Research Article

Sühreverdî’ye Göre Arınmanın Felsefesi “İnsan Felsefesi ve Etik Yönüne Dair Bir Değerlendirme”

Volume: 24 Number: 1 March 15, 2020
  • Emel Sünter
EN TR

Sühreverdî’ye Göre Arınmanın Felsefesi “İnsan Felsefesi ve Etik Yönüne Dair Bir Değerlendirme”

Abstract

İslam dünyasında hakikati arama yolları farklı şekillerde her zaman devam etmiştir. Hakikate ulaşma yollarında farklılık olsa da insanı merkeze alan bir arayış dikkat çekmektedir. İnsanı merkeze alan metafizik felsefesiyle dikkat çeken filozoflardan biride Sühreverdî olmuştur. Sühreverdî İslam düşünce dünyasına yeni bir yaklaşım getirmiş kendi felsefesini sistematik hale getirmeye çalışmıştır. Onun düşünceleri İslam düşüncesinde İşrâkilik adı altında ekol olarak yerini almıştır. Filozofun görüşlerinde Yunan felsefesinden, Mecûsilik ve Zerdüşlük gibi kadim İran dinlerinin felsefesinden etkilendiği ifade edilse de Sühreverdî’nin felsefesinde İslam düşüncesinin teşekkül döneminden gelişime kadar süre gelen felsefî birikimden etkilendiği görülmektedir. Özellikle İbn Sinâ’nın kurmak istediği Doğu felsefesini Sühreverdî ortaya koyarak ve geliştirmiştir. Sühreverdî Hikmetü’l İşrâk adlı eserinde varoluşun temeline “nur” kavramını yerleştirmiştir. İnsan zulmetten/karanlıktan kurtularak aydınlığa çıkmak suretiyle arınır. Zulmet/karanlık yokluk değildir, sadece yokluktan aydınlığa çıkamamış nefisin bulunduğu boyuttur. Varlık aydınlığa çıkıp Tanrı’nın nuruyla var olduktan sonra haz ve arzu ile ışığa koşan bir pervane gibidir. Bu nur ile var olmayı idrak eden nefs sürekli nur ile birleşmek, Tanrı’ya ulaşmak için çabalar. Sühreverdî hakikate ulaşmanın yolunda arınma yoluyla insanın ilerlemesi gerektiğinden bahseder. Sühreverdî’nin arınma hakkındaki görüşlerini etik bağlamında aklî ilkelerden hareketle felsefî-tasavvufî zeminde biçimlendirdiği ifade edilebilir. Bu çalışmada Sühreverdî’nin İşrakîlik felsefesinden hareketle arınma kavramı ve deneyimi tespit edilmeye çalışılacaktır. İnsanın arınması ile Nuru’l-Envâr’ı idrak ettikten sonra, ne tür bilgilere ve bazı meziyetlere nasıl ulaşabileceği açıklanacaktır. Arınmanın etikle olan ilişkisi giriş mahiyetinde değerlendirecektir.

Keywords

References

  1. Çüçen, K., Zafer, M. Z., & Esenyel, A. (2017). Varlık Felsefesi . Bursa: Ezgi Kitabevi.
  2. Çubukçu, İ. A. (1968). Sühreverdî ve İşrâkiye Felsefesi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 16(1), 177-200.
  3. Akarsu, B. (1982). Ahlak Öğretileri. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  4. Alıcı, M. (2014). Sühreverdî'nin İşrâk Felsefesi ve Kadîm İran Dinleri. M. N. Doru, K. Gökdağ, & Y. Kaplan (Dü) içinde, Sühreverdî ve İşrâk Felsefesi (s. 42-84). Ankara: Otto.
  5. Arslan, İ. (2017). Fiziksel Evrenin Bütünleştirilmesi İçin Erken Bir Teşebbüs: Sühreverdî’nin Miktar Kavramı. Nazariyat İslâm Felsefe ve Bilim Tarihi Araştırmaları Dergisi, 3(2), 47-68.
  6. Bayraktar, M. (1999). İslam Felsefe Tarihine Giriş . Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları .
  7. Bekiryazıcı, E. ( 2014). Şihabeddin Sühreverdi'in Nübüvvet Anlayışı. Atatük Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi,, 118-128.
  8. Bertrand Russell ve Whitehead. (1903). Principia Mathematica. London.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Emel Sünter This is me
Türkiye

Publication Date

March 15, 2020

Submission Date

January 11, 2020

Acceptance Date

March 7, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 24 Number: 1

APA
Sünter, E. (2020). Sühreverdî’ye Göre Arınmanın Felsefesi “İnsan Felsefesi ve Etik Yönüne Dair Bir Değerlendirme”. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(1), 89-111. https://izlik.org/JA54RB79TU
AMA
1.Sünter E. Sühreverdî’ye Göre Arınmanın Felsefesi “İnsan Felsefesi ve Etik Yönüne Dair Bir Değerlendirme.” ATASOBED. 2020;24(1):89-111. https://izlik.org/JA54RB79TU
Chicago
Sünter, Emel. 2020. “Sühreverdî’ye Göre Arınmanın Felsefesi ‘İnsan Felsefesi Ve Etik Yönüne Dair Bir Değerlendirme’”. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24 (1): 89-111. https://izlik.org/JA54RB79TU.
EndNote
Sünter E (March 15, 2020) Sühreverdî’ye Göre Arınmanın Felsefesi “İnsan Felsefesi ve Etik Yönüne Dair Bir Değerlendirme”. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24 1 89–111.
IEEE
[1]E. Sünter, “Sühreverdî’ye Göre Arınmanın Felsefesi ‘İnsan Felsefesi ve Etik Yönüne Dair Bir Değerlendirme’”, ATASOBED, vol. 24, no. 1, pp. 89–111, Mar. 2020, [Online]. Available: https://izlik.org/JA54RB79TU
ISNAD
Sünter, Emel. “Sühreverdî’ye Göre Arınmanın Felsefesi ‘İnsan Felsefesi Ve Etik Yönüne Dair Bir Değerlendirme’”. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24/1 (March 15, 2020): 89-111. https://izlik.org/JA54RB79TU.
JAMA
1.Sünter E. Sühreverdî’ye Göre Arınmanın Felsefesi “İnsan Felsefesi ve Etik Yönüne Dair Bir Değerlendirme”. ATASOBED. 2020;24:89–111.
MLA
Sünter, Emel. “Sühreverdî’ye Göre Arınmanın Felsefesi ‘İnsan Felsefesi Ve Etik Yönüne Dair Bir Değerlendirme’”. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 24, no. 1, Mar. 2020, pp. 89-111, https://izlik.org/JA54RB79TU.
Vancouver
1.Emel Sünter. Sühreverdî’ye Göre Arınmanın Felsefesi “İnsan Felsefesi ve Etik Yönüne Dair Bir Değerlendirme”. ATASOBED [Internet]. 2020 Mar. 15;24(1):89-111. Available from: https://izlik.org/JA54RB79TU