic matter, which are important indicators of water pollution, in artesian waters taken from various districts of Aydın.The artesian waters used in the study were obtained from randomly selected artesian wells close to the settlements of 9 districts of Aydın province (Germencik, Çine, Kuşadası, Bozdoğan, Efeler, Köşk, Söke, Yenipazar, Koçarlı) in September 2019. Nitrate and nitrite analysis in waters by colorimetric method; organic matter analysis was performed by titrimetric method.Underground water resources in Aydın are generally used for agricultural irrigation and to meet the water needs of farm animals. In the water samples taken in the study, nitrate and nitrite amounts were determined below the upper limit determined by TSE. Despite this, the amounts of organic matter were found in all samples; It is above the limit values of 0.1-2 mg/l for groundwater. It is thought that this contamination due to organic matter may have been caused by domestic contamination.

 Water analysis nitrate nitrite organic matter Aydın Su analizi nitrat nitrit organik madde Aydın Aydın Adnan Menderes University Scientific Research Projects VTF 18043 Ağaoğlu, S., Alişarlı, M., Alemdar, S. & Dede, S. (2007). Van Bölgesi İçme ve Kullanma Sularında Nitrat Ve Nitrit Düzeylerinin Araştırılması. YYÜ Vet Fak Derg, 18(2):17-24. Alaş, A., & Cil, O. H. S. (2002). An investigation of water quality parameters at some springs supplying drinking water for Aksaray. Ekoloji, 11(42), 40-44. Atay, D. & Pulatsü, S., (2000). Su Kirlenmesi ve Kontrolü. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Yayın, No:1513, 292 s, Ankara Anonymous. (2013). Sularda Kirlilik Analizleri, TC MEB, Ankara 2013, http://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Sularda%20Kirlilik%20Analizleri.pdf. Arslan, M. A., & Şenol, M. (2010). Aydın İli Çevre Durum Raporu. TC Aydın Valiliği Çevre Ve Şehircilik Müdürlüğü. Aydın. Aslan, G. & Akkaya, C.(2001). Basic problems in groundwater sources and interactions between surface and groundwater. Groundwaters and environment symposium. Izmir, 45–54p. Aslan, Ş., & Türkman, A. (2003). İçme sularindan biyolojik denitrifikasyon yöntemiyle nitrat gideriminde ortam koşullarinin etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 5(1), 17-25. Ateşşahin, A. &Servi, K. (2017). Veteriner Hekimler İçin Klinik Toksikoloji. Medipres yayınları. Atılgan, A., Coşkan, A., Saltuk, B., & Erkan, M. (2007). Antalya yöresindeki seralarda kimyasal ve organik gübre kullanım düzeyleri ve olası çevre etkileri. Ekoloji, 15(62), 37-47. Baltacı, F. (2000). Su Analiz Metotları. DSİ İçme Suyu ve Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı, s. 335, Ankara. Burkut, E. (2018). Suda Amonyum, Nitrit ve Nitrat. Su ve Çevre Teknolojileri, 13(120), 20-22. Çakmak, O. (2007). Eskişehir İlinde Yeraltı ve Yuzeysel Sulardaki Nitrat Kirliliğinin Kirletici Kaynakları Göz Onunde Bulundurularak Değerlendirilmesi, Yuksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Universitesi Fen Bilimleri Enstitusu. Samsun, 2007. Çakmak, Ö., İşleyen, A., & Usca, A. (2009). N-nitrozo bileşikleri ve halk sağlığına etkileri. TAF Preventive Medicine Bulletin, 8(6), 521-526. Carlström, M., Moretti, C. H., Weitzberg, E., & Lundberg, J. O. (2020). Microbiota, diet and the generation of reactive nitrogen compounds. Free Radical Biology and Medicine, 161, 321-325. Ekşi, O. (2005). Samsun Sebze Pazarında Toplanan Bazı Sebze ve Gıda Örnekleriyle Bazı İçme Suyu ve Taban Suyu Örneklerinin Nitrat İçeriğine İlişkin Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Samsun. Eryurt, A., & Sekin, Y. (2001). Seasonal changes in groundwaters around Manisa Region, hardness and nitrated compounds. In Groundwater and environment symposium (pp. 187–193). Izmir, 21–23 March. Esmeray, E., & Gökcekli, C. (2020). Assessment of groundwater quality for drinking and irrigation purposes in Karabuk province, Turkey. Environmental Earth Sciences, 79(13), 1-17. https://doi.org/10.1007/s12665-020-09074-4 Havelaar, A. H., & Melse, J. M. (2003). Quantifying public health risk in the WHO guidelines for drinking-water quality: a burden of disease approach. Kaya, S., Pirinçci İ. & Bilgili A. (1998). Veteriner Hekimliğinde Toksikoloji. Medisan Yayınevi, Ankara. Ekemen Keskin, T. (2010). Nitrate and heavy metal pollution resulting from agricultural activity: a case study from Eskipazar (Karabuk, Turkey). Environmental Earth Sciences, 61(4), 703-721. Kılıç, S. (2008). Küresel iklim değişikliği sürecinde su yönetimi. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, (39), 161-186. Kobayashi, J. (2018). Effect of diet and gut environment on the gastrointestinal formation of N-nitroso compounds: a review. Nitric Oxide, 73, 66-73.73, 66–73. Lundberg, J. O., Carlström, M., & Weitzberg, E. (2018). Metabolic effects of dietary nitrate in health and disease. Cell metabolism, 28(1), 9-22. Majumdar, D., & Gupta, N. (2000). Nitrate pollution of groundwater and associated human health disorders. Indian journal of environmental health, 42(1), 28-39. Mikayilov, F.D. & Acar, B. (1998). Toprak Ekosistemlerinde Kirleticilerin Taşınım Mekanizmasının İncelenmesi ve Modellenmesi. Ekoloji Dergisi, 7, 20-23, 1998. Olhan, E., & Ataseven, Y. (2009). Türkiye’de içme suyu havza alanlarında tarımsal faaliyetlerden kaynaklanabilecek kirliliği önleme ile ilgili yasal düzenlemeler. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi. Özdemir, M., Yavuz, H., & İnce, S. (2004). Afyon bölgesi kuyu sularında nitrat ve nitrit düzeylerinin belirlenmesi. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 51(1), 25-28. Özdoğan, M., Üstündağ, A. Ö., & Demirel, H. (2016). Aydın İli Yeraltı Sularının Hayvancılık İçin İçme Suyu Kalitesi Bakımından Değerlendirmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 13(2), 113-122. Polat, R., Elçi, A., Şimşek, C.& Gündüz, O. (2007). İzmir Nif Dağı Çevresindeki Yeraltı Suyu Nitrat Kirliliği Boyutunun Mevsimsel Değerlendirmesi. 7. Ulusal Çevre Mühendisliği Kongresi, İzmir, 482-489. Sağlam, Ö.F. (2000). İçmeSularınıNitelikleri.TürkGıda Mevzuatı, Ankara Şanlı, Y. (2002). Nitratlar ve nitritler. Veteriner Klinik Toksikoloji. 2.Baskı, Güngör Matbaacılık, Pendik, İstanbul. Tayfur, G., Kirer, T., & Baba, A. (2008). Groundwater quality and hydrogeochemical properties of Torbalı Region, Izmir, Turkey. Environmental Monitoring and Assessment, 146(1), 157-169. Tricker, A. R., & Preussmann, R. (1991). Carcinogenic N-nitrosamines in the diet: occurrence, formation, mechanisms and carcinogenic potential. Mutation research/genetic toxicology, 259(3-4), 277-289. Uçmaklıoğlu, S. (2011). Aydın’da İçme Suyu Nitrit Ve Nitrat Düzeylerinin Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi (YBSK) ile Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Adü Sağ., Bil.,Ens., Aydın. Ward, M. H., Jones, R. R., Brender, J. D., De Kok, T. M., Weyer, P. J., Nolan, B. T., Villanueva, C.M. & Van Breda, S. G. (2018). Drinking water nitrate and human health: an updated review. International journal of environmental research and public health, 15(7), 1557. Weyer, P. J., Cerhan, J. R., Kross, B. C., Hallberg, G. R., Kantamneni, J., Breuer, G., ... & Lynch, C. F. (2001). Municipal drinking water nitrate level and cancer risk in older women: the Iowa Women's Health Study. Epidemiology, 327-338. WHO (World Health Organization), 2017. Guidelines for Drinking-Water Quality, fourth ed. World Health Organization. Varol, S., Davraz, A., & Varol, E. (2008). Yeraltı suyu kimyası ve sağlığa etkisinin tıbbi jeoloji açısından değerlendirilmesi. TAF Preventive Medicine Bulletin, 7(4), 351-356. Zhang, Y., Shi, P., Li, F., Wei, A., Song, J., & Ma, J. (2018). Quantification of nitrate sources and fates in rivers in an irrigated agricultural area using environmental isotopes and a Bayesian isotope mixing model. Chemosphere, 208, 493-501.