<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                    <journal-id></journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Türkoloji</journal-title>
            </journal-title-group>
                            <issn pub-type="ppub">1727-060X</issn>
                                        <issn pub-type="epub">2664-3162</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id/>
                                                                <article-categories>
                                            <subj-group  xml:lang="en">
                                                            <subject>Linguistics</subject>
                                                    </subj-group>
                                            <subj-group  xml:lang="tr">
                                                            <subject>Dilbilim</subject>
                                                    </subj-group>
                                    </article-categories>
                                                                                                                                                        <title-group>
                                                                                                                        <trans-title-group xml:lang="tr">
                                    <trans-title>YURTDIŞINDAN GÖÇEN KAZAKLARIN DİLİNDEKİ ÜNSÜZLERİN DEĞİŞMESİ</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                                                                                                                <article-title>ЖАҚЫН ШЕТЕЛДЕН ҚОНЫС АУДАРҒАН ҚАЗАҚТАР ТІЛІНДЕГІ ДАУЫССЫЗ ДЫБЫСТАРДЫҢ АЛМАСУЫ</article-title>
                                                                                                                                                                                                <trans-title-group xml:lang="en">
                                    <trans-title>THE ALTERNATION OF CONSONANTS IN THE LANGUAGE OF THE KAZAKHS WHO MOVED FROM ABROAD</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                                                                                                                <trans-title-group xml:lang="ru">
                                    <trans-title>ЧЕРЕДОВАНИЕ СОГЛАСНЫХ ЗВУКОВ В ЯЗЫКЕ КАЗАХОВ, КОТОРЫЕ ПЕРЕСЕЛИЛИСЬ ИЗ-ЗА ГРАНИЦЫ</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                <name>
                                    <surname>Abdulhanova</surname>
                                    <given-names>M.a.</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>HOCA AHMET YESEVİ ULUSLARARASI TÜRK-KAZAK ÜNİVERSİTESİ</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20190625">
                    <day>06</day>
                    <month>25</month>
                    <year>2019</year>
                </pub-date>
                                                    <issue>95</issue>
                                        <fpage>48</fpage>
                                        <lpage>58</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20190625">
                        <day>06</day>
                        <month>25</month>
                        <year>2019</year>
                    </date>
                                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2002, Türkoloji</copyright-statement>
                    <copyright-year>2002</copyright-year>
                    <copyright-holder>Türkoloji</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <trans-abstract xml:lang="tr">
                            <p>1991&#039;de Kazakistan bağımsızlığını aldığında Kazakistan&#039;a taşınanlardan biri Tacikistan&#039;ın Kazak diasporasıydı. Uzun süre yabancı bir ülkede yaşayan Kazakların dilinde bazı özellikler dikkat çekmektedir. Milletin veya ulusal dilin ayrılmaz bir parçası olan diyalekte ait değişikliklerin özellikle ses sisteminde görüldüğü fark edilmektedir. Kendi içinde değişikliğe uğrayan alternatif sesler sistemi vardır. Tacikistan&#039;dan göç eden Kazakların dilindeki söz başı sert ünsüzlerin değişmesinin Özbek Türkçesinde görülmesi ve bu kelimelerin söz başı ünsüzlerinin başka Kazak diyalektlerinde yumuşak ünsüzlerle söylenişi açıkça görülmektedir. Bu güney ağızının tipik bir özelliğidir. Bu makalede, Tacik Kazaklarının dilindeki kelime başı ünsüzlerinin değişimi tartışılmakta ve ayrıca Özbekistan, Karakalpakistan ve Kırgızistanlı Kazakların diyalektleriyle karşılaştırılmaktadır.</p></trans-abstract>
                                                                                                                                    <abstract><p>1991 жылы ел Тәуелсіздігін алған тұста Қазақстанға қоныс аударғандардың бірі - Тәжікстандағы қазақ диаспорасы болды. Қанша уақыт сырт жерде өмір сүрген  қазақтардың тілінде ерекшеліктер байқалып тұрады. Халық не ұлт тілінің құрамды бөлігі болып табылатын диалект, әсіресе, дыбыс жүйесіне байланысты біршама байқалады.  Өзара алмасып отыратын дыбыстардың жүйесі бар. Тәжікстаннан қоныс аударған қазақтар тіліндегі аталған сөздердің анлаутындағы қатаң дыбыстардың алмасуы өзбек тілінің мәліметімен сәйкес келуі, әрі ол сөздердің анлаутының басқа қазақ сөйленістерінде ұяң айтылуы анық байқалады. Бұл оңтүстік сөйленісіне де тән қасиет сияқты. Келтірілген мысалдар арқылы фонетикалық өзгешеліктердің өзбек тілінің әсері нәтижесінде пайда болған құбылыс екенін аңғаруға болады. Сондай-ақ мақалада тәжік қазақтары тіліндегі дауыссыз дыбыстардың алмасуы өзбек, қарақалпақ, қырғыз қазақтарының сөйленісімен салыстыра  зерттелді.</p></abstract>
                                                                                                                                    <trans-abstract xml:lang="en">
                            <p>In 1991, when Kazakhstan gained independence, one of the settlers in Kazakhstan was the Kazakh diaspora of Tajikistan. In the language of the Kazakhs, who have long been in a foreign land, features are noticeable. Dialect is an integral part of a nation or national language. The dialect, in particular, is noticeable in the sound system. There is a system of alternating sounds. It is clearly expressed that the alternation of deaf consonant sounds in initial part of words in the language of Kazakhs who migrated from Tajikistan, coincides with the Uzbek language. Initial part of these words in other Kazakh words is expressed in a ringing sound. This is a typical feature of the southern dialect. This article discusses the alternation of vowel sounds in the language of the Tajik Kazakhs, and also compares with the conversation of the Kazakhs from Uzbekistan, Karakalpakstan and Kyrgyzstan.</p></trans-abstract>
                                                                                                                                    <trans-abstract xml:lang="ru">
                            <p>В 1991 году, когда Казахстан получил свою независимость, одним из первых переселенцев в Казахстан была казахская диаспора Таджикистана. В языке казахов, живших долгое время в среде других народов, заметны свои отличительные  особенности. Диалект является неотъемлемой частью национального языка. Диалект особенно заметен в звуковой системе языка. Анализируя язык казахов, переселившихся из Таджикистана, можно выявить, что чередование глухих согласных звуков в анлауте слов  совпадает с узбекским языком. Анлаут данных слов в других казахских словах выражен в звонком звучании. Это типичная черта южного говора. В данной статье рассматривается чередование согласных звуков в языке казахов, переселившихся из Таджикистана, а также проводится их сравнительная характеристика  с говором казахов из Узбекистана, Каракалпакистана и Кыргызстана.</p></trans-abstract>
                                                            
            
                                                                                        <kwd-group>
                                                    <kwd>Дауыссыз дыбыстардың алмасуы</kwd>
                                                    <kwd>  Дыбыстық құрам</kwd>
                                                    <kwd>  Оңтүстік сөйленіс</kwd>
                                                    <kwd>  Тілдік ықпал</kwd>
                                                    <kwd>  Бас позиция</kwd>
                                                    <kwd>  Ауызекі тіл</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                    
                                                <kwd-group xml:lang="tr">
                                                    <kwd>Ünsüzlerin değişmesi</kwd>
                                                    <kwd>  Ses bileşimi</kwd>
                                                    <kwd>  Güney lehçesi</kwd>
                                                    <kwd>  Dil etkisi</kwd>
                                                    <kwd>  Ana pozisyon</kwd>
                                                    <kwd>  Konuşma dili</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                            <kwd-group xml:lang="en">
                                                    <kwd>Alternation of consonants</kwd>
                                                    <kwd>  Sound composition</kwd>
                                                    <kwd>  Southern speech</kwd>
                                                    <kwd>  Language influence</kwd>
                                                    <kwd>  Main position</kwd>
                                                    <kwd>  Colloquial speech</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                <kwd-group xml:lang="ru">
                                                    <kwd>Чередование согласных звуков</kwd>
                                                    <kwd>  Звуковая композиция</kwd>
                                                    <kwd>  Южный говор</kwd>
                                                    <kwd>  Влияние языка</kwd>
                                                    <kwd>  Главная позиция</kwd>
                                                    <kwd>  Разговорный речь</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                                            </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">1.	Байманов К. Тәжікстандық босқын қазақтар. – Сарыағаш, 1997. -156 б.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">2.	Сағындықова Ф., Бисембаева Ж. Тәжікстан қазақтарының тіліндегі кейбір лексикалық ерекшеліктер // Қазақ тіліндегі аймақтық ерекшеліктер. Мақалалар жинағы. – Алматы, 1990.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">3.	Ниязғалиева А.Ә.,Тұрғаналиева Г.Г. Қазақ  диалектологиясы: оқу-әдістемелік     құрал.  –  Орал: М.Өтемісов атындағы  БҚМУ, 2013.  -232 б.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">4.	Нақысбеков О. Қазақ тілінің ауыспалы говоры (Шу бойындағы қазақтар тілінен жиналған материалдар бойынша). Жауап. ред.: Ш.Сарыбаев. Алматы, 1972. 176 б.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">5.	Айдаров Т. Языковые особенности казахов Тамдинского района Узбекской ССР. – Ташкент-Алма-Ата, 1967.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">6.	Аманжолов С. Вопросы диалектологии и истории казахского языка / Спец. редакторы: Х.Х. Махмудов, Г.Г Мусабаев. – Часть І.  – Алма-Ата, 1959. 452 с.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">7.	Досқараев Ж., Мұсабаев Ғ. Қазақ тілінің жергілікті ерекшеліктері. –Алматы, 1951.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">8.	Құрышжанов Ә. Қарақалпақ АССР-ында тұратын қазақтардың тіліндегі кейбір ерекшеліктер // Қазақ тілі тарихы мен диалектологиясының мәселелері. –5-шығуы. 1963.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">9.	Кеңесбаев І., Мұсабаев Ғ. Қазіргі қазақ тілі. Алматы, 1965.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">10.	Досқараев Ж., Мұсабаев Ғ. Қазақ тілінің жергілікті ерекшеліктері. –Алматы, 1951.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">11.	Өтебеков Б. Қазақ диаспорасының тілі. – Алматы: Білім, 2000. –181 б.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">12.	Досқараев Ж. Байғанин ауданында тұратын қазақтардың тіліндегі фонетикалық ерекшеліктер//Қазақ тілінің диалектологиялық мәселелері. 2-шығуы. –Алматы, 1960.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">13.	Омарбеков С., Жүнісов Н. Ауызекі тіліміздің дыбыс жүйесі. Алматы, 1985.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
