Year 2018, Volume , Issue 10, Pages 323 - 345 2018-06-22

Conscience with Its Religious, Philosophical, Psychological Aspects and Its Role in Values Education
Dini, Felsefi, Psikolojik Boyutlarıyla Vicdan ve Değerler Eğitimindeki Yeri

Mahmut ZENGİN [1] , Elif ARSLAN İÇÖZ [2]


Many disciplines such as religion, philosophy and psychology have addressed the issue of conscience and tried to understand and define it. In the literature of religion, philosophy and psychology, conscience is considered as an intrinsic parameter that helps the individuals to distinguish between good and evil and as an abstract, subjective and improvable concept. Meanwhile the contemporary world discusses the deficiencies and flaws of the value-free positivistic science approach. In this context, many educational programs such as moral education, character education and values education programs are being organized in various parts of the world. This study aims to examine the factors of education and environment in the context of values education, as well as the concept of conscience-that is considered to be congenitally existent within the human beings-together with its religious, philosophical and psychological aspects and to assess its role and importance for the values education. In this context, the study includes the assessments of the religious, philosophical and psychological approaches on the concept of conscience and, with reference to the common points in the definitions made, addresses the question of “what” the conscience is, elaborates on the need to a conscience education and discusses how to make use of it in the values education. In conclusion, it is argued that no value that does not appeal to one’s conscience can be instilled in the individuals. 

Din, felsefe ve psikoloji gibi birçok disiplin vicdan kavramını inceleme konusu yaparak onu anlamaya ve tanımlamaya çalışmıştır. Din, felsefe ve psikoloji alanındaki literatürde vicdan, kişide iyiyi kötüden ayırt etmeye yarayan içsel bir parametre, kişiden kişiye değişen ve geliştirilebilir soyut bir kavram olarak değerlendirilmektedir. Günümüz dünyasında ise değerlerden yoksun pozitivist bilim anlayışının eksiklikleri ve aksaklıkları konuşulmaktadır. Bu bağlamda dünyanın çeşitli yerlerinde ahlak eğitimi, karakter eğitimi ve değerler eğitimi gibi eğitim programları düzenlenmektedir. Bu çalışma değerler eğitiminde eğitim ve çevre gibi faktörlerin yanı sıra insanda doğduğu andan itibaren var olduğuna inanılan vicdan olgusunu dini, felsefi ve psikolojik boyutları ile incelemeyi ve değerlerin öğretimindeki yeri ve önemini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda dini, felsefi ve psikolojik farklı bakış açılarının vicdan kavramına yönelik değerlendirmelerine yer verilmiş, yapılan tanımların ortak noktalarından hareketle vicdanın “ne” liği üzerinde, vicdan eğitiminin gerekliliği üzerinde durulmuş ve değerler eğitiminde nasıl işe koşulacağı tartışılmıştır. Sonuç olarak, kişinin vicdanına hitap etmeyen hiçbir değerin kişiye kazandırılamayacağı fikri savunulmaktadır.

  • Akarsu, B. (1965). Ahlak Öğretileri 2. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  • Akarsu, B. (1974). Felsefe Terimleri Sözlüğü. İstanbul: İnkılap Kitabevi Yayın.
  • Akbaba, S. (2012). Ahlak ve Gelişimi. Y. Özbay ve S. Erkan (Ed.). Eğitim Psikolojisi. (3. Baskı) (ss. 165-203). Ankara: Pegem Akademi.
  • Akseki, A. H. (1979). Ahlak İlmi ve İslam Ahlakı Ahlak Dersleri. A. A. Aydın. (Düz). Ankara: Nur Yayınları.
  • Arpacı, M. (2015). Çocuklarda Vicdan Eğitimi. İstanbul: Sade Ozalit.
  • Atar, F. (1995). Fetva. Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. (c. 12, ss. 486-496). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı.
  • Bilgin, B. ve Selçuk, M. (1999). Din Öğretimi. Ankara: Gün Yayıncılık.
  • Bilgiz, M. (2007). Kur'an Açısından Vicdan ve Değeri. İstanbul: Beyan Yayınları.
  • Binbaşıoğlu, C. (1987). Eğitim Psikolojisi. Ankara: Binbaşıoğlu Yayınları.
  • Çağrıcı, M. (2015). Ana Hatlarıyla İslam Ahlakı. İstanbul: Ensar Yayınları.
  • Çiftçi Arıdağ, N. (2010). Ahlak Gelişimi. A. Kaya (Ed.). Eğitim Psikolojisi. (5. Baskı). (ss. 141-184). Ankara: Pegem Akademi.
  • Darimi, Ebu Muhammed Abdullah ibnu Abdirrahman. (1992). Sunenu’d-Darimi. (ö. 255 H.). İstanbul: Çağrı Yayınları.
  • Demir, O. (2013) Vicdan. İslam Ansiklopedisi. (c. 43, ss. 102-100). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı.
  • Ekşi, H. (2003). Temel İnsanî Değerlerin Kazandırılmasında Bir Yaklaşım: Karakter Eğitimi Programları. Değerler Eğitimi Dergisi, 1 (1), (ss. 79-96).
  • Foulguie, P. (1994). Pedagoji Sözlüğü (Çev. Cenap Karakaya). İstanbul: Sosyal Yayınları.
  • Freud, S. (2012). Narsizm Üzerine ve Schreber Vakası. (Çev. Banu Büyükkal ve Saffet Murat Tura). İstanbul: Metis Yayıncılık.
  • Gül, F. (2008). Vicdanın “Ne” liği Üzerine: Roussea-Kant Örneği. Kaygı Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Bölümü Dergisi, 11, 69-76.
  • Güngör, E. (1995). Ahlak Psikolojisi ve Sosyal Ahlak. İstanbul: Ötüken Yayınları.
  • Haynes, C. C (2009). Schools of Conscience. Educational Leadership. 6-13.
  • Holtam, B. (2012). A Matter of Conscience A New Vocabulary for Moral Education. Rotterdam: Sense Publishers.
  • Hökelekli, H. (2007). Çocukta Ahlak Gelişimi ve Eğitimi. R. Kaymakcan ve M. Uyanık (Ed.). Teorik ve Pratik Yönleriyle Ahlak (ss. 625-642). İstanbul: Dem Yayınları Ensar Neşriyat.
  • Hökelekli, H. (2011). Değerler Psikolojisi ve Eğitimi. İstanbul: Timaş Yayınları.
  • İmamoğlu, A. (2010). Vicdan Kavramının Psiko-Sosyal Tahlili. Akademik İnceleme Dergisi, 5, 127-143.
  • Kant, I. (2007). Eğitim Üzerine. (Çev. Ahmet Aydoğan). İstanbul: Say Yayınları.
  • Kasapoğlu, A. (2003). "Kur'an'a Göre Vicdanın Kaynağı ve İşlevleri." Akademik Araştırma Dergisi, 8, 131-162.
  • Kaymakcan, R. ve Meydan, H. (2016). Ahlak Değerler ve Eğitimi. İstanbul: Dem Yayınları.
  • Keskin, Y. (2008). Türkiye’de Sosyal Bilgiler Öğretim Programlarında Değerler Eğitimi: Tarihsel Gelişim, 1998 ve 2004 Öğretim Programlarının Etkinliğinin Araştırılması. Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
  • Kızılabdullah, Y. (2015). Ahlak Öğretiminde Aile: "Vicdan" Örneğinde Bir Model Denemesi. A. Ünal (Ed.). Geçmişten Geleceğe Ahlak. (ss. 261-274). Bartın: Karınca Creative Ajans Matbaacılık.
  • Koç, Z. H. (2015). Vicdan Ahlakı ve Teolojik Temelleri. Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Kur’an-ı Kerim ve Açıklamalı Meali. (2000). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  • Kutsal Kitap (Tevrat, Zebur, İncil). (2013). Korean Bible Society: Yeni Yaşam Yayınları.
  • Leirvik, O. (2013). Hoşgörü, Vicdan ve Dayanışma: Ahlak ve Din Eğitiminde Küresellleşen Kavramlar. R. Kaymakcan, S. Kenan, H. Hökelekli, Z. Ş. Arslan ve M. Zengin (Editörler) Değerler ve Eğitimi. (ss. 533-553). İstanbul: Dem Yayınları.
  • Locke, J. (2000). İnsanın Anlama Yetisi Üzerine Bir Deneme (Çev. Meral Delikara Topçu). Ankara: Öteki Yayınevi.
  • Lyons , W.(2009) Conscience-An Essay in Moral Psychology. Philosophy. (84), 477-494.
  • Mutçalı, S. (2014). Arapça-Türkçe Sözlük. İstanbul: Dağarcık.
  • Poyraz, H. (2016). İnsanın Kendini Gerçekleştirmesi Olarak Ahlak. Ö. Türker (Ed.). Ahlakın Temeli. (ss. 55-66). Ankara: Nobel Yayıncılık.
  • Rıfat, A. (1305). Tasvir-i Ahlak. İstanbul: (yy).
  • Rousseau, J. J. (2009). Emıle Ya da Eğitim Üzerine (Çev. Yaşar Avunç). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  • Saltuklu, Z. (2014). Vicdan . Erzurum: Fenomen Yayıncılık.
  • Türk Dil Kurumu. (2015). Türkçe Sözlük. Ankara: TDK.
  • Topçu, N. (2005). Ahlak. İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • Yaran, C. S. (2016). Ahlakın Temelleri ve "Hakla Kal "Önerisi. Ö. Türker (Ed.). Ahlakın Temeli. (ss. 67-78). Ankara: Nobel Yayın.
  • Wright, D. ve Croxen, M. (1989). Ahlak Yargısının Gelişimi. (Çev. Demet Öngen) Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 22 (1), 289-310.
  • Yıldız, A. (2010). Ahlak Gelişimi. H. Ergin ve S. Armağan Yıldız (Ed.). Gelişim Psikolojisi. S. 207-232. Ankara: Nobel Yayın.
  • Zülliger, H. (2000). Çocuk Vicdan ve Biz (Çev. Kamuran Şipal) İstanbul: Cem Yayıncılık.
  • Zengin, M. (2015). “Herkes İçin Geçerli Uygun Değerleri Belirlemek ve Öğretmek Mümkün mü? Değer Eğitimi Yaklaşımları Bağlamında Bir Analiz”, Uluslararası İnsani Değerlerin Yeniden İnşası Sempozyumu (19-21 Haziran 2014), Erzurum: Atatürk Üniversitesi. (ss. 321-335).
Primary Language tr
Subjects Social
Published Date Haziran
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0002-9042-7379
Author: Mahmut ZENGİN (Primary Author)
Institution: Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi
Country: Turkey


Orcid: 0000-0003-1840-8736
Author: Elif ARSLAN İÇÖZ
Institution: Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü
Country: Turkey


Dates

Publication Date : June 22, 2018

Bibtex @research article { amauifd379279, journal = {Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {2147-7256}, eissn = {2618-6497}, address = {}, publisher = {Amasya University}, year = {2018}, volume = {}, pages = {323 - 345}, doi = {10.18498/amauifd.379279}, title = {Dini, Felsefi, Psikolojik Boyutlarıyla Vicdan ve Değerler Eğitimindeki Yeri}, key = {cite}, author = {Zengi̇n, Mahmut and Arslan İçöz, Elif} }
APA Zengi̇n, M , Arslan İçöz, E . (2018). Dini, Felsefi, Psikolojik Boyutlarıyla Vicdan ve Değerler Eğitimindeki Yeri . Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi , (10) , 323-345 . DOI: 10.18498/amauifd.379279
MLA Zengi̇n, M , Arslan İçöz, E . "Dini, Felsefi, Psikolojik Boyutlarıyla Vicdan ve Değerler Eğitimindeki Yeri" . Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (2018 ): 323-345 <https://dergipark.org.tr/en/pub/amauifd/issue/37323/379279>
Chicago Zengi̇n, M , Arslan İçöz, E . "Dini, Felsefi, Psikolojik Boyutlarıyla Vicdan ve Değerler Eğitimindeki Yeri". Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (2018 ): 323-345
RIS TY - JOUR T1 - Dini, Felsefi, Psikolojik Boyutlarıyla Vicdan ve Değerler Eğitimindeki Yeri AU - Mahmut Zengi̇n , Elif Arslan İçöz Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.18498/amauifd.379279 DO - 10.18498/amauifd.379279 T2 - Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 323 EP - 345 VL - IS - 10 SN - 2147-7256-2618-6497 M3 - doi: 10.18498/amauifd.379279 UR - https://doi.org/10.18498/amauifd.379279 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi Dini, Felsefi, Psikolojik Boyutlarıyla Vicdan ve Değerler Eğitimindeki Yeri %A Mahmut Zengi̇n , Elif Arslan İçöz %T Dini, Felsefi, Psikolojik Boyutlarıyla Vicdan ve Değerler Eğitimindeki Yeri %D 2018 %J Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi %P 2147-7256-2618-6497 %V %N 10 %R doi: 10.18498/amauifd.379279 %U 10.18498/amauifd.379279
ISNAD Zengi̇n, Mahmut , Arslan İçöz, Elif . "Dini, Felsefi, Psikolojik Boyutlarıyla Vicdan ve Değerler Eğitimindeki Yeri". Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 10 (June 2018): 323-345 . https://doi.org/10.18498/amauifd.379279
AMA Zengi̇n M , Arslan İçöz E . Dini, Felsefi, Psikolojik Boyutlarıyla Vicdan ve Değerler Eğitimindeki Yeri. Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2018; (10): 323-345.
Vancouver Zengi̇n M , Arslan İçöz E . Dini, Felsefi, Psikolojik Boyutlarıyla Vicdan ve Değerler Eğitimindeki Yeri. Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2018; (10): 323-345.