<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                    <journal-id></journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Türkoloji</journal-title>
            </journal-title-group>
                            <issn pub-type="ppub">1727-060X</issn>
                                        <issn pub-type="epub">2664-3162</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id/>
                                                                                                                                                                                            <title-group>
                                                                                                                        <trans-title-group xml:lang="tr">
                                    <trans-title>SON OSMANLI BASİNİNDA ÇİN MÜSLÜMANI İMGESİ</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                                                                                                                <trans-title-group xml:lang="en">
                                    <trans-title>Image of a Chinese Muslim in Late Ottoman Press</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                                                                                                                <article-title>Образ китайского мусульманина в позднеосманской печати</article-title>
                                                                                                                                                                                                <trans-title-group xml:lang="kk">
                                    <trans-title>Османлы баспасөздеріндегі қытай мұсылмандарының бейнесі</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0002-6869-4315</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Abdirashidov</surname>
                                    <given-names>Z.sh.</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>Alisher Navoi Tashkent State University</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20201026">
                    <day>10</day>
                    <month>26</month>
                    <year>2020</year>
                </pub-date>
                                                    <issue>103</issue>
                                        <fpage>99</fpage>
                                        <lpage>116</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20201026">
                        <day>10</day>
                        <month>26</month>
                        <year>2020</year>
                    </date>
                                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2002, Türkoloji</copyright-statement>
                    <copyright-year>2002</copyright-year>
                    <copyright-holder>Türkoloji</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <trans-abstract xml:lang="tr">
                            <p>19. yüzyılın sonunda derin siyasi ve entelektüel durgunluğa düşen Müslüman dünyası, bu durumdan çıkış yollarını arıyor ve Müslüman topluluğun bilimsel potansiyelini yükseltiyordu. En güçlü Müslüman devlet olan Türkiye’nin iç ve dış işlerinde yaşanan siyasi kriz, 1908’de 2. Anayasal Devrim’e yol açtı. Bu dönemde İstanbul&#039;da, Osmanlı padişahının yönetimi altında Müslümanların birliğini kışkırtmak veya teşvik etmek amacıyla bir basın ortaya çıktı. Türk basını, kendisine verilen görevleri yerine getirmek için öncelikle Osmanlı kamuoyunu, Asya&#039;nın güneydoğu topraklarında yaşayan Müslümanların yaşamını, hayatını, siyasi ve sosyal durumunu tanımaya başladı.Bu makale, özellikle Çinli Müslümanlar hakkında Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, Ta‘āruf-i Müslimīn ve Ḥikmet dergileri olmak üzere Türk basının materyallerinin ön analizini ve ayrıca Osmanlı toplumunun ana ideolojik yönlerini, Çinlilerin sosyo-politik durumuna karşı tutumlarını belirleme girişimini sunmaktadır.</p></trans-abstract>
                                                                                                                                    <trans-abstract xml:lang="en">
                            <p>At the end of the XIX century, the Muslim world, which fell into deep political and intellectual stagnation, was looking for ways out of this situation and raising the scientific potential of the Muslim community. The political crisis in the internal and external affairs of the most powerful Muslim state – Turkey, led in 1908 to the 2nd Constitutional Revolution. During this period that a press arose in Istanbul aimed at agitating or promoting the unity of Muslims under the rule of the Ottoman Sultan. The Turkish press, in order to fulfill the tasks assigned to it, first of all began to familiarize the Ottoman public with the life, political and social situation of Muslims living mainly in the southeastern territories of Asia. This article provides a preliminary analysis of the materials of  the  Turkish  press,  in particular,  the  magazines  Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, Ta‘āruf-i Müslimīn and Ḥikmet about Chinese Muslims, as well as made an attempt to identify the main ideological aspects of Ottoman society, their attitude to the socio-political situation of Chinese Muslims.</p></trans-abstract>
                                                                                                                                    <abstract><p>В конце XIX века мусульманский мир, оказавшийся в состоянии глубокой политической и интеллектуальной стагнации, искал пути выхода из этого положения и повышения научного потенциала мусульманского сообщества. Политический кризис во внутренних и внешних делах самого мощного мусульманского государства – Турции – привел в 1908 году к 2-й Конституционной революции. Именно в этот период в Стамбуле зафиксировано появление СМИ, направленных на агитацию или пропаганду единства мусульман под властью Османского султана. Турецкая пресса для осуществления поставленных перед ней задач первым делом начала знакомить османскую общественность с жизнью, бытом, политическим и общественным положением мусульман, проживающих, в основном, на юго-восточных территориях Азии. В данной статье осуществлен предварительный анализ материалов турецкой прессы, в частности, журналов «Сирати Мустаким», «Тааруфи Муслимин» и «Хикмет» о китайских мусульманах, а также предпринята попытка выявить основные идеологические аспекты османского общества, их отношение к общественно-политическому положению китайских мусульман.</p></abstract>
                                                                                                                                    <trans-abstract xml:lang="kk">
                            <p>ХІХ ғасырдың соңына қарай терең саяси және интеллектуалды тоқырауға ұшыраған мұсылман әлемі бұл жағдайдан шығудың жолдарын іздеп, мұсылман қауымының ғылыми әлеуетін көтерді. Ең қуатты мұсылман мемлекеті - Түркияның ішкі және сыртқы істеріндегі саяси дағдарыс 1908 жылы 2 конституциялық революцияға әкелді. Дәл осы кезеңде Ыстамбұлда Османлы Сұлтанының басқаруындағы мұсылмандардың бірлігін үгіттеуге немесе насихаттауға бағытталған баспасөз пайда болды. Түрік баспасөзі өзіне жүктелген міндеттерді орындау үшін ең алдымен Османлы жұртшылығын Азияның, негізінен, оңтүстік-шығыс аумағында тұратын мұсылмандардың өмірімен, тұрмысымен, саяси және әлеуметтік жағдайымен таныстыра бастады. Бұл мақалада түрік баспасөзінің материалдарына, атап айтқанда «Сирати Мустаким», «Тааруфи Муслим» және «Хикмет» журналдарына Қытай мұсылмандары туралы алдын-ала талдау жасалады, сонымен қатар Османлы қоғамының негізгі идеологиялық аспектілерін, олардың қытайлардың қоғамдық-саяси жағдайына қатынасын анықтауға тырысады.</p></trans-abstract>
                                                            
            
                                                                                                                    <kwd-group>
                                                    <kwd>Китай</kwd>
                                                    <kwd>  Мусульмане</kwd>
                                                    <kwd>  Невежество</kwd>
                                                    <kwd>  Пресса</kwd>
                                                    <kwd>  Прогресс</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                        
                                                <kwd-group xml:lang="tr">
                                                    <kwd>Çin</kwd>
                                                    <kwd>  Müslümanlar</kwd>
                                                    <kwd>  Cehalet</kwd>
                                                    <kwd>  Basın</kwd>
                                                    <kwd>  Ilerleme</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                <kwd-group xml:lang="en">
                                                    <kwd>China</kwd>
                                                    <kwd>  Muslims</kwd>
                                                    <kwd>  Ignorance</kwd>
                                                    <kwd>  Press</kwd>
                                                    <kwd>  Progress</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                            <kwd-group xml:lang="kk">
                                                    <kwd>Қытай</kwd>
                                                    <kwd>  Мұсылмандар</kwd>
                                                    <kwd>  Надандық</kwd>
                                                    <kwd>  Баспасөз</kwd>
                                                    <kwd>  Прогресс</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                                            </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">1.	Абдурашид Ибрахим, Чиндеки мусулманлар хаяты // Сирати Мустаким, 1327, №62. – С. 159–160.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">2.	Абдурашид Ибрахим, Чиндеки мусулманлар хаяты // Сирати Мустаким, 1327, №64. – С. 190–192.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">3.	Абдурашид Ибрахим, Чиндеки мусулманлар хаяты // Сирати Мустаким, 1327, №65. – С. 206–208.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">4.	Али Риза, Пекиндаги мусулман мактабларининг башларина келан фалакат // Сирати Мустаким, 1328, №115. – С.187.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">5.	Али Риза, Пекиндан алдигимиз бир арабча мактубдан // Сирати Мустаким, 1328, №117. – С. 219–220.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">6.	Кашгар турклери // Хикмет, 1328, №30. – С. 6.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">7.	Кулжали Абдулазиз, Туркистани Чиний турклери. Бир вазифаи мукаддаса // Хикмет, 1328, №37. – С. 5–6.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">8.	Кулжали Абдулазиз, Хукумати Синиянинг назари диккатина // Хикмет, 1328, №33. – С. 4–5.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">9.	Кулжали Абдулазиз, Хукумати Синиянинг назари диккатина // Хикмет, 1328, №34. – С. 4–6.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">10.	Кулжали Абдулазиз, Чин инкилаби ва Кулжа вилаяти мусулманлари // Сирати Мустаким, 1330, №190. – С. 143–144.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">11.	Кулжали Абдулазиз, Чин турклери // Хикмет, 1328, №36. – С. 6.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">12.	Мунир Абдурашид (Токио), Чин мусулманларининг хаталари ва хукумати усманиянинг Чиндаги вазаифи // Сирати Мустаким,  1330, №198. – С. 307.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">13.	Пекиндаги дин кардашларимизнинг фахри каината карши таъзим ва тажиллери // Сирати Мустаким, 13 Рабиъу-л-охир 1328, №136. – С. 91–92.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">14.	Сибирияли: Валиюллах Анварий, Чин мусулманлери. Кыргызлер (казаклер) // Сирати Мустаким, 1327, №54. – С. 32.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">15.	Сибирияли: Валиюллах Анварий, Чин мусулманлери. Кыргызлер (казаклер) // Сирати Мустаким, 1327, №55. – С. 46–47.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">16.	Сибирияли: Валиюллах Анварий, Чин мусулманлери. Кыргызлер (казаклер) // Сирати Мустаким, 1327, №56. – С. 59–60.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">17.	Сибирияли: Валиюллах Анварий, Чин мусулманлери. Кыргызлер (казаклер) // Сирати Мустаким, 1327, №57. – С. 77–78.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">18.	Хасан Тахсин, Чинде исламиет. Истанбул: Тержумени Хакикет Матбаасы, 1322.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">19.	Хусайн Муса Бай, Кашгарден // Сирати Мустаким, 1328, №114. – С. 175.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">20.	Чин мусулманлери // Хикмет, 1328, №17. – С. 7.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">21.	Чиннинг интибахи ва шайх Асалий эфанди хазратлери-ле мусахаба // Хикмет, 1328, №19. – С. 7–8.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">References
1.	‘Abd al-Raşīd Ibrāhīm, Çin’deki müsülmānlar ḥayātı, Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, 1327, 62, pp. 159–160.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">2.	‘Abd al-Raşīd Ibrāhīm, Çin’deki müsülmānlar ḥayātı, Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, 1327, 64, pp. 190–192.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">3.	‘Abd al-Raşīd Ibrāhīm, Çin’deki müsülmānlar ḥayātı, Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, 1327, 65, pp. 206–208.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">4.	‘Ali Riza. Pekin’deki müsülmān mekteplerin başlarına gelan felāket, Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, 1328, 115, pp.187.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">5.	‘Ali Riza. Pekin’den aldığımız bir ‘arapça mektūptan, Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, 1328, 117, pp. 219–220.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">6.	Kaşğar türkleri, Ḥikmet, 1328, 30, p.6.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">7.	Kulceli ‘Abd al-‘Aziz, Tükistani Çinī türkleri. Bir vazāifi mükeddese, Ḥikmet, 37, pp. 5–6.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">8.	Kulceli ‘Abd al-‘Aziz, Hükümeti Siniyenin nazarı dikketine, Ḥikmet, 1328, 33, pp. 4–5.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">9.	Kulceli ‘Abd al-‘Aziz, Hükümeti Siniyenin nazarı dikketine, Ḥikmet, 1328, 34, pp. 4–6.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">10.	Kulceli ‘Abd al-‘Aziz, Çin inkilābī ve Kulca vilāyeti  müsülmānları, Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, 1330, 190, pp.143-144.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">11.	Kulceli ‘Abd al-‘Aziz, Çin türkleri, Ḥikmet, 36, p.6.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref33">
                        <label>33</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">12.	Munīr ‘Ab al-Raşīd (Tokyo), Çin’deki müsülmānlarının hatāleri ve hükümeti Osmaniya’nın Çin’deki vazāifi, Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, 1330, 198, pp. 307.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref34">
                        <label>34</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">13.	Pekin’deki din kardeşlerimizin fahri kāināta karşı tazīm ve tecilleri, Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, 1328, 136, pp.91-92.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref35">
                        <label>35</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">14.	Sibiriyalı: Valiyullah Anvariy, Çin müsülmānları. Kırgızler (kazakler), Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, 1327, 54, p. 32.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref36">
                        <label>36</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">15.	Sibiriyalı: Valiyullah Anvariy, Çin müsülmānları. Kırgızler (kazakler), Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, 1327, 55, pp. 46–47.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref37">
                        <label>37</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">16.	Sibiriyalı: Valiyullah Anvariy, Çin müsülmānları. Kırgızler (kazakler), Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, 15 Рамазон 1327, 56, pp. 59–60.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref38">
                        <label>38</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">17.	Sibiriyalı: Valiyullah Anvarī, Çin müsülmānları. Kırgızler (kazakler), Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, 22 Рамазон 1327, 57, pp. 77–78.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref39">
                        <label>39</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">18.	Hasan Tahsin. Çin’de İslamiyet. İstanbul: Tercüman-ı Hakikat Matbaası, 1322.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref40">
                        <label>40</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">19.	Huseyn Musā Bāy, Kaşgarden, Ṣırāṭ-ı Müstaqīm, 1328, 114, p. 175.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref41">
                        <label>41</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">20.	Çin müsülmānları, Ḥikmet, 1328, 17, p. 7.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref42">
                        <label>42</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">21.	Çin’in intibāhı ve şeyh ‘Asalī efendi hazretlerile musāhaba, Ḥikmet, 1328, 19, pp.7–8.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
