<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                    <journal-id></journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Türkoloji</journal-title>
            </journal-title-group>
                            <issn pub-type="ppub">1727-060X</issn>
                                        <issn pub-type="epub">2664-3162</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id/>
                                                                <article-categories>
                                            <subj-group  xml:lang="en">
                                                            <subject>Archaeology</subject>
                                                    </subj-group>
                                            <subj-group  xml:lang="tr">
                                                            <subject>Arkeoloji</subject>
                                                    </subj-group>
                                    </article-categories>
                                                                                                                                                        <title-group>
                                                                                                                        <trans-title-group xml:lang="en">
                                    <trans-title>ANCIENT TURKIC WRITTEN MONUMENTS IN MONGOLIA: PROBLEMS SCIENTIFIC CATALOGUING AND MUSEOLOGY</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                                                                                                                <article-title>ДРЕВНЕТЮРКСКИЕ ПИСЬМЕННЫЕ ПАМЯТНИКИ В МОНГОЛИИ: ПРОБЛЕМЫ НАУЧНЫЙ КАТАЛОГИЗАЦИИ И МУЗЕЕФИКАЦИИ</article-title>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                <name>
                                    <surname>Bazylhan</surname>
                                    <given-names>N.</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>Institute of Oriental Studies named after R.B. Suleimenova</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20100825">
                    <day>08</day>
                    <month>25</month>
                    <year>2010</year>
                </pub-date>
                                                    <issue>47-48</issue>
                                        <fpage>119</fpage>
                                        <lpage>132</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20100825">
                        <day>08</day>
                        <month>25</month>
                        <year>2010</year>
                    </date>
                                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2002, Türkoloji</copyright-statement>
                    <copyright-year>2002</copyright-year>
                    <copyright-holder>Türkoloji</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <trans-abstract xml:lang="en">
                            <p>In given clause we have tried to present the full catalogue of all known and recently found out 77 written monuments according to 2009 with the brief description of their condition, safety, and also a card of an arrangement of monuments in  Mongolia. It is necessary to realize the general effort creation of a museum open-air, realization of actions on preservation and restorations of all known funeral complexes, the organization of the international exhibitions, symposiums and conferences, the edition  of full-color  albums, catalogues, etc.In such conditions it is necessary to take urgent measures as on preservation, and museum-fixing valuable monuments in Mongolia.</p></trans-abstract>
                                                                                                                                    <abstract><p>В статье создан полный каталог 77 копий древнетюркских памятников и монументов современной Монголии по регистрации 2009 г., а также актуальные вопросы сохранения, консервации, защиты историко-культурных реликвий и создания под открытым небом музей обсуждают.</p></abstract>
                                                            
            
                                                                                        <kwd-group>
                                                    <kwd>Монголия</kwd>
                                                    <kwd>  каталогизация</kwd>
                                                    <kwd>  музеефикация</kwd>
                                                    <kwd>  древнетюркские письменные памятники</kwd>
                                            </kwd-group>
                            
                                                <kwd-group xml:lang="en">
                                                    <kwd>Mongolia</kwd>
                                                    <kwd>  cataloging</kwd>
                                                    <kwd>  museumification</kwd>
                                                    <kwd>  ancient Turkic written monuments</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                                                                        </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">1.	Ядринцев Н.М. Предварительный отчет об исследованиях по р. Толе, Орхону и в Южном Хангае // Сборник трудов Орхонской экспедиции. I. Предварительный отчет о результатах снаряженной с высочайшего соизволения Императорской академии наук экспедиции для археологического исследования бассейна реки Орхон В.В. Радлова. С приложениями. – Санкт-Петербург, 1892. - С. 27-40.
 
2.	Труды Орхонской экспедиции. Атлас древностей Монголии. Издан по поручению Императорской Академий наук В.В. Радловым. – Санкт-Петербург: Типография императорской академии наук, 1892. (С.1-10, Таблица I-LXX); Труды Орхонской экспедиции. Атлас древностей Монголии. Издан по поручению Императорской Академии наук В.В. Радловым. Выпуск второй. Табл. VI, XXVII, XXXVI, LIII, LXI, LXXI-LXXXII. С двумя маршрутами Орхонской экспедиции. – Санкт-Петербург: Типография императорской академии наук, 1893. (С.1-16); Труды Орхонской экспедиции. Атлас древностей Монголии. Издан по поручению Императорской Академии наук В.В. Радловым. Выпуск третий. Табл. LXXXIII-CIV. – Санкт-Петербург: Типография императорской академии наук, 1893. (-С.1-5); Труды Орхонской экспедиции. Атлас древностей Монголии. Издан по поручению Императорской Академии наук В.В. Радловым. Выпуск четвертый. Табл. CV-CXVIII. – Санкт-Петербург: Типография императорской академии наук, 1893 (С.1-9).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">3.	Inscription de l &#039; Orkhon Recueillies par L’Expedition Finnoise 1890. Et publiees par la Societe Finno-Ougrienne. Helsingfors, Imprimerie de la Societe de Litterature Finnoise, 1892. – I-XLIX.; pp. 1-47, Tab.1-66</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">4.	Лувсанбалдан Х. Өчүүхэн түрэг бичээс // ШУА-н мэдээ. –Улаанбаатар, 1962. -№ 2. - 68 т.; Базылхан Б. Эртний түрэг бичээстэй мутрын тэмдэг // ШУА-н мэдээ. –Улаанбаатар, 1964. - №1. - 74-75 т.; Сэр-Оджав Н. БНМАУ-д түрэг бичгийн дурсгалыг судлаж байгаа нь. Изучение древнетюркской письменности в МНР // Les dessigns pictographiques et les inscriptions sur les rochers et sur les steles en Mongolie. Corpus Scriptorum Mongolorum Instituti Linguae et Litterarum Academiae Scientiarum Reipublicae Populi Mongolici. Tomus 16. Fasciculus 1. Монгол нутаг дахь хадны бичээс, гэрэлт хөшөөний зүйл. Ринчен эмхэтгэв. -Улаанбаатар. 1968. – IX-XIII.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">5.	Пэрлээ Х. Карта рунических письмен на территорий МНР // Studia Museologica. Tomus I. Fasciculus 2. -Улаанбаатар хот. 1968. - 10-12 хх.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">6.	Rіntchen B. Les dessigns pictographiques et les inscriptions sur les rochers et sur les steles en Mongolie. Corpus Scriptorum Mongolorum Instituti Linguae et Litterarum Academiae Scientiarum Reipublicae Populi Mongolici. Tomus 16. Fasciculus 1. Монгол нутаг дахь хадны бичээс, гэрэлт хөшөөний зүйл. Ринчен эмхэтгэв. - Улаанбаатар, 1968. -78 х.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">7.	Убрятова Е.И., Базылхан Б. Эртний тюрк бичээийг судалсан дүнгээс // Шинжлэх ухааны академийн мэдээ. - Улаанбаатар, 1963. - № 4. - 71-74 х.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">8.	Базылхан Б. Монгол нутаг дахь эртний түрэг бичээсүүдийн бүртгэл. Гар бичмэл. – Улаанбаатар, 1969-1975 он. – 195 х.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">9.	Шинэхүү М. Гар бичмэл. ШУА-ийн Түүхийн хүрээлэнгийн гар бичмэлийн сан // Баттулга Ц. Монголын руни бичгийн бага дурсгалууд. Тэргүүн дэвтэр. -Улаанбаатар, 2005. - 94-95 хх. – по ссылке Ц. Баттулга, неизвестно сколько страниц в данном труде М.Шинэхүү.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">10.	Васильев Д.Д. Памятники тюркской рунической письменности Азиатского ареала // Советская тюркология. – Москва, 1976. - №1. – С.71-81 (III. Памятники Монголии. - С. 75-77); Васильев Д.Д. Графический фонд памятников тюркской рунической письменности Азиатского ареала (опыт систематизация). - Москва, 1983. – 160 с. (III. Памятники Монголии. - С. 32-34.)</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">11.	Sertkaya O.F. Költigin’in kitabesinin 1250.yil dönümü dolayisi ile Mogolistan Halk Cumhüriyeti’ndeki Kökturk harfli metinler üzerinde yapilan arheolojik ve filolojik çalişmalara toplu bir bakiş // Türk Kültürü. Cilt XXI/234. –Ankara, 1982.-s.747(17)-756(32); Sertkaya O.F. Költigin’in ölümünün 1250.yil dönümü dolayisi ile Mogolistan Halk Cumhüriyeti’ndeki Kökturk harfli metinler üzerinde yapilan arheolojik ve filolojik çalişmalara toplu bir bakiş // Belleten. Türk Tarih Kurumu. Cilt XLVII, Sayi: 185 (Ocak 1983)-den ayribasim. - Ankara: Türk Tarih Kurumu Basimevi, 1984.-s.67-85; Sertkaya O.F. Göktürk tarihinin meseleleri. Probleme der köktürkischen Geschichte. Some problems of köktürk history. Türk Kültürü Araştirmalari Enstitüsü Yayinlari:131. seri: IV, sayi:A.40. - Ankara: Ankara üniversitesi basimevi, 1995. - 364s. (s.313-334.)</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">12.	Болд Л. БНМАУ-д эртний түрэг бичгийн дурсгалыг судалсан байдал // Шинжлэх ухааны академийн мэдээ.- Улаанбаатар, 1986. - №3. - 65-87 хх.; Болд Л. БНМАУ-ын нутаг дахь хадны бичээс (Түрэг бичгийн дурсгал). - Улаанбаатар, 1990. – 156 х.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">13.	Базылхан Н. Орхон-түрік бітік жазулары //«Парасат» журналы. - Алматы, 1998. - №4. - 12-13 бб.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">14.	Монгол нутаг дахь түүх соелын дурсгал. Сэдэвчилсэн лавлах. – Улаанбаатар, 1999. - 286 х. (201-244 х.)</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">15.	Жолдасбеков М., Сарткожа К. Орхон ескерткіштерінің толық атласы. Астана: «Күлтегін», 2003. – 360 б.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">16.	Баттулга Ц.  Алтай нутаг дахи руни бичгийн судалгааны товч тойм // Acta Mongolica. Centre for Mongol studies. National University  of Mongolia. Tom. 2 (208). -Улаанбаатар, 2003. - 85-90 х.; Баттулга Ц. Монголын руни бичгийн бага дурсгалууд. Тэргүүн дэвтэр. Corpus Scriptorum. Tomus I. Монгол улсын их сургууль. Монгол хэл соелын сургууль. Түрэг судлалын төв. - Улаанбаатар, 2005. - 213 х., +Хавсралт – 23 х.; Баттулга Ц. Монголын түрэг судлалын тойм (Баян-Өлгий аймгийн жишээн дээр) // Eastern Mongolia and Northern Culture.Institute of Northern Cultures. -Seoul-Ulaanbaatar, 2009. - pp.110-141.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">17.	Sertkaya O.F. Gök Türk (runik) harfli yazitlarin envanter, alfabe ve bibliografya problemeleri üzerine // Ancient Turkic monuments. Paleography, Textology / Textual Criticism, History of Writing. 9-10 October 2006, Astana, Kazakhstan. – Istanbul, 2006.- ss.1-20.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">18.	Alyilmaz C. Mogolistanda eski Türk Kültür ve medeniyetine ait bazi eserler ve bulunduklari yerler // Atatürk Universitesi Türkiyat Araştirmalari Enstitüsü Dergisi. 21. –Erzurum, 2003. - s.181-199; Alyilmaz C. (Kök) Türk harfli yazitlarin izinde.-Ankara, 2007. -192 s.(s.160-164).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">19.	Базылхан Н. Көне түрік бітіктастары мен ескерткіштері (Орхон, Енисей, Талас). Серия «Қазақстан тарихы туралы түркі деректемелері» - 2 том. - Алматы: Дайк-Пресс, 2005. - 252 с. + 144 илл.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">20.	Садыков Т.С., Искаков К.Т., Сержан Г., Базылхан Н. Историко-культурный фонд казахского яызка по письменным и этнокультурным источникам // Современные информационные технологии и псиьменные наследие: от древних текстов к электронным библиотекам [Текст]: материалы междунар. науч. конф. (Казань, 26-30 августа 2008 г.) / отв.ред В.Д. Соловьев, В.А. Баранова. - Казазнь: Изд-во Казан. гос. ун-та, 2008. - 276 с. (С.245-246).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">21.	Түрік бітік. Жазба және этноархеологиялық деректемелер тарихи-мәдени ақпараттық көздері. ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі. Тіл комитеті. Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті. - 2008. // www.irq.kaznpu.kz , www.til.gov.kz</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">22.	Базылхан Н. Древнетюрксике письменные памятники Казахстана // «Түркология». - № 5-6(37-38). - Түркістан, 2008.- С.117-122.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">23.	Баттулга Ц., Төрбат Ц., Баярхүү Н., Идэрхангай Т. Тэхтийн голын руни бичээс // Acta Historica Mongolici. Монгол улсын Боловсролын их сургууль. Tomus VII. Fasciculus 1. Улаанбаатар. 2006. – тал. 5-9; Баттулга Ц. Хангидай хадны бичээсийг дахин нягтлах нь // Acta Historica Mongolici. Монгол улсын Боловсролын их сургууль. Tomus VII. Fasciculus 1. Улаанбаатар. 2006. – тал.10-15; Аззаяа А. Тайхар чулууны руни бичээс // Acta Historica Mongolici. Монгол улсын болвсролын их сургууль.Tomus VIII. Fasciculus 1-23. - Улаанбатар. 2007. –тал. 68-75; Гэрэлмаа Н., Баттулга Ц. Рашаан хадны түрэг бичээсийн тухай дахин өгүүлэх нь // Acta Historica Mongolici. Монгол улсын болвсролын их сургууль.Tomus VIII. Fasciculus 1-23. - Улаанбатар. 2007. – тал. 65-67; Баттулга Ц. Бигэрийн эртний бичээсүүд // Хэл зохиол судлал. Linguistics and literature Institute of Language and Literature Mongolian Academy of Science. Tom.1(33). Fasc. 8. - Улаанбаатар. 2008.- тал.71-82; Баярхүү Н. Ямаан усны хавцлын Ханан хаднаас шинээр илрүүлсэн бичээсүүд // Оюуны хэлхээ. Эрдэм шинжилгээний бичиг. Боть II (04). Антоон Мостаэрт Монгол судлылн төв. -Улаанбаатар. 2009.- тал. 40-49.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
