Investigating the Relationship Between Perceptions of Hadith and Sunnah and Internal Spirituality Levels of Students of the Faculty of Theology: A Bayburt University Case Study

Year 2025, Issue: 22, 81 - 102, 30.12.2025

Necip Sefa Demir , Süheyb Okur

https://doi.org/10.47098/babertidergisi.1811812

https://izlik.org/JA58EU96HU

Abstract

The problem of this study is the nature of the relationship between the perceptions of Hadith and Sunnah and the levels of internal spirituality among faculty of theology students. The aim of the study is to determine the relationship between the Hadith and Sunnah perceptions of faculty of theology students and their levels of internal spirituality using quantitative research methods. This study is significant for providing insights into the approaches to Hadith and Sunnah and the spiritual conditions of students pursuing theological education. The study's sample consists of 490 undergraduate and graduate students from Bayburt University, Faculty of Theology. The "Hadith and Sunnah Perception Scale (HSÖ)" and the "Internal Spirituality Scale" were used for data collection. The findings of the study indicate that the participants' general perception of Hadith and Sunnah is high, whereas their level of internal spirituality is moderate. No statistically significant differences were found in the levels of internal spirituality and Hadith-Sunnah perception based on gender or academic year. Correlation analyses revealed no significant relationship between the total score for Hadith and Sunnah perception and internal spirituality. In conclusion, the positive perceptions of faculty of theology students regarding Hadith and Sunnah are not directly correlated with their internal spirituality. It is recommended that future studies investigate this topic further with diverse student populations and more comprehensive methodologies.

Keywords

Religious Education , Theology Faculty Students , Perception of Hadith and Sunnah , Intrinsic Spirituality

İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Hadis ve Sünnet Algısı ile İçsel Maneviyat Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Bayburt Üniversitesi Örneği

https://izlik.org/JA58EU96HU

Abstract

Bu çalışmanın problemi, ilahiyat fakültesi öğrencilerinin Hadis ve Sünnet algıları ile içsel maneviyat düzeyleri arasındaki ilişkinin niteliğidir. Çalışmanın amacı, ilahiyat fakültesi öğrencilerinin Hadis ve Sünnet algıları ile içsel manevîyat düzeyleri arasındaki ilişkiyi nicel araştırma yöntemleriyle ortaya koymaktır. Bu çalışma, ilahiyat eğitimi alan öğrencilerin hadise ve sünnete yaklaşımları ile manevî durumları hakkında bilgi sunması açısından önemlidir. Araştırmanın örneklemini Bayburt Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden 490 lisans ve lisansüstü öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama tekniği olarak "Hadis ve Sünnet Algısı Ölçeği (HSÖ)" ve "İçsel Maneviyat Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma bulguları, katılımcıların genel Hadis ve Sünnet algılarının yüksek, içsel maneviyat düzeylerinin ise orta seviyede olduğunu göstermektedir. Cinsiyet ve öğrenim düzeyleri (sınıf) açısından içsel maneviyat ve Hadis-Sünnet algısı düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Korelasyon analizleri, Hadis ve Sünnet algısı toplam puanı ile içsel maneviyat arasında anlamlı bir ilişki saptamamıştır. Sonuç olarak, ilahiyat fakültesi öğrencilerinin Hadis ve Sünnet’e yönelik olumlu algıları, içsel maneviyatlarıyla doğrudan bir ilişki göstermemektedir. Gelecekteki araştırmaların, farklı öğrenci grupları ve daha kapsamlı metodolojilerle bu konuyu derinleştirmesi önerilmektedir.

Keywords

Hadis , Sünnet , İlahiyat , Algı , Maneviyat

References

• Agayeva, Ziba. “Maneviyat ve Yaşam: Etkileşim Dinamikleri Modern Zaman Aynasında”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 11/2 (2024), 873-879.
• Akalın, Şükrü Halûk. Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 11. Basım, 2011.
• Akçay, Esra. İlahiyat Fakültesinde Öğrenim Gören Üniversite Öğrencilerinin Maneviyat Algıları. Denizli: Pamukkale Üniversitesi İslami İlimler Enstitüsü Felsefe Ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Manevi Destek Ve Rehberlik Programı Tezsiz Yüksek Lisans Projesi, 2023.
• Allport, Gordon W. vd. The Nature of Prejudice (Önyargının Doğası). New York: Basic Books, 2015.
• Altıntaş, Muhammed Esat. “Hastanelerde Gerçekleştirilen Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetleri Üzerine Nitel Bir Araştırma (Kayseri Örneği)”. Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11 (2018), 221-256.
• Bahçecioğlu Turan, Gülcan vd. “İçsel Maneviyat Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Arch Health Sci. Res. 9/1 (2022), 15-20.
• Bedir, Murteza - Çelebi, İlyas. “Sünnet”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.
• Creswell, John W. Araştırma Deseni: Nitel, Nicel, Karma Yöntem Yaklaşımları. çev. Selçuk Beşir Demir. Ankara: Eğiten Kitap, 3. Basım, 2017.
• Cürcânî, Ebü’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Alî es-Seyyid eş-Şerîf el-. Kitâbu’t-taʿrifât. thk. Heyet. Beyrut - Lübnan: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1403.
• Çakan, İsmail Lütfi. Hadis Usulü. İstanbul: İFAV, 32. Basım, 2013.
• Durğun, Arif - Demirer, Macit. “Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Hadis ve Sünnet Algısı Üzerine Bir Araştırma: Seben İzzet Baysal Meslek Yüksekokulu Örneği”. Dergiabant 8/2 (2020), 613-648.
• Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed el-. İhyâʾü ʿulûmi’d-dîn. Kahire, 1332.
• George, Darren - Mallery, Paul. IBM SPSS Statistics 25 Step by Step: A Simple Guide and Reference. New York: Routledge, 5. Basım, 2021. https://doi.org/10.4324/9781003205333
• Gürbüz, Sait - Şahin, Faruk. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2014.
• Hill, Peter C. vd. “Conceptualizing religion and spirituality: Points of commonality, points of departure”. Journal for the theory of social behaviour 30/1 (2000), 51-77.
• İbn Hacer el-Askalânî, Ebu’l-Fadl Şihâbüddîn Ahmed. Nüzhetü’n-nazar fî tavzîhi nuhbeti’l-fiker. thk. Nureddin Itır. Karaçi-Pakistan: Mektebetü’l-Büşrâ, 2011.
• İmâm Mâlik, Ebû Abdillâh Mâlik b. Enes b. Mâlik b. Ebî Âmir el-Asbahî el-Yemenî. el-Muvattaʿ. thk. Muhammed Fuad Abdulbaki. Beyrut - Lübnan: Dâru ihyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1985.
• Kandemir, M. Yaşar. “Hadis”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1997.
• Kılınçer, Hatice. “Manevi Danışmanlık ve Rehberlik (MDR) Üzerine: Psikoloji, İlahiyat ve Tıp Alanında Maneviyat ve MDR Algısı”. Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Teori ve Uygulama Alanlan. ed. Ali Ayten. 19-60. İstanbul: Dem Yayınları, 2017.
• Kimter, Nurten. “Din ve Maneviyatı Kavramlaştırma: Birleşme ve Ayrılma Noktaları”. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3 (25 Haziran 2015), 85-118.
• Koç, Mustafa. “Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Hastanelerdeki Mânevî Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetleri (1995-2015): Sınırlılıklar Ve Bir Eğitim Programı Önerisi”. Diyanet İlmi Dergi 53/4 (06 Aralık 2017), 201-241. https://doi.org/10.61304/did.395202
• Koçyiğit, Talat. Hadis Usulü. Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları, 15. Basım, 2016.
• Meydan, Hasan. Din Eğitiminde Manevi Boyut. İstanbul: Dem Yayınları, 2015.
• Nas, Tülay İlhan - Şükür, Fatma Betül. “Toplumsal Kültür ile Algılanan Takım Performansı Arasındaki İlişkide Güvenin Aracılık Rolü”. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi 11/21 (2021).
• Okur, Süheyb. “Maneviyat ve Sağlık”. Multidisipliner Yaklaşımla Bilimsel Çalışmalar. 43-61. Ankara: İKSAD, 2024.
• Paloutzian, Raymond F. - Park, Crystal L. Handbook of the psychology of religion and spirituality (Din ve Maneviyat Psikolojisi El Kitabı). New York, NY: Guilford Press, 2013.
• Serahsî, Ebû Bekr Şemsü’l-eimme Muhammed b. Ebî Sehl Ahmed es-. Usûlü’s-Serahsî. thk. Ebu’l-Vefâ el-Efğânî. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1993.
• Söylev, Ömer Faruk. “Özgeciliğin Yordayıcısı Olarak Empati ve Maneviyat: İlahiyat Öğrencileri Üzerine Nicel Bir Araştırma”. Eskiyeni 47 (25 Eylül 2022), 463-488. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1126504
• Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs b. Abbâs eş-. el-Ümm. thk. Rif‘at Fevzî Abdülmuttalib. Mansûre: Dâru’l-Vefâ, 2001.
• Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs b. Abbâs eş-. er-Risâle. thk. Ahmed Muhammed Şakir. Kâhire: Matbaatu Mustafa el-Bâbî el-Halebî, 1940.
• Tahânevî, Muhammed b. Ali et-. Keşşâfu ıstılâhâti’l-fünûn. thk. Ahmet Hasan Besec. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1999.
• Yavuz, Yusuf Şevki. “Ehl-i sünnet”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1994.
• Yavuz, Yusuf Şevki. “Vahiy”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 2012.
• Zebîdî, Ebu’l-Fadl Muhammed b. Abdürrezâk el-Hüseynî ez-. Tâcü’l-ʿarûs min cevâhiri’l-kâmûs. thk. Kollektif. Dârü’l-Hidâye, ts.