Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 2587-2427 Aydin Adnan Menderes University SAĞLIK PROFESYONELİ VE ÖĞRENCİLERİNİN YAŞLILARA YÖNELİK TUTUMLARI; SİSTEMATİK DERLEME Helvacı Gizem 01 17 2018 2 1 21 30 07 24 2017 08 02 2018 Copyright © 2017, Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 2017 Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi

SAĞLIKPROFESYONELİ VE ÖĞRENCİLERİNİN YAŞLILARA YÖNELİK TUTUMLARI; SİSTEMATİK DERLEMEÖZETGiriş:Dünyada olduğu gibi, Türkiye'de yaşlı nüfusu diğer yaş gruplarına göre dahahızlı bir şekilde artmaktadır. Yaşlılık döneminde kronik ve dejeneratifhastalıkların ilerleyen yaşa paralel olarak artması nedeniyle, yaşlılarıntedavi ve bakım gereksinimleri yaşamın diğer dönemlerine göre fazladır. Sağlık profesyoneli,sağlık bakım kalitesinin belirlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Yaşlılarve yaşlanmaya karşı olumsuz tutumlar, yaşlılara sağlanan sağlık hizmetlerininkalitesinin azalmasına neden olmaktadır. Amaç:Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki sağlık profesyoneli ve öğrencilerinin yaşlıyayönelik tutumunu araştıran çalışmaları tanımlamak ve sistematik olarak gözdengeçirmektir.Yöntem:Türk sağlık profesyonelleri ve öğrencilerininyaşlılara yönelik tutumlarına değerlendiren İngilizce ve Türkçe yayınlarıkapsayan sistematik bir veri tabanı araştırması gerçekleştirildi. Bulgularve Tartışma: İncelenenaraştırmaların çoğunluğu sağlık profesyoneli veöğrencilerinin yaşlılara yönelik tutumlarını olumlu olarak bildirmiştir. Araştırmalar, yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi,yaşlı ile yaşama ve çalışma deneyiminin tutum üzerindeki etkisini sık olarakdeğerlendirmiştir. Fakat çalışmalarda bu değişkenlerin tutum üzerine etkisikarşılaştırıldığında, sonuçların tutarlıolmadığı görülmektedir. Ayrıca çalışmalar yaşlılara yönelik öğrencilerinpozitif tutumlarının geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Son 50 yıldır sağlık hizmetleri uzmanları ve öğrencilerinin yaşlılara yönelik tutumlarınınbelirlenmesine yönelik ilgi giderek artmaktadır. Fakat tutumlar ile ilgiliyapılan çalışmalardan elde edilen sonuçlar tartışmalıdır.Sonuç:Çalışmaların sonuçlara göre, sağlık profesyonelinin yaşlılara yönelik tutumlarıkonusunda daha kapsamlı çalışmalar yapılması önerilebilir.

 Öğrenci Sağlık profesyonelleri Tutum Yaşlı Altay, B., Aydın, T., (2015). Hemşirelik öğrencilerinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumlarının değerlendirilmesi. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 12(1), 11-18 Ayoğlu, F. N., Kulakçı, H., Ayyıldız, T. K., Aslan, G. K., Veren, F. (2014). Attitudes of Turkish Nursing and Medical Students Toward Elderly People. Journal of Transcultural Nursing , 25(3), 241-248. Bleijenberg, N., Jansen, M. J. M., Schuurmans, M. J. (2012). Dutch nursing students’ knowledge and attitudes towards older people-A longitudinal cohort study. Journal of Nursing Education and Practice , 2(2), 1-8. Chung, J. Y. M., Chan, J. T. S., Yeung, R. S. D., Wan, R. C. H., Ho, S. T. (2003). Nurses’ attitude toward alcoholic patients in accident and emergency department in Hong Kong . Hong Kong College of Emergency Medicine , 10(2), 104-112. Demir, G., Biçer, S., Bulucu-Böyüksoy, G. D., Özen, B. (2016). Attitudes of Nursing Students about Ageism and the Related Factors. International Journal of Caring Sciences, 9(3), 900. Demiray, T., & Dal Yılmaz, Ü. (2017). Opinions of the Nursing Students on Ageism. Istanbul Medical Journal, 18(1). Doherty, M., Mitchell, E. A., O'Neill, S. (2011). Attitudes of healthcare workers towards older people in a rural population: A survey using the Kogan Scale . Retrieved from http://www.hindawi.com/journals/nrp/2011/352627/ Duru Aşiret ,G., Türten Kaymaz,T., Canbolat,Ö., Kapucu ,S., Hemşirelerin yaşlıya ilişkin tutumları. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi 2015; 17(1): 10-20 Erdemir, F., Kav, S., Citak, E.A., Hanoglu, Z., Karahan, A. (2011). A Turkish version of Kogan’s attitude toward older people (KAOP) scale: reliability and validity assessment. Archives of Gerontology and Geriatrics , 30, 1– 4. Hweidi, I. M., Al-Obeisat, S. M. (2006). Jordanian nursing students’ attitudes toward the elderly. Nurse Education Today , 26(1), 23-30. İnceoğlu,M.(2010). Tutum algı iletişim. Retrieved from http://www.beykent.edu.tr/WebProjects/Uploads/METIN%20INCEOGLU _Tutum-algi-iletisim.pdf. Kearney, N., Miller, M., Paul, J., Smith, K. (2000). Oncology healthcare professionals' attitudes toward elderly people. Annals of Oncology , 11, 599–601. Kogan, N. (1961). Attitudes toward old people: the development of a scale and examination of correlates. Journal of Abnormal and Social Psychology , 62, 44–54. Köse, G., Ayhan, H., Taştan, S., İyigün, E., HATİPOğLU, S., Açıkel, C. H. (2015). Sağlık alanında farklı bölümlerde öğrenim gören öğrencilerin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumlarının belirlenmesi. Gulhane Medical Journal, 57(2). Lambrinou, E., Sourtzi, P., Kalokerinou, A., Lemonidou, C. (2009). Attitudes and knowledge of the Greek nursing students towards older people . Nurse Education Today , 29(6), 617-622. Lee, Y. (2009). Measures of student attitudes on aging. Educational Gerontology , 35(2), 121-134. Leung, S., LoGiudice, D., Schwarz, J., Brand, C. (2011). Hospital doctors' attitudes towards older people. Internal Medicine Journal , 41, 308–314. Liu, Y. E., Norman, I. J., & While, A. E. (2013). Nurses’ attitudes towards older people: A systematic review. International Journal of Nursing Studies, 50(9), 1271-1282 Matarese, M., Lommi, M., Pedone, C., Alvaro, R., De Marinis, M. G. (2013). Nursing student attitudes towards older people: validity and reliability of the Italian version of the Kogan Attitudes towards Older People scale. Journal of Advanced Nursing , 69(1), 175-184. Nochajski, T. H., Waldrop, D. P., Davis, E. L., Fabiano, J. A., Goldberg, L. J. (2009). Factors that influence dental students’ attitudes about older adults. Journal of Dental E ducation , 73 (1), 95-104. ÖGENLER, O., YAPICI, G., TAŞDELEN, B., AKÇA, T. (2012). Mersin İlinde Bir Grup Hekimin Yaşlı Ayrımcılığı Hakkındaki Görüşleri. Turkish Journal of Geriatrics/Türk Geriatri Dergisi, 15(4). Özbek Yazıcı, S., KALAYCI, I., Esin, K. A. Y. A., & TEKİN, A. (2015). Yaşlı Bakım Programı Öğrencilerinin Yaşlı Ayrımcılığına İlişkin Tutumları. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 8(2). Özbek Yazıcı, S., KALAYCI, I., KAYA., E., TEKİN, A. (2016). Sağlıkla İlgili Bölümlerde Okuyan Öğrencilerin Yaşlılara Yönelik Tutumları, Gaziantep University Journal of Social Sciences, 15(2):601-614 Özer, Z. C., & Terkeş, N. (2014). Evaluation of Nursing Student's Attitudes towards Ageism in Turkey. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 116, 2512-2515 Polat, Ü., Karadağ, A., Ülger, Z., Demir, N. (2014). Nurses’ and physicians’ perceptions of older people and attitudes towards older people: Ageism in a hospital in Turkey. Contemporary nurse, 48(1), 88-97 Reuben DB, Lee M, Davis JW Jr, Eslami MS, Osterweil DG, Melchiore S, et al.(1998) Development and validation of a geriatrics attitudes scale for primary care residents. J Am Geriatr Soc. 46: 1425-1430 Soderhamn, O., Lindencrona, C., Gustavsson, S.M.. (2001). Attitudes towards older adults among nursing students and registered nurses in Sweden. Nurse Education Today , 21, 225–229. Soyuer,F., Ünalan ,D., Güleser, N.(2010). Elmalı F. Sağlık meslek Yüksekokulu öğrencilerinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumları ve bu tutumların bazı demografik değişkenlerle ilişkisi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3: 20-25. Şahin, S., Mandiracioglu, A., Tekin, N., Senuzun, F., Akcicek, F. (2012). Attitudes toward the elderly among the health care providers: Reliability and validity of Turkish version of the UCLA Geriatrics Attitudes (UCLA-GA) scale. Archives of gerontology and geriatrics, 55(1), 205-209 ŞAHİN, H., Erdem, Y. (2017).Hemşirelik Öğrencilerinin Yaşlılara Yönelik Tutumunun Belirlenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, (1), 219-232. Tuik, 2016. http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=24644 Turan, E., Yanardag, M., Metintas, S. (2016). Attitudes of students of health sciences towards the older persons. Nurse education today, 36, 53-57. Usta Yıldırım, Y., Demir, Y., Yonder, M., Yildiz, A. (2012). Nursing students’ attitudes toward ageism in Turkey. Archives of Gerontology and Geriatrics , 54, 90–93. Ünalan, D., Soyuer, F., Elmalı, F. (2012). Geriatri merkezi çalışanlarında yaşlı tutumunun değerlendirilmesi. Kafkas Tıp Bilimleri Dergisi, 2(3), 115-120. Ünal, B., Ergör ,G. (2013).Türkiye kronik hastalıklar ve risk faktörleri sıklığı çalışması. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Sağlık Bakanlığı Yayın; 909: p.256. Ünsar, S., Erol, Ö., Kurt, S.,Türüng, F., Dinlegör Sekmen, I., Sak, C., Türksen, S. (2015).Hemşirelik Öğrencilerinin Yaşlı Ayrımcılığına Yönelik Tutumlarının İncelenmesi. Cumhuriyet Hemşirelik Dergisi, 4(2), 61-67 Vefikuluçay D (2008). Üniversitede öğrenim gören öğrencilerin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumları Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği AD Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara. Yen, C. H., Liao, W. C., Chen, Y. R., Kao, M. C., Lee, M. C., Wang, C. C. (2009). A Chinese version of Kogan's attitude toward older people scale: reliability and validity assessment. International Journal of Nursing Studies , 46(1), 38-44. Yılmaz, E., & Özkan, S. (2010). Hemşirelik öğrencilerinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumları. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 3. Zehirlioğlu, L., Yönt, G. H., Bayat, E., Günay, B. (2015). Hemşirelerin Yaşlılara Yönelik Tutumları ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hemşirelik E- Dergisi, 3(1), 10-18.