Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi 1300-4220 2822-4647 Nazmi KOZAK An application of decision tree and influence diagram on a decision regarding the holiday spot Tatil yeri kararının verilmesinde karar ağacı ve etki diyagramının uygulanması Lezki Şenay Er Fikret 12 01 2010 21 2 233 242 08 16 2014 Copyright © 1990, Anatolia: Journal of Tourism Research 1990 Anatolia: Journal of Tourism Research

Decision tree analysis is a technique used frequently in statistical decision making problems. It especially makes great contribution to Bayesian decision making problems. The literature indicates that decision tree analysis in tourism generally falls into the category of classification towards data mining, instead of relating the different alternatives in the problem with the probabilities. The main contribution of the decision tree analysis to the decision making process is to associate the alternatives that relate to the problem with the probabilities. In this study, the results of using the decision tree analysis on a holiday spot decision are investigated. Especially the complicating effect of the large number of decision alternatives on the decision tree representation is exhibited and the use of an influence diagram is proposed as an aid. An influence diagram is a modern graphical decision theory technique that can express the problem in a simpler graphical form. In order to assist the decision maker to identify the main characteristics of the decision problem, an influence diagram that suits the problem is designed. The complex holiday spot decision tree of a company in Eskişehir, Turkey is investigated in detail as a simulation study.

Karar Ağacı istatistiksel karar problemlerinde sıklıkla kullanılan bir tekniktir. Özellikle, Bayesgil karar verme problemlerinde çözüme büyük katkılar sağlamaktadır. Literatür taraması sonuçlarına göre turizm alanında uygulanan Karar Ağacı analizlerinin genellikle sınıflama amaçlı olarak veri madenciliği şeklinde ortaya çıktığı görülmektedir. Karar Ağacının özünü oluşturan ve problemin doğasında ortaya çıkan seçenekleri, olasılıklar ile ilişkilendiren yapının ele alındığı durumların araştırılmadığı gözlemlenmektedir. Bu çalışmada tatil yeri kararı verilmesi sırasında Karar Ağacı yaklaşımının kullanımıyla elde edilen sonuçlar gösterilmiştir. Özellikle karar probleminde ortaya çıkan seçenek sayısı fazlalığının, Karar Ağacı gösteriminde oluşturacağı karmaşık yapı gösterilmiştir. Ek olarak Karar Ağacının karmaşık yapısını ortadan kaldıran Etki Diyagramı kullanımı önerilmiştir. Bu tür durumlar için yeni bir grafiksel gösterim şekli olan Etki Diyagramının kullanılması önerilerek probleme uygun Etki Diyagramı grafiği oluşturulmuştur. Etki Diyagramı yardımıyla karar vericinin içinde bulunduğu durumun ana unsurlarını görmesine yardımcı olunmuştur. Karmaşık bir Karar Ağacına sahip olan, Eskişehir'de faaliyet gösteren bir işletmenin, işletme çalışanları için düzenlemek istediği bir tatil /gezi yeri kararı üzerinde benzetim çalışması gerçekleştirilmiştir.

 karar verme karar verme yöntemi karar ağacı etki diyagramı turistik alanlar geriye doğru sonuç çıkarma tatil turizm araştırmaları decision making decision making method decision tree influence diagram touristic places backward induction holiday tourism research Albayrak, A. S. ve Yılmaz, Ş. K. (2009). Veri Madenciliği: Karar Ağacı Algoritmaları ve İMKB Verileri Üzerine Bir Uygulama, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1): 31-52 Albright, S. C., Winston, W. L. ve Zappe, C. (2006). Data Analysis & Decision Making. Üçüncü Baskı, Australia: Thomson South-Western Aliprantis, C. D. ve Chakrabarti, S. K. (2000). Games And Decision Making. New York: Oxford University Press Bağırkan, Ş. (1983). Karar Verme. İstanbul: DER Yayınları Byrd, E.T. ve Gustke, L. (2007). Using Decision Trees to Identify Tourism Stakeholders: The Case of Two Eastern North Carolina Counties, Tourism and Hospitality Research, 7: 176–193 Clemen, R. T. ve Reilly, T. (2001). Making Hard Decisions with Decision Tools. İkinci Baskı. USA: Duxbury Press Decrop, A. (2006). Vacation Decision Making. Londra: CABI Publishing Diehl, M. ve Haimes, Y.Y. (2004). Influence Diagrams with Multiple Objectives and Tradeoff Analysis, IEEE Transaction on Systems, Man and Cybernetics-Part A:Systems and Humans, 34 (3): 293-304 Ecer, F., Açıkgözoğlu S. ve Yaman F. (2009). Analitik Ağ Süreci (AAS) ve Web Sitelerinden Yararlanarak Otel Seçimi, 27 (1): 187-207 Gordon, G. ve Pressman, I. (1983). Quantitative Decision-Making For Business. İkinci Baskı, USA: Prentice Hall International, Inc Guoxia, Z. ve Jianqing, T. (2009). The Application of Data Mining in Tourism Information, International Conference on Environmental Science and Information Application Technology, 3: 689-692 Gürsakal, N. (1992). Bayesgil İstatistik. Bursa: Uludağ Üniversitesi Basımevi Howard, R. A., ve Matheson, J. E. (1984). Influence Diagrams, içinde: R.A. Howard and J.E. Matheson (editörler.), Principles and Applications of Decision Analysis, Strategic Decision Group, Menlo Park, California, II: 719-762 Howard, R. A., ve Matheson, J. E. (2005). Influence Diagrams, Decision Analysis, 2 (3):127-143 İpek, M. (2006). İstatistiğe Giriş II. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş Kass, G. V. (1980). An Exploratory Technique for Investigating Large Quantities of Categorical Data, Journal of Applied Statistics, 29 (2): 119-127 Manap, G. (2006). Analitik Hiyerarşi Yaklaşımı ile Turizm Merkezi Seçimi, Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 2: 157-170 Meredith, J., Shafer, S. ve Turban, E. (2002). Quantitative Business Modeling. USA: South-Western Thomson Learning Moutinho, L., Rita, P. ve Curry, B. (1996). Expert Systems in Tourism Marketing. London: Routledge Raiffa, H. (1970). Decision Analysis Introductory Lectures on Choices Under Uncertainty. İkinci baskı. abd: Addision-Wesley Publishing Company, Inc Shachter, R. D. (1986). Evaluating Influence Diagrams, Operations Research, 34 (6): 871-882 Sezen, H. K. (2004). Yöneylem Araştırması. Bursa: Ekin Kitabevi Thompson, G. E. (1982). Management Science: An Introduction to Modern Quantitative Analysis and Decision Making. Florida: Robert E. Krieger Publishing Company Von Neumann, J. ve Morgenstern, O. (1944). Theory of Games and Economic Behavior. Princeton: Princeton University Press.