<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                                                <journal-id>atasobed</journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                            <issn pub-type="ppub">1304-4990</issn>
                                        <issn pub-type="epub">2717-6568</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Ataturk University</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id/>
                                                                                                                                                                                            <title-group>
                                                                                                                        <article-title>Az Tanınmış Bir Çeçen Lider: Kunta Hacı ve Onun Barışcıl Zikirizim Hareketi</article-title>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                <name>
                                    <surname>Çelik</surname>
                                    <given-names>İsa</given-names>
                                </name>
                                                            </contrib>
                                                    <contrib contrib-type="author">
                                                                <name>
                                    <surname>Yıldırım</surname>
                                    <given-names>Birol</given-names>
                                </name>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20190615">
                    <day>06</day>
                    <month>15</month>
                    <year>2019</year>
                </pub-date>
                                        <volume>23</volume>
                                        <issue>2</issue>
                                        <fpage>685</fpage>
                                        <lpage>702</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20180508">
                        <day>05</day>
                        <month>08</month>
                        <year>2018</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20190622">
                        <day>06</day>
                        <month>22</month>
                        <year>2019</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2003, Journal of Graduate School of Social Sciences</copyright-statement>
                    <copyright-year>2003</copyright-year>
                    <copyright-holder>Journal of Graduate School of Social Sciences</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>Bilindiği üzere genel anlamda bütün bir Kafkasya, özelde Çeçenistanasırlardır Rus işgaline karşı kesintisiz olarak devam eden bağımsızlıkmücadelelerine sahne olmaktadır. Bu mücadelede Nakşibendiyye ve Kâdiriyyetarikatları önemli bir rol oynamıştır. Bu anlamda Tarikât-ı Âliyye-iNakşibendiyye’nin mürşidi olan İmam Şâmil bu kutlu mücadelenin en tanıdıksimasıdır. Fakat Tarikât-ı Âliyye-i Kâdiriyye’nin yöredeki temsilcisi olan ŞeyhKunta Hacı Kişiev de kendine has uslubu ile bu mücadelede yerini almıştır. Sahipolduğu mücadele tarzıyla İmam Şâmil’in şimşeklerini üstüne çeken Şeyh KuntaHacı, onun tutsak olmasıyla bu mücadelenin tek lideri olmuştur. Şeyh KuntaHacı, Şeyh Şâmil’in gazavat ideolojisiyle yoğrulmuş “Müridizm” akımına karşıanti-gazavat ruhuna sahip “Zikirizim” anlayışını ortaya koymuştur. Fakatçalışmamızdan anlaşılacağı üzere bu barışçı tutum teslimiyetçi bir anlayışasahip olmayıp dışarıdan neredeyse hiçbir destek alamayan mücadeleye bilgece vefarklı bir bakış açısı getirmeye çalışmıştır. Bu anlayış yaşadığı acımasız birsavaş ortamında “Ormana gidince baltanı arkana sakla” diyebilecek kadar nâifbir ruha sahip Şeyh Kunta Hacı’nın tabiatına çok uygundur. Bu anlayışı ilk başta olumlu karşılayanRuslar, zikirist hareketin takipçilerinin artması nedeniyle tutumlarınısertleştirmişler tarihte Şali Katliamı olarak geçen büyük katliamı yapmışlar,bu olayın akabinde de Şeyh Efendi Çarlık yönetimi tarafından kovuşturmaya tabitutularak 1864 yılında yakalanarak sürgüne gönderilmiştir. Şeyh Kunta Hacı Novgorodşehrinin Ustyuzhna kasabasında 19 Mayıs 1867’de vefat etmiştir. Fakat bugünitibariyle Şeyh Kunta Hacı’nın aziz hatırası özellikle Çeçenistan’da canlı birşekilde yaşamaktadır.</p></abstract>
                                                            
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>Kafkaslar</kwd>
                                                    <kwd>  Çeçenistan</kwd>
                                                    <kwd>  Tarikât-ı Âliyye-i Kâdiriyye</kwd>
                                                    <kwd>  Şeyh Kunta Hacı</kwd>
                                            </kwd-group>
                            
                                                                                                                        </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Aşirov, A . ve Diğerleri (2014 /1 5), Orta Asya Sufi Grupların Ritüellerindeki Cehri Zikir Kavramı ve Onun Etnografik Özellikleri, Gazi Türkiyat, s.193 -202 .</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Akaev, V. (2000), “ Şeyh Kunta Hacı L. N. Tolstoy Nenasailinie i Diolog Kultur” L. N. Tolstoy Şeyh Kunta Hacı Kişiev: Problemı Mira i</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gumanizma 175-letiyu L. N. Tolstovo, Tula, 2006, ss. 9-10, (“Шейх Кунта-Хаджи и Л. Н. Толстой: Ненасаилине и Диалог Культур”, Л. Н. ТОЛСТОЙ И ШЕЙХ КУНТА-ХАДЖИ КИШИЕВ:проблемы мира и гуманизма к 175-летию Л. Н. Толстого, Акаев, Вахит, Тула.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Akaev, V. (2006), “Şeyh Kunta Hacı i L. N. Tolstoy Nenasailinie i Diolog Kultur” L. N. Tolstoy i Şeyh Kunta Hacı Kişiev: Problemı Mira i Gumanizma k 175-letiyu L. N. Tolstovo, Tula.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Akhmadov, Y.Z., “Religious Brotherhoods in Chechnya, Kunta-Hadjı and The Kunta- Hadjısts The Kunta-Hadji Chechen Religious Movement”, ss.13-17.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Akmaz, A. (1994), Rus Yayılmacılığı Karşısında Kafkasya Müridizm Hareketinin Doğuşu, Erciyes Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Aydın, M. (2011), 19. yüzyılda Kafkaslar&#039;da Nüfuz Mücadeleleri (1800-1830), İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yakınçağ Tarihi Anabilim Dalı, İstanbul.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bennigsen, A. (1988), Lemercier-Quelquejay, Chantal, Sufi ve Komiser Rusya’da İslam Tarikatları, çev. Osman Türer, Ankara.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Cebecioğlu, E. “Nefs”, İslâm Dergisi, Sayı: 130, Haziran 1994.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çatalkılıc,  D. İngiliz ve Alman Seyyahların Gözünden Çeçenler ve İnguşlar, Karadeniz Araştırmaları, Yaz 2016 Sayı 50 s.65-94.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çatalkılıc,  D. (2013), Müridizmin Pasif Direniş Örneği Olarak Kunta Hacı, Ege Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü/ Türk Tarihi Anabilim Dalı, İzmir.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çelik, İ. (2008),  Kâdirîyye Tarîkatı Hâlisiyye Şubesinin Kurucusu Şeyh Abdurrahman Hâlis Kerkükî, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi Sayı 38, Erzurum TAED 38, 2008, ss.159-184.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Emel Yanova N. (2003),  XX. Yüzyılın Birinci Yarısında Kuzey Kafkas’ta (İnguşetya ve Osetya’da) Sufilik / Sufism in the Early 20th Century in Northen Caucusas (Ingushistan and Osetya), III. Uluslararası Mevlâna Kongresi 3. International Mevlana Congress, Konya.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gammer, M. (2000), “The Qadiriyya İn The Northern Caucasus”, Journal of the History of Sufism ( eds. Th. Zarcone, E. Işın, A. Buehler ) İstanbul, 1-2, s.277-280.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gammer, M. (2010), “Proniknovenie Bratstv Nakşibandiya Halidiya i Kadiriya v Dagestan v XIX v.”, Dagestan i Musulmanskiy Vostok, Sbornik Statey, Sostaviteli i Otvetstvennıe Redaktorı, A. K. Alikberov, V.O. Bobrovnikov, Moskva, 2010, s.101-102, (Гаммер Моше, “Проникновение Братств Накшбандийа Халидийа и Кадирийа в Дагестан в 73 ХIХ в.” Дагестан и Мусульманский Восток, Сборник Статей, Составители и Ответственные Редакторы, А.К.Аликберов, В.О. Бобровников, Москва.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Geylânî,  Abdülkadir el-Gunye li Tâlibî Tarîki’l-Hak: Hakkı Arayanların Kitabı, (Çev. Abdülkâdir Akçiçek), Sağlam Yay., İst. 2009.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gürer, D. (2009),  Abdülkadir Geylani Hayatı, Eserleri, Görüşleri, İstanbul.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İppolitov, A. (1869), “Uçenie Zikr i Evo Posledovateli v Çeçne i Argunskom Okruge”, Sbornik Svedeniy o Kavkazskih Gortsah, vıp.2, Tiflis, 1869, ss.2-16. (Ипполитов, А., “учение “зикр” и его последователи в чечне и аргунском округе”, Сборник сведенийо кавказских горцах, вып. 2, тифлис,</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İsaev, S. A. (1998), “Krovavaya Boynya v Şali (18 yanvara 1864 goda)”, Vaynah Segodnya, No: 1-3 (7-9), 1998, ss. 36-41. (Сайд-Ахмед ИСАЕВ, “Кровавая бойня в Шали (18 января 1864 года)”, Вайнах сегодня, No: 1-3 (7-9). 
Kutlu, T. C. (2005), Çeçen Direniş Tarihi, Ankara.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Lilov, A. İ. (1886), “Oçerki iz Bıta Gorskih Musulman”, Sbornik Materialov Dlya Opisaniya Mestnostey i Plemen Kavkaza, vıp.5, otd.2, Tiflis,1886, ss.26-28. (Лиловь, А. И., “Очерки изь Быта Горскихь Мусульмань”, Сборник материалов для описания местностей и племен Кавказа, Вып. 5, Отд. II, Тифлись,</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Meskhidze, J.İ (1998), “Çeçeno-İnguşetiya”- İslam na Territorii Bıvşey Rossiyskoy İmperii, Moskva, Vıp.1, ss.105-107, 
(Дж.И.Месхидзе, “Чечено-Ингушетия” – “Ислам на территории бывшей Российской империи”, Москва, 1998, вып. 1).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Muşmal, H. ve Diğerleri (2013), Beyşehir İlçe Merkezindeki Çeçen-İnguş Muhacirlerine Ait Mezar Taşları, Tarih Okulu Dergisi (TOD) Journal of History School (JOHS) Aralık  December 2013 Yıl 6, Sayı XVI, ss. 423-469. Year 6, Issue XVI, pp. 423-469. DOI No: http://dx.doi.org/10.14225/Joh314.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Nunuev, S. H. (2000),  Jivitelnıy Duh İslam, Moskova, (Нунуев, Сайд-Хамзат, Живительный дух ислам), Москва,</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ocak, A. Y. (1999), İslâm-Türk İnançlarında Hızır Yahut Hızır-İlyas Kültü, TKAE, Ankara, s. 65-66.)</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Rba, D. (2004), Şeyh Şamil’in 100 Mektubu, çev. Fikret Efe, İstanbul.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Suleymanov, A. (1997),  Toponimiya Çeçni, Nalçik, (Сулейманов, Ахмад,Топонимия Чечни, Нальчик.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">et-Tahanevî, Muhammed A‟lâ b. Ali, Kitabu Keşşâfî Istılahâti’l-Fünûn I-II, (Tashîh Muhammed Vecih Abdulhak-Gulam Kadir, ez-İntişarât-ı Hayyam ve Şurekâu Kalkuta, 1862.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tavkul, U. (1998),   İslamiyetin XIX. Yüzyılda Kafkasya Halklarının Toplumsal Yapılarına Tesirleri, Kırım Dergisi, 7 (25), s.43-46.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Temizkan A. (2010), Kuzey Kafkasya’da Müridizmin Kurumsallaşması ve Gazavat, Karadeniz Araştırmaları Bahar Sayı 25: 77-92.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Temizkan A. (2009), Kuzey Kafkasya Müridizmi Müridizmin Yayılma Stratejisi ve Feodal Beylerle İlişkileri, North Caucasus Muridism, 
Diffusion Strategy of Muridism and Relation with Feodal Lords Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi / Journal of Turkish World Studies, Cilt: IX, Sayı 2, s.165-190, İzmir.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Uzgur (Özgür), H. M. (2015), Kâdirî Yolu Gerçekte Yaşayan ve Yaşatanlar (Yayına Hazırlayan: İsa Çelik), Bursa.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldırım, B. (2016), Köstendilli Süleyman Şeyhî Efendi Hayatı Eserleri ve Tasavvufî Görüşleri, Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Erzurum.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref33">
                        <label>33</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldız, M. (2000), Kafkasya&#039;da Yaşayan Türkler&#039;in Dini Hakkında Sosyo Kültürel Bir Araştırma, Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı/Dinler Tarihi Bilim Dalı, Konya.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref34">
                        <label>34</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Zelkina, A. (2000), “Some Aspect of the Teaching of Kunta Hajji– on the basis manuscript by Abd al Salâm written in 1862 AD”, Journal of the History of Sufism ( eds. Th. Zarcone, E. Işın, A. Buehler), İstanbul, 1-2, s.486-498.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
