In the Turkistan region occupied by Tsarist Russia, education was kept under strict control to prevent social progress and public enlightenment, and innovative approaches were not permitted. The educational activities of the traditionalist madrasas—which followed a religious and memorization-based approach—not only failed to meet the requirements of the age but also served as a “waste of time,” aiming merely to keep the younger generation occupied. In this context, the Usul-i Cedid (New Method) schools played a crucial role in awakening national consciousness, strengthening social solidarity, and introducing young minds to science under the guidance of knowledge and learning. The slogan of Jadidism, the new educational movement led by Ismail Gasprinski, brought intellectuals together under a single roof and prompted them to act systematically, thereby generating a reformist wave that spread rapidly and resonated widely. Opposing occupation and assimilation policies through education, the Jadids carried out extensive activities to promote social and national awareness. Accordingly, numerous schools were opened; lessons were provided to children during the day and to adults in the evening, and many publishing outlets became active.
Çarlık Rusya’sı tarafından işgal edilen Türkistan coğrafyasında toplumsal ilerlemenin ve halk aydınlanmasının önüne geçmek için eğitim-öğretim baskı altında tutulmuş ve yenilikçi yaklaşımlara izin verilmemiştir. Gelenekçi yaklaşımla hareket eden ve dini, ezberci bir anlayış benimseyen medreselerin eğitim faaliyetleri ise çağın gereklerini karşılamadığı gibi “zaman kaybına” yol açarak yeni nesli oyalama gayesi gütmektedir. Bu doğrultuda millî bilinci uyandırmak, toplumsal dayanışmayı güçlendirmek ve ilim ile fennin rehberliğinde genç dimağları bilimle tanıştırmak bakımından Usûl-i Cedîd okulları büyük önem taşımaktadır. Yeni eğitim sisteminin içinde bulunduğu Cedîdizm şiarı İsmâil Gaspıralı öncülüğünde, aydınları tek bir çatı altında toplayarak sistematik bir şekilde hareket etmeye itmiş ve böylelikle geniş yankı uyandıran yenilik hareketi, hızlı bir şekilde yayılım göstermiştir. İşgallere ve asimilasyon politikalarına karşı direnişi eğitimle başlatan Cedîdciler, toplumsal ve ulusal bilinçlendirme faaliyetlerinde bulunmuşlardır. Bu doğrultuda birçok okul açılmış, gündüz öğrencilere; gece ise yetişkinlere dersler verilmiş ve birçok yayın organı faaliyet göstermiştir.
В Туркестанском регионе, находившемся под оккупацией Российской империи, система образования была поставлена под строгий контроль с целью воспрепятствовать общественному развитию и просвещению населения, инновационные подходы практически не допускались. Образовательная деятельность медресе, придерживавшихся традиционалистских установок и основанных на религиозно-меморативной модели обучения, не соответствовала требованиям времени и, более того, приводила к «потере времени», фактически отвлекая молодое поколение от реального прогресса. В этих условиях особую значимость приобретали школы «Усул-и джадид», ориентированные на пробуждение национального самосознания, укрепление общественной солидарности и ознакомление молодёжи с научным знанием посредством рационального и светского подхода. Движение джадидизма, сформировавшееся вокруг новой образовательной парадигмы и возглавленное Исмаилом Гаспринским, объединяло интеллектуальные круги под единым идеологическим знаменем и стимулировало их к систематической и целенаправленной деятельности. Благодаря этому реформаторское движение быстро получило широкое общественное резонансное звучание и стремительно распространилось. Джадиды, рассматривавшие образование как инструмент противодействия оккупации и ассимиляционной политике, активно занимались просветительской работой, направленной на формирование общественного и национального сознания. В этом контексте были открыты многочисленные учебные заведения, где днём обучались дети, а вечером взрослые; параллельно осуществляли деятельность различные печатные издания.
Патшалық Ресей тарапынан отарланған Түркістан кеңістігінде қоғамдық ілгерілеуді және халықтың білім алуын тежеу мақсатымен білім беру саласы қатаң бақылауда ұсталып, жаңашыл бағыттарға еркіндік берілмеді. Дәстүршіл ұстанымға сүйеніп, діни әрі жаттанды әдіске негізделген медреселік оқыту үдерістері заман талаптарына сәйкес келмегені былай тұрсын, «уақытты рәсуа етуге» айналып, жаңа буынның зейінін басқа арнаға бұруды көздеді. Осыған байланысты ұлттық сананы ояту, қоғамдық тұтастықты нығайту, ғылым мен техниканы басшылыққа алып, жас ұрпақты біліммен сусындатуды мақсат еткен «Усул-и жәдит» мектептерінің маңызы айрықша болды. Жаңа оқу жүйесінің өзегін құраған жәдитшілдік идеясы Ысмайыл Гаспралының жетекшілігімен әртүрлі өңірдің зиялыларын ортақ мақсат төңірегіне топтастырып, ұжымдық тұрғыдан әрекет етуге бағыттады. Нәтижесінде қоғамдық ықпалы басым болған бұл жаңа қозғалыс жылдам таралды. Оку-ағарту ісін халықты отарлау мен ассимиляцияғы ұшырату саясатына қарсы күрестің негізгі тетігіне айналдырған жәдитшілер қоғамдық әрі ұлттық сананы қалыптастыру жолында ауқымды жұмыстар жүргізді. Осы мақсатта көптеген мектептер ашылып, күндіз балаларға, кешкі уақытта ересектерге сабақ өткізілді. Сондай-ақ түрлі басылымдар жарық көріп, ағартушылық қызмет те қарқынды жүріп отырған еді.