Günümüzde şirketler, faaliyetlerini artık yalnızca kendi ülkeleriyle sınırlı tutmamakta; ekonomik büyüme ve küresel rekabet avantajı sağlamak amacıyla farklı pazarlarda faaliyette bulunmak için şube açma yolunu tercih etmektedir. Şube açma, işletmelerin uluslararası arenada varlık göstermeleri ve yerel pazarlara daha yakın olmaları açısından stratejik önem taşımaktadır. Bu durum, özellikle yabancı şirketlerin Türkiye’de şube açması söz konusu olduğunda hem milletlerarası özel hukuk kuralları hem Türkiye’nin uygulamakta olduğu yabancı yatırım politikaları açısından önemli bir mesele teşkil etmektedir. Yabancı şirketlerin Türkiye’de faaliyet gösterebilmesi, sadece ekonomik anlamda değil, aynı zamanda hukukî ve idarî açıdan da belirli kriterlerin yerine getirilmesini gerektirmektedir. Yabancı bir işletmenin Türkiye’de şube aracılığıyla faaliyet göstermesi, öncelikle belirli hukukî ve usulî şartların sağlanmasına bağlıdır. Bu şartların yerine getirilmesi, hem işletmenin yasal güvenceye sahip olmasına hem Türkiye’deki ekonomik düzenlemelerle uyumlu bir şekilde faaliyet göstermesine imkân tanır. Bu çerçevede, yabancı sermayenin Türkiye’de şube açma yoluyla faaliyet göstermesi açısından bir işletmenin “yabancı” sıfatını taşıyıp taşımadığının tespit edilmesi büyük önem arz etmektedir. İşletmenin yabancı sayılabilmesi, öncelikle şirket tâbiiyetinin doğru ve eksiksiz bir şekilde belirlenmesine bağlıdır. Şirket tâbiiyetinin tespitinde esas alınan sistemler, farklı hukuk düzenlerinde çeşitli yaklaşımlar sunmakta ve bu yaklaşımların doğru şekilde uygulanması, yabancı sermayenin Türkiye’de güvenli, yasal ve düzenli bir biçimde faaliyet göstermesi açısından kritik bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda çalışmada ilk olarak, şirket tâbiiyetinin belirlenmesinde kabul edilen temel sistemler detaylı bir şekilde incelenecektir. Ardından Türk hukukunda benimsenen yaklaşım açıklanacak ve uygulamadaki yeri ile etkileri değerlendirilecektir. Bununla birlikte, yabancı şirketlerin Türkiye’de şube açmasına ilişkin usul ve esaslar ayrıntılı biçimde ele alınacak; başvuru süreçleri, gerekli belgeler, kayıt ve bildirim yükümlülükleri ile Türkiye’de faaliyetin hukukî çerçevesi açıklanacaktır. Çalışmanın son bölümünde ise konuya ilişkin değerlendirmeler yapılacak ve yabancı sermayenin Türkiye’deki şube faaliyetlerinin hem ekonomik hem hukukî boyutlarıyla önemi vurgulanacaktır.
Nowadays, companies no longer confine their activities solely to their home countries; in order to achieve economic growth and gain a competitive advantage in the global market, they increasingly opt to establish branches in foreign markets. Establishing a branch is strategically important as it allows enterprises to maintain an international presence and operate closer to local markets. This issue becomes particularly significant when foreign companies seek to open a branch in Turkey, as it raises considerations under both private international law and the country’s foreign investment policies. Fora foreign company to operate in Turkey, compliance with certain legal and administrative requirements is necessary, not only for economic reasons but also to ensure conformity with regulatory frameworks. The operation of a foreign enterprise in Turkey through a branch primarily depends on fulfilling specific legal and procedural conditions. Compliance with these requirements ensures that the enterprise operates under legal protection and in accordance with Turkey’s economic regulations. Within this framework, determining whether a business qualifies as “foreign” is of paramount importance forthe activity of foreign capital through branch establishments in Turkey. The classification of a company as foreign primarily relies on the accurate and comprehensive determination of corporate nationality. The systems employed to ascertain corporate nationality present various approaches in different legal orders, and their correct application plays a critical role in ensuring that foreign capital operates in Turkey in a secure, lawful, and orderly manner. In this context, the study will first examine the fundamental systems used to determine corporate nationality. Subsequently, the approach adoptedunder Turkish law will be analyzed, including its application and implications in practice. Furthermore, the procedures and principles governing the establishment of foreign branches in Turkey will be addressed in detail, covering application processes, required documentation, registration, notification obligations, and the overall legal framework for operating in Turkey. In the final section, the study will provide an assessment of the issue and emphasize the significance of foreign capital’s branch operations in Turkey from both economic and legal perspectives