Bu kapsamlı çalışma, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan 10. yılına kadar geçen sürede tıp eğitiminin gelişimini bilimsel olarak incelemektedir. Makale, Osmanlı dönemi tıp eğitiminin yapısal eksikliklerinden başlayarak Cumhuriyet'in üç ana dönemine (Kuruluş 1923–1945, Geçiş 1946–1960, Planlı 1961–1973) göre sağlık eğitimi ve hizmetlerindeki dönüşümleri değerlendirir.Osmanlı mirası olarak yalnızca bir tıp fakültesi ve 554 doktor kalan ülkede, kadın sağlık personeli yok denecek kadar azdı. Üniversite reformu, yabancı uzmanların katkıları, fakültelerin modernizasyonu ve ders yılının uzatılması gibi önemli gelişmeler bu dönüşümde rol oynadı.Makale ayrıca hemşirelik, ebelik, uzmanlık eğitimi, mezuniyet sonrası kurslar, öğrenci kontenjanları, sınıf kalabalığı, yurt dışına hekim göçü gibi kritik konuları verilerle ortaya koyuyor.Sonuç olarak, Türkiye’nin tıp ordusu Cumhuriyetin ilk yıllarında yok denecek kadar az iken, 50. yıl itibarıyla on binlerce sağlık çalışanı ve birçok fakülteyle kurumsallaşmıştır. Ancak eğitim kalitesinin artırılması, kontenjan planlaması, temel bilimlerde öğretim üyesi darlığı ve mezuniyet sonrası eğitimin kurumsallaşması hâlâ çözülmesi gereken konular olarak vurgulanmıştır.
This comprehensive study examines the transformation of medical education in Turkey from the fall of the Ottoman Empire through the first 50 years of the Republic. It divides the evolution into three distinct phases—Foundation (1923–1945), Transitional (1946–1960), and Planned Development (1961–1973)—highlighting institutional, curricular, and social reforms.At the outset, Turkey inherited only one medical school and 554 physicians, with an almost complete absence of trained female health personnel. Over time, major milestones included the establishment of the Ministry of Health, university reforms incorporating foreign scholars (notably from Germany), and the modernization of medical curricula.Challenges such as overcrowded classes, short academic years, lack of practical training, and misaligned health workforce policies contributed to inefficiencies and triggered physician migration abroad.By the 50th year of the Republic, Turkey had created a large medical infrastructure with multiple faculties, thousands of physicians, nurses, midwives, and technicians. Despite progress, the paper emphasizes ongoing challenges in educator quality, postgraduate training, faculty balance between clinical and basic sciences, and the need for policy-driven expansion aligned with population and economic growth.