Sudan, Emevi, Abbasi, Memlük ve 1504-1821 tarihleri arasında da Func sultanlığı hâkimiyetinde bulunmuştur. 1821’de Osmanlı Devleti adına Mısır valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa Sudan’ı yönetimi altına almıştır. 1821’de başlayıp 1882’de İngiltere’nin işgaliyle sonuçlanacak sürece kadar geçen bu döneme Türk/Türkiye Dönemi denilmektedir. 19. yüzyılda sa-nayileşme ile birlikte kapitalizm ve emperyalizmin yönlendirmesiyle Afrika kıtasını da kapsayan coğrafya, emperyal güç-lerin hedefi olmuştur. Nitekim İngiltere, Uzakdoğu’daki çıkarları için önemli konumda olan Mısır’ı işgal etmiştir. Bir süre sonra da Sudan’a doğru genişleme siyaseti benimsemiştir. 1882-1899 dönemine kapsayan işgal süreci Sudan toprakla-rında siyasi, askeri, dini, birçok gelişmeyi içinde barındırır. 1881’de başlayan Mehdi Hareketi 1821’den itibaren fiilen böl-geyi idare eden Osmanlı devleti için ciddi bir mesele halini almıştır. Sudan’daki Osmanlı idaresi 1879’da Hidiv Tevfik’in Mısır’ın başına geçmesiyle sarsılmıştır. 1882’de Mısır’ın İngiltere tarafından işgali bölgeyi idare edilemez hale getirmiştir. Bu sırada Sudan’da çıkan Mehdi Hareketi başarılı olmuştur. Meselenin başında Mehdi Hareketini ciddiye almayan İngilte-re, Mehdi Hareketinin bu başarısı karşısında dikkatini Sudan’a çevirmiştir. Bu hadiseler Osmanlı yönetiminin de dikkatle takip ettiği gelişmelerdendir. Nitekim Osmanlı bürokrasisinin önemli isimlerinden Gazi Ahmet Muhtar Paşa 5 Kasım 1885’de Mısır fevkalade komiseri olarak atanmıştır. 22 Aralık 1885 tarihli görev talimatnamesinde İngiliz askerinin Mı-sır’daki varlılığının devamına neden olan Sudan sorununun halledilmesi ve asayişin temini için çalışması emredilmektedir. Bu süreçte İngilizlerin Sudan’ın iç kesimlerine doğru ilerlemelerine şahit olan Ahmet Muhtar Paşa, bölgedeki İngiliz faali-yetlerini ayrıntılı olarak anlatmıştır. Yaklaşık yirmi dört sene Mısır’da görev yapan Gazi Ahmet Muhtar Paşa, alınması ge-reken tedbirlere ilişkin Babıali’ye pek çok rapor sunmuştur. Her ne kadar Ahmet Muhtar Paşa’nın öneri ve uyarıları dikka-te alınmaya çalışılsa da İngilizlerin Sudan’ı ele geçirme noktasında kararlı politikaları Osmanlı Devleti’nin çabalarını boşa çıkarmıştır. Dolayısıyla Gazi Ahmet Muhtar Paşa’nın Sudan’ın işgalinin önüne geçmek için yaptığı tespitlere dayalı tavsi-yeleri de bir sonuç vermemiştir. Makale bu görevle görevlendirilen Gazi Ahmet Muhtar Paşa’nın görevi esnasında tespit ettiği sorunlar ve meselenin çözümüne ilişkin önerilerini ihtiva eden layihalarını konu edinmektedir.