Research Article

Za-ne-ne Fiil Kökünün Sözlük Bilimsel Açıdan İncelemesi ve Kur’an’daki Kullanımları

Volume: 6 Number: 1 June 29, 2022

Za-ne-ne Fiil Kökünün Sözlük Bilimsel Açıdan İncelemesi ve Kur’an’daki Kullanımları

Abstract

Lügatçiler za-ne-ne kelimesinin manasını “İki şey arasında tercih yapmada kalınan şüphe durumu sonucunda bir tarafa olan inancın ağır basmasıyla onun tercih edilmesi” olarak açıklamışlardır. Fakat asıl manasının haricinde şek, sanı, töhmet, az gibi yakın anlamlarda; yakîn ve kasem gibi zıt anlamlarda kimisi yaygın olarak kimisi ise nadiren kullanılmıştır. Kelime yakîn ve şek olmak üzere iki zıt manada da hakiki anlamda kullanılmış ve zıt manaları kendisinde ihtiva etmesi sebebiyle ezdaddan sayılmıştır. Bu kelime Kur’an-ı Kerîm’de de yukarıda bahsedilen manalardan şek, sanı, töhmet, yakîn manalarında kullanılmıştır. Bu çalışmada za-ne-ne kökünden türeyen isim ve fillerin ifade etiği anlamlar incelenmiş, bu kökten türeyen kelimelerin Kur’an-ı Kerîm’de hangi manalarda kullanıldığı müfessirlerin yorumları ışığında analiz edilmiştir. Çalışmada kelimenin semantik incelenmesinin ardından örnekler üzerinden Kur’an-ı Kerîm’deki kullanımına ve kelimenin manasına göre ayetlere meal verme konularına değinilmiştir. Bu örnekler hakkında müfessirlerin birbirinden farklı ve müşterek yorumları bir araya getirilerek örnekteki kelimenin hangi manada kullanıldığı izah edilmiştir. Bu misaller üzerinden müfessirlerin bu kelimenin nerede hangi manaya delalet ettiği hakkında verdikleri ipuçları zikredilmiştir.

Keywords

Thanks

çalışmalarım esnasında yardımlarını esirgemeyen danışman hocam doç. dr. Hasan UÇAR hocama en içten duygularımla teşekkür ederim.

References

  1. Âlûsî, Ebu’s-Senâ Şihâbuddîn Maḥmûd b. Abdillâh b. Maḥmûd el-Ḥuseynî. Rûḥu’l-meʿânî fî tefsîri’l-Ḳurʾâni’l-ʿaẓîm ve’s-sebʿi’l-mes̱ânî. thk. Ali Abdulbârî Aṭıyye. 16 Cilt. Beyrût: Dâru’l-kutubu’l ilmiyye, 1. Baskı, 1415/1995.
  2. Askerî, Ebû Hilâl el-Ḥasen b. Abdillâh b. Sehl. el-Furûḳu’l-luġaviyye. thk. Muḥammed İbrahîm Selîm. Ḳâhire: Dâru’l-ilmi ve’s̱-s̱eḳâfeti li’n-neşri ve’t-tevzî’. -------Mu’cemu’l-furûḳu’l-luġavî. thk. Beytullâh Beyât. Kum: Muessesetu’n-neşru’l-İslam, 1. Baskı,1412/1991.
  3. Beġavî, Ebû Muḥammed Muhyissunne el-Ḥüseyn b. Mes‘ûd b. Muḥammed el-Ferrâ’. Meʿâlimu’t-tenzîl. thk. Abdurrezzâḳ el-Mehdî. 5 Cilt. Beyrût: Dâru iḥyâi’t-turâs̱i’l- arabî, 1. Baskı, 1420/2000.
  4. Belhî, Ebu’l-Ḥasen Muḳâtil b. Suleymân b. Beşîr el-Ezdî. et-Tefsîru’l-kebîr. thk. Abdullah Maḥmûd Şeḥḥâte. 5 Cilt. Beyrût: Dâru iḥyâi’t-turâs̱i’l-arabî, 1.Baskı, 1423/2002.
  5. Beyżâvî, Nâṣıruddîn Ebû Saîd (Ebû Muḥammed) Abdullāh b. Ömer b. Muḥammed. Envâru’t- tenzîl ve esrâru’t-teʾvîl. thk. Muḥammed Abdurraḥman el-Mar'aşlî. Beyrût: Dâru iḥyâi’t-turâs̱i’l-arabî, 1. Baskı, 1418/ 1997.
  6. Buḫârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. thk.Muḥammed Zuheyr b. Nâṣır en-Nâṣır. 9 Cilt. Beyrût: Dâru ṭavḳu’n-necât, 1. Baskı, 1422/2001.
  7. Cevherî, Ebû Nasr İsmâîl b. Hammâd. es-Ṣıḥâḥ Tâcu’l-Luġa ve Ṣıḥâḥu-l’Arabiyye. thk. Ahmed Abdulġafûr Attâr. 6 Cilt. Beyrût: Dâru-l’İlm li-l’melâyîn, 4.Baskı, 1407/1987.
  8. Curcânî, Ebü’l-Ḥasen Ali b. Muḥammed b. Ali eş-Şerîf el- el-Hanefî. Kitâbu’t-ta’rifât. Beyrût: Dâru’l- mektebetu’l-ilmiyye,1.Baskı, 1403/1983.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Language Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 29, 2022

Submission Date

April 7, 2022

Acceptance Date

June 15, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 6 Number: 1

APA
Büyükkeleş, M. A. (2022). Za-ne-ne Fiil Kökünün Sözlük Bilimsel Açıdan İncelemesi ve Kur’an’daki Kullanımları. Akademik-Us, 6(1), 37-59. https://izlik.org/JA37KB25YW
AMA
1.Büyükkeleş MA. Za-ne-ne Fiil Kökünün Sözlük Bilimsel Açıdan İncelemesi ve Kur’an’daki Kullanımları. Akademik-Us. 2022;6(1):37-59. https://izlik.org/JA37KB25YW
Chicago
Büyükkeleş, Muhammed Ali. 2022. “Za-Ne-Ne Fiil Kökünün Sözlük Bilimsel Açıdan İncelemesi Ve Kur’an’daki Kullanımları”. Akademik-Us 6 (1): 37-59. https://izlik.org/JA37KB25YW.
EndNote
Büyükkeleş MA (June 29, 2022) Za-ne-ne Fiil Kökünün Sözlük Bilimsel Açıdan İncelemesi ve Kur’an’daki Kullanımları. Akademik-Us 6 1 37–59.
IEEE
[1]M. A. Büyükkeleş, “Za-ne-ne Fiil Kökünün Sözlük Bilimsel Açıdan İncelemesi ve Kur’an’daki Kullanımları”, Akademik-Us, vol. 6, no. 1, pp. 37–59, June 2022, [Online]. Available: https://izlik.org/JA37KB25YW
ISNAD
Büyükkeleş, Muhammed Ali. “Za-Ne-Ne Fiil Kökünün Sözlük Bilimsel Açıdan İncelemesi Ve Kur’an’daki Kullanımları”. Akademik-Us 6/1 (June 29, 2022): 37-59. https://izlik.org/JA37KB25YW.
JAMA
1.Büyükkeleş MA. Za-ne-ne Fiil Kökünün Sözlük Bilimsel Açıdan İncelemesi ve Kur’an’daki Kullanımları. Akademik-Us. 2022;6:37–59.
MLA
Büyükkeleş, Muhammed Ali. “Za-Ne-Ne Fiil Kökünün Sözlük Bilimsel Açıdan İncelemesi Ve Kur’an’daki Kullanımları”. Akademik-Us, vol. 6, no. 1, June 2022, pp. 37-59, https://izlik.org/JA37KB25YW.
Vancouver
1.Muhammed Ali Büyükkeleş. Za-ne-ne Fiil Kökünün Sözlük Bilimsel Açıdan İncelemesi ve Kur’an’daki Kullanımları. Akademik-Us [Internet]. 2022 Jun. 29;6(1):37-59. Available from: https://izlik.org/JA37KB25YW

Akademik-Us licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Licence.